Sonyń qataryndaǵy ekinshi top múgedegi Meırambek Baýyrjanuly on jyldan beri halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynda áleýmettik sala menedjeri qyzmetin atqaryp keledi. Ol qoǵamnyń álsiz top ókilderimen jumys tájirıbesin odan ári jalǵastyrmaq bolǵan. Sóıtip, alǵash ret «Múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan mobıldi servıs qyzmeti» jobasyn usynyp otyr. Jobanyń quny – 5,5 mln teńge.
– Men jobamdy grant talaptaryna sáıkes usyndym. Joba shartynda kórsetilgendeı, ınnovasııalyq, áleýmettik baǵyt qamtyldy. Múmkindigi shekteýli jandarmen jumys isteý tájirıbem bar. Sondyqtan elimizde buryn-sońdy bolmaǵan jobany iske asyrýdy kózdedim. Biraq grant qarjysyn uta almadym. Sonyń sebebin bilgim keledi, – deıdi Meırambek Baýyrjanuly.
Oblystyq kásipkerlik jáne týrızm basqarmasynyń basshysy Nurbol Jańabekovtiń málimetinshe, ótken jylmen salystyrǵanda, bıyl ótinim berýshiler sany úsh esege ósken. Memleketten bólinetin qaıtarymsyz qarjyǵa oblys boıynsha 392 joba usynylyp, 37 adamǵa oń jaýap berilgen.
– Barlyq usynysty qanaǵattandyrý úshin shamamen 2 mlrd teńge qajet. Bıyl bul jobaǵa 106 mln teńge qarjy bólindi. Biz ony ıgerý úshin Úkimet qaýlysynda bekitilgen arnaıy erejege súıenemiz. Erejege sáıkes 27 mln teńge – jastarǵa, 15,8 mln teńge – qoǵamnyń álsiz top ókilderine, 63,2 mln teńge ózge jobalarǵa bólinýi kerek. Osy jyly grant berý tek Qoldau.kz portaly arqyly tolyq avtomattandyrylǵan júıede ótkizildi. Komıssııa músheleri jobalardy erejede bekitilgen krıterıılerge sáıkes baǵalady, – dep túsindirdi Nurbol Jańabekov.
Basqarma basshysynyń málimetine súıensek, qazir oblysta 60 795 shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektisi tirkelgen. Bıyl Atyraý oblysynda kásipkerlikti damytýdyń ulttyq jobasy sheńberinde bıýdjetten 8 mlrd teńge bólinip otyr. Bul – ótken jylmen salystyrǵanda 23 paıyzǵa kóp. Onyń ishinde nesıeniń paıyzdyq mólsherlemesin sýbsıdııalaýǵa – 6 mlrd teńge, nesıeni kepildendirýge – 1,9 mlrd teńge, memlekettik granttar usynýǵa 106 mln teńge berildi. Jyl basynan beri 76 kásipkerdiń jobasy qarjylandyryldy.
Aýyl kásipkerlerin qoldaý maqsatyndaǵy óńirlik baǵdarlamany iske asyrýǵa jergilikti bıýdjetten 2013-2022 jyldarǵa 3 mlrd 357 mln teńge qaralypty. Sonyń nátıjesinde 531 joba qarjylandyrylyp, 718 jańa jumys orny quryldy. Bıyl bul baǵytqa 500 mln teńge jaratý kózdelgen. О́ńirde «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasyna ótken jyly Ulttyq qordan 1 mlrd teńge bólingen edi. Qazir nesıe somasy 510 mln teńge bolatyn 40 kásipkerdiń jobasy qarjylandyryldy. Aldaǵy ýaqytta olar 46 jańa jumys ornyn ashýdy josparlap otyr.
Atyraý qalasyna taıaý ornalasqan Damby aýylynyń turǵyny Sveta О́teǵalıeva bes jyldan beri kıim tigý isimen aınalysyp keledi. Qaramaǵynda tórt adam jumys isteıdi. Onyń úsheýi – kópbalaly ana. Memleketten beriletin qaıtarymsyz grantqa úsh jyl qatarynan «Er adamdardyń kıimin tigý» baǵytymen bıznes josparyn usynǵan. Tek bıyl 2,4 mln teńge kólemindegi qaıtarymsyz qarjyny utyp alǵan.
