Isikti emdeý qıyn, aldyn alý ońaı

Jyl saıyn elimizde 36 myńǵa jýyq adam onkologııalyq aýrýlarǵa shaldyǵyp, 14 myńnan astam naýqas kóz jumady. О́tken jyldyń ózinde-aq Nur-Sultan qalasynda qaterli isikke shaldyǵýdyń 2 178 jaǵdaıy anyq­tal­ǵan edi. Osylaısha, 2021 jyly syr­qattanýshylyq 9,8%-ǵa óskeni baı­qal­dy.

Onkologııalyq aýrýlar quryly­myn­da birinshi orynda – sút bezi obyry, ekinshi orynda – kolorektaldy qaterli isik, úshinshi orynda – ókpe obyry, tórtinshi orynda – asqazan obyry, besinshi orynda jatyr moıny obyry tur. Onkologııalyq aýrý­lar­ǵa tap bolatyndardyń 60,1%-y eń­bekke qabiletti jastaǵy adamdar ekeni qynjyltady.

Búginde memlekettik baǵdarlamalar aıasynda erte dıagnostıkalaý sharalaryn damytý maqsatynda aty jaman aýrýdyń profılaktıkasyn jetildirýge baǵyttalǵan is-sharalar jıi ótkizilip turady. Qazaqstandyqtar úshin skrınıngtik tekseristiń úsh túri júrgiziledi. Olar: 30-70 jas aralyǵyndaǵy áıelder tórt jylda bir ret ótetin jatyr moıny qaterli isiginiń skrınıngi, 40-70 jastaǵy áıelder eki jylda bir ret ótýge tıis sút bezi qaterli isiginiń skrınıngi jáne 50-70 jastaǵy azamattardyń barlyǵy ótýi mindetti toqishektiń qaterli isigine skrınıng. Bir aıta keterligi, bul profılaktıkalyq tekseristerden ózińiz tirkelgen emhanadan aqysyz túrde ótýge bolady.

Jyl saıyn 2,5 mıllıonnan astam qazaqstandyq skrınıngtik zertteýden ótip turady. Al 2019 jyldan bastap onkologııalyq aýrýlardyń belgileri anyqtalǵan naýqastarǵa KT jáne MRT tegin júrgizilip keledi. О́tken jyly 62 660 naýqas zamanaýı ári qymbat medısınalyq qondyrǵylardy bir tıyn jumsamaı paıdalana alǵany qýantady.

Qa­zirgi medısınada radıonýk­leıdtik dıagnostıkanyń taǵy bir túri – pozıtrondy-emıssııalyq tomografııa belsendi damyp jatyr. О́tken jyly 10,5 myńnan astam naýqas PET zertteýlermen qamtylǵan. Oǵan qosa, elimizde zamanaýı molekýlıarlyq-genetıkalyq, ımmýnogıstohımııalyq zertteýler, targettik terapııa mınımaldy ınvazıvti, laporoskopııalyq operasııalar qoldanylady. 2021 jylǵy derekter boıynsha joǵaryda atalǵan tásildermen barlyǵy 143 014 naýqas emdelse, 28 928 naýqas hırýr­gııalyq em alǵan eken.

Osy oraıda elordanyń Ulttyq ǵylymı onkologııa ortalyǵynda óńesh pen asqazan aýrýlary bar naý­qas­tarǵa arnalǵan Ashyq esik kúni ótetini – jaǵymdy jańalyq. Bul 18 jas­tan asqan barlyq qyzyǵýshylyq bildirgen azamattardyń UǴOO-nyń joǵary bilikti dárigerlerinen keńes alý múmkindigi bar degen sóz. Ol úshin is-sharaǵa qatysýǵa nıettengen ár naýqas 30 shilde kúni UǴOO-nyń Konsýltatıvti-dıagnostıkalyq or­t­a­­lyǵyna keldi. Ashyq esik kúnine qa­tysý úshin aldymen onkolog ma­man­­nyń, abdomınaldy hırýrgtiń qabyldaýyna jazylý qajet ekenin aıta ketken jón.

Atalǵan ortalyq mamandary bir­­neshe jyl boıy emdelýshilerge ra­dıo­nýkleıdti, protondy, sáýleli, la­zer­lik terapııa, sondaı-aq jasý­shalyq ımmýnoterapııa sııaqty dıag­nos­tıka jáne emdeý ádisterin usynyp keledi. Mundaǵy barlyq zamanaýı tehnologııalar UǴOO dárigerlerine pasıentterdiń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa jáne qaterli isik ke­zin­de ómir súrý deń­geıin arttyrýǵa múm­kin­dik beretini sózsiz.