Koronavırýs • 03 Tamyz, 2022

Qaýipti indet órship barady

400 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Dúnıeni dúrliktirip, eldi eleń etkizgen indettiń izi qaıta kórine bastady. Alysqa barmaı-aq, aınalamyzdaǵy adamdardan da aýyryp qaldym, emdelip shyqtym degen mándes málimetterdi kúnde estip júrmiz. Deı turǵanmen, aýrýdyń alańdatarlyq ahýalyn ańǵarmastan, maska taqpaı beıǵam júrgen jandardyń da qarasy qalyń. «Jasyl aımaqtaǵylar» jaıbaraqat júr, «sary aımaqqa» engender salǵyrttyq tanytýda. Sonda aty jaman aýrýdyń qaýipti ekenin túsiný úshin indet jappaı beleń alyp, «qyzyl aımaqqa» kirý qaldy ma?!

Qaýipti indet órship barady

Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat 20 maýsymnan bastap respýblıkada KVI aýrýynyń ósýi baıqalǵanyn, sońǵy eki aptada syrqattanǵandar­dyń sany 3,2 ese, ıaǵnı 10 714-ten 34 550 jaǵdaıǵa deıin óskenin aıtqan bolatyn.

«Búgingi tańda ınfeksııalyq tósek­terdiń qamtylýy 30%-dy, bul shama­men 1 500 pasıentti quraıdy, reanı­ma­sııalyq tósekterdiń 7%-y 45 pasıentti quraıdy. Mınıstrlik koronavırýs ınfeksııasynyń taralýyna jol bermeý jáne epıdemııaǵa qarsy ýaqtyly aldyn alý sharalaryn qabyldaý maqsatynda turaqty negizde óńirlerdegi ahýaldy baǵalaý júrgiziledi jáne jaǵdaıdy turaq­tandyrýǵa baǵyttalǵan jedel shara­lar qabyldaıdy. Medısınalyq uıym­dardyń KVI-ge daıyndyǵy turaq­ty negizde qamtamasyz etiledi. Búgingi tańda 189 medısınalyq uıymda 4 900-den asa kovıdtik tósek, 620 reanı­ma­sııalyq oryn, rezervte 20 myńnan asa  oryn bar», dedi A.Ǵınııat.

Bas shahardaǵy jaǵdaı da máz emes. Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń máli­me­tine súıensek, keshe qalada 949 indet juqtyrý jaǵdaıy tir­kelgen.

Búgingi tańda 7 ınfek­sııa­lyq stasıonar jumys isteıdi, ın­­feksııalyq stasıo­nar­lar­dyń tósektik oryn syıym­dy­lyǵy 694 tósekti qu­raı­dy. 361 adam ın­fek­­­sııa­lyq stasıonarlarda jatyr, tósektik oryn júktemesi 52%-dy quraıdy. Onyń ishinde KVI rastalǵan stasıonarlardaǵy pasıentter sany – 347 adam, pnevmonııamen 14 adam emdelýde. Jansaqtaý bólimshesinde 23 pa­­sıent em alýda, onyń ishinde bireýi О́JJ-ge qosylǵan. Bul bó­lim­she­de­gi júktemesi 28%-dy quraıdy. Búginde jedel medısınalyq jár­dem stansasyna KVI boıynsha táýligine 43 shaqyrtý túsedi. Nur-Sul­tan qalasy boıynsha ótken táýlikte 4 714 zerthanalyq