EÝRAZIIаLYQ INTEGRASIIаǴA KО́ZQARAS

Elorda tórinde “Nazarbaev fenomeni: Eýrazııa keńistigindegi ıntegrasııalyq úderister da­mýyn­daǵy jeke tulǵanyń faktory” taqyrybynda Eýrazııalyq sarap­tama forýmy ótti. Aýqymdy basqosýǵa qatysqan qonaqtardyń basym kópshiligi qo­ǵam­daǵy ıntegrasııalyq úderister máselesi tóńireginde ter tógip júr­gen mamandar. Máselen, forým ju­mysyna “Polıt­kon­takt” saıası tehnologııalyq ortaly­ǵynyń at­qarýshy dırektory Andreı Med­ve­dev, “Peterbýrgskaıa polıtıka” qorynyń prezıdenti Mıhaıl Vı­no­gradov, Azamattyq qoǵam máse­lelerin zertteý oralyǵynyń dı­rek­tory Vı­talıı Kýlık, Dos­tas­tyq elderi gýma­nıtar­lyq ınstı­tý­tynyń rektory, Ázir­baı­jandaǵy aqparattyq-sarap­ta­malyq ortalyq ókildiginiń bas dı­rek­tory Jamıl Sadyqbekov sekildi Reseı, Ýkraı­na jáne Ázirbaıjan elderiniń sarapshy-mamandary qatysty. Kún tártibine qoıylǵan másele jóninde otandyq mamandar da pikirlerin ortaǵa saldy. Basqosý kezinde alǵash bolyp sóz tizginin alǵan “Nur Otan” HDP Parlamentarızm ınstıtýtynyń dırektory Bolat Baıqadamov ke­ńes­tik kezeń belesi men búgingi kún arasyndaǵy kópirdi baılanystyra kele, eýrazııalyq ıntegrasııalyq úderister tolqyny tóńiregindegi óz oıyn jetkizdi. Budan keıingi kezekte forýmǵa qatysýshylar Eýrazııalyq ınte­gra­sııadaǵy Nursultan Nazarbaevtyń róli, Ortalyqazııalyq aımaqtar­dyń toptasýy konteksindegi Qa­zaq­stannyń ıntegrasııalyq basta­ma­sy, osy ıntegrasııalyq úderis­ter­diń qazirgi zamanǵy úrdisi tóńire­ginde tereńirek oı tarqatty. Má­se­len, keńestik kezeńdegi qoǵam­dyq-saıası úderisterdi zerdeleý jónindegi aqparattyq-sarap­ta­ma­lyq ortalyqtyń bas dırektory Alekseı Vlasov “N.Á.Nazar­baevtyń eýrazııalyq ıdeıasy: teorııadan táji­rı­bege deıin” degen atpen baıandama jasady. Ol óz sózinde ıntegrasııalyq baıla­nys­tardy qalyptastyrýdyń oń úr­dis­teri saıası deklarasııalar deńgeıin­de ǵana emes, naqtyly ekonomı­kalyq tájirıbeler negizinde de múmkin bolatyndyǵyn atap ótti. “Qazirgi tańda Eýrazııa ıdeıasy ja­han­daný usynǵan problemalar sheń­berinde jańasha uǵynýdy qajet etedi. Sol sebepti Eýrazııa ke­ńistigindegi elderdiń rýhanı, ǵy­lymı, bilim berýdegi ıntegra­sııa­lanýy jańa ashylýlarǵa baǵyt­talǵan. Al bul óz kezeginde etnos­ara­lyq kelisim men dostyqqa, ózara syılastyqqa, bizdi qorshaǵan ortanyń san-alýan eken­digin túsinýge baǵyttalatyny belgili”, dedi A.Vlasov. Osylaı deı kele ol N.Na­zar­baevtyń ıntegrasııa­lyq birlestiktiń jańa sapalyq deńgeıi – Eýrazııalyq odaq qurý jónindegi ıdeıasyn aıryqsha atap ótti. “Bul – jańa úıdiń qurylysyna qajet irgetastyń alǵashqy tasy bolatyn. Sodan bergi 16 jyldyń ishinde Re­seı men Qazaqstanda ıntegrasııa­lyq úderisterdi damytý jolynda úlken ilgerileýshilikter baı­qa­lýda”, dedi reseılik maman. Bul kúngi basqosý kezinde sóz alǵan sarapshy-ǵalymdardyń ne­gizgi oıy Qazaqstannyń táýelsizdik alǵan kúnnen keıingi qol jetkizgen basty jetis­tik­teriniń biri – ol jańa ıdeologııalyq damý irgeta­synyń qalanýy degenge saıdy. Bul týrasynda da reseılik ǵa­lymnyń aıtqan oılary kóńilge qo­nymdy shyqty. “Bul damýdy memleket­aralyq baılanys pen ıntegrasııaǵa negizdelgen eýrazııalyq joba desek te bolady. Máselen, Keden odaǵy qurý – bul Reseı, Belarýs jáne Qa­zaqstannyń naqtyly ıntegra­sııa­synyń tek alǵashqy kezeńi ǵana emes, ol eýrazııalyq jobany júzege asyrý strategııasynyń belgili bir bólshegi. Láıla EDILQYZY.