– Maǵan jobamdy iske asyrý úshin komıssııa sheshimimen 2,4 mln teńge qaıtarymsyz qarjy berý jóninde sheshim shyqty. Osy qarjyny alǵanyma shúkir etemin. Endi berilgen qarjyǵa tigin sehynyń jumystaryn jetildirýdi josparlap otyrmyn. Munda «grantty berý kezinde ashyqtyq bolmady» degen pikirge kelispeımin. О́ıtkeni komıssııa múshelerin múlde tanymaımyn, – deıdi Sveta О́teǵalıeva.
Komıssııa músheleri jobasy ótpeı qalǵan kásipkerlerge kelesi jyly qaıta tapsyrýdyń múmkindigin izdeýge, respýblıkalyq jáne jergilikti jerde iske asyrylatyn basqa da baǵdarlamalarǵa qatysýǵa keńes beredi. Kásip bastaýǵa nıet etkenderdiń «Atameken» UKP óńirlik fılıalynyń arnaıy mamandarymen keńeskenin qalaıdy.
«Atameken» UKP Atyraý óńirlik fılıaly janyndaǵy áıelder kásipkerligin damytý ortalyǵynyń keńesshisi Gúlnafıs Jarmuhanbetovanyń aıtýynsha, áıelder arasynda mamandyq tańdaý boıynsha saýaldama júrgizilgen. Sonyń qorytyndysyna sáıkes áıelderdiń usynysy eskerilip, oqytý baǵdarlamasy ázirlenipti.
– Bizdiń ortalyq bıylǵy naýryzda ashyldy. Sodan beri 300 áıel kásip túrlerine oqytyldy. Jazǵy kýrs 11 maýsymda bastaldy. Alǵashqy lekte Atyraý qalasy men shahar mańyndaǵy eldi mekenderden 50 áıel bes mamandyq boıynsha oqytylyp jatyr. Olardyń arasynda kásibin jańa bastaǵan, jumys istep júrgen kásipkerler men óz isin ashýǵa talpynǵandar bar. Budan soń aýdandarda turatyn áıelder oqytylady. Mundaı kýrs qarasha aıyna deıin jalǵasady. Kýrsta birneshe mamandyqty qamtý josparlanyp otyr, – deıdi Gúlnafıs Jarmuhanbetova.
Onyń aıtýynsha, kýrsty uıymdastyrý úshin «Ǵasyr» oqý ortalyǵymen shart jasalypty. Soǵan sáıkes tigin tigýmen birge, aspaz, massaj jasaý, bıýtı-ındýstrııa isi oqytylady. Úsh aptaǵa sozylatyn kýrstan soń sertıfıkat beriledi.
Alǵashqy kýrsqa qatysqannyń biri – Raıa Aıashqyzy. Jeti jyldan beri tigin bıznesimen aınalysatyn ol qoldanbaly óner buıymdaryn jasaıtyn jeke sehyn ashqan. Sehta qalyńdyqqa qajetti buıymdar da tigiledi. Qazir tigin sehynda bes áıel jumys isteıdi. Olar osy sehta tigin isin úırengen.
– Meni bala kúnimde tigin isine sheshem baýlyp edi. Sodan beri is tigýge qushtarlyǵym joǵalǵan joq. Buryn tigin tigýdi hobbıym sanaýshy edim. Keıin maǵan tapsyrys túse bastaǵasyn, bul isti bıznesime aınaldyrdym. О́zim turatyn aýylda seh ashyp, yntasy bar áıelderdi jumysqa tarttym. Bul kásipti jetildirý úshin únemi úırený, tájirıbeni shyńdaý qajet. Sol sebepten, ózimniń sheberlik deńgeıimdi arttyryp otyrýǵa tyrysamyn, – deıdi Raıa Aıashqyzy.
Ol jaqynda áıelder kásipkerligin damytý ortalyǵy uıymdastyratyn tegin kýrs týraly estip, ótinim bergen. Qazir ózi kýrsta oqyp júr. «Biz úshin mundaı kýrstyń paıdasy kóp. Kásibime qatysty paıdaly keńesterge qanyq boldym. Endi ózimmen birge jumys isteıtin áıelderdi osy kýrsta oqytýdy kózdep otyrmyn», deıdi ol.
Atyraý oblysy
