Alysqa barmaı-aq qoıaıyq, 22 shildede UQK Shekara qyzmeti Túrkistan oblysy «Jibek Joly» ótkizý pýnktinde ınspeksııalyq tekserý kesheni jáne qyzmettik ıtti qoldaný arqyly kólik quralyn tekserip, 35 kıloǵa tarta esirtki zattaryn tárkiledi. Aldyn ala boljam boıynsha geroın bolýy múmkin. Atalǵan fakt boıynsha qylmystyq is qozǵalyp, tergeý amaldary júrip jatyr.
UQK Nur-Sultan qalasy boıynsha departamenti 26 shildede asa iri kólemdegi psıhotropty zattardy satýǵa qatysy bar kúdikti A. esimdi elordalyq turǵyndy ustady. Prosessýaldyq is-shara barysynda zańsyz aınalymnan 1,5 kg «mefedron», 1,4 kg «alfa-PVP» jáne 659 tabletka MDMA («ekstazı») tárkilendi. Kúdikti ákki áreketin jaldamaly páterde júzege asyryp, ınternet onlaın alańy arqyly turaqty túrde satyp kelgen. Atalǵan fakti boıynsha Qylmystyq kodekstiń 297-baby 3-bóligi boıynsha tergeý júrgizilýde. Qylmysy dáleldense, 15 jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qarastyrylǵan.
Al petropavldyq polıseıler esirtki zerthanasy jumysynyń jolyn kesti. Búginde sıntetıkalyq esirtkini óndirý jáne ótkizý faktisi boıynsha sotqa deıingi tergep-tekserý júrip jatyr. Kúdikti – 20 jastaǵy qala turǵyny. Ony ustaý kezinde ósimdik tektes zat salynǵan 8 polımer túıinshek tárkilendi. Taǵy 52 túıinshek pen suıyqtyq quıylǵan eki ydys Haltýrın kóshesi boıyndaǵy turǵylyqty mekenjaıynan tabyldy. Saraptama onyń «spaıs» degen atpen belgili sıntetıkalyq esirtki, sondaı-aq ony daıyndaýǵa arnalǵan prekýrsorlar ekenin kórsetti. Kúdiktiniń aıtýynsha, esirtkini ol jeke paıdalaný úshin saqtaǵan. Tárkilengen esirtkiniń sany 200 rettik dozaǵa jýyq, esirtki zatynyń jalpy salmaǵy shamamen 8 gramm. Bul asa iri mólsher sanatyna jatady. Onyń úıinen respıratorlar, gramdyq tarazylar, ólsheýish kolbalar men sıntetıkalyq esirtkini daıyndaýǵa arnalǵan basqa da qurylǵylar tárkilengenin atap ótken jón.
Bizdiń mysal keltirgenimiz 2-3 oqıǵa ǵana. Esirtki saýdasyna qatysty qylmystar kún saıyn tirkelmese de, kún saıyn tártip saqshylary onyń izin kesý jumystaryn júıeli júrgizip keledi. Baıqasańyzdar, sońǵy ýaqytta «lázzat shyńyna» umtylǵandardyń arasynda sıntetıkalyq esirtkiler sánge aınalǵan. Byltyrǵy kórsetkishterge kóz júgirtsek, sıntetıkalyq esirtkimen baılanysty quqyq buzýshylyqtar kóp tirkelgen óńirler kóshin Nur-Sultan, Almaty qalalary jáne Qaraǵandy oblysy bastap tur.
Esterińizde bolsa, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2021 jylǵy 1 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda esirtkiniń zańsyz aınalymy boıynsha birqatar tapsyrma bergen bolatyn. Oǵan sáıkes, esirtki naryǵyndaǵy ózgeristerge jedel den qoıý jáne zańnamalyq deńgeıde sıntetıkalyq esirtkiniń jańa túrlerin engizý maqsatynda birqatar zańnamalyq bastamalar júzege asyrylǵan. Atap aıtsaq, asa qaýipti zattardyń «qylmystyq» mólsheri 1 gramǵa deıin tómendetildi jáne olardy ótkizý maqsaty bolmasa da zańsyz saqtaǵany úshin qylmystyq jaýapkershilik kúsheıtildi. Sondaı-aq prekýrsorlar men kúshti áser etetin zattardyń zańsyz aınalymy úshin jaýapkershilikti kúsheıtýdi kózdeıtin zań jobasy ázirlengen. 2022-2023 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasynyń jobasy qolǵa alynyp, onda shetelde óndirilgen esirtkiniń ákelinýine, olardyń el ishinde taralýy men óndirilýine jol bermeý, esirtkige táýeldilerdi emdeý jáne ońaltý sharalary kózdelgen.
Sandardy sóıletsek, byltyr ishki ister organdary 2 384 esirtki qylmysyn, onyń ishinde 1 436 satý, 407 asa iri kólemde esirtki saqtaý faktisin anyqtaǵan. 17 esirtki zerthanasy joıylǵan. Zańsyz aınalymnan 14 tonnaǵa jýyq esirtki tárkilendi, onyń ishinde 450 kılo gashısh, 10 tonna marıhýana, 5 kılo geroın jáne 142 kılodan astam sıntetıkalyq ónim bar. Bıyl sáýir aıyna deıingi derekterge kóz júgirtsek, 695 esirtki qylmysy anyqtalypty. Onyń ishinde 472 satý, 133 asa iri kólemde saqtaý faktileri tirkelgen. 8 esirtki zerthanasy joıyldy. Zańsyz aınalymnan 1 tonnaǵa jýyq esirtki alyndy. Atap aıtqanda, 260 kılo gashısh, 658 kılo marıhýana, jáne 42 kılodan astam sıntetıkalyq zat tabylǵan.
Aıta ketý kerek, Qazaqstan BUU-nyń esirtkige qarsy barlyq úsh konvensııasynyń qatysýshysy bola otyryp, osy saladaǵy óziniń halyqaralyq mindettemelerin praktıkalyq jáne zańnamalyq deńgeıde júzege asyrady. 2019 jyly jańa psıhobelsendi zattardy baqylaýǵa engizý mehanızmin aıtarlyqtaı jeńildetken normalar engizildi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha esirtkini ınternet arqyly taratqany úshin qylmystyq jaýapkershilik kúsheıtildi. Esirtkini jarnamalaý men nasıhattaǵany úshin, onyń ishinde grafıtı-sýretter men QR-kodtar arqyly jaýapkershilik kózdeletin qylmystyń jańa quramy engizildi.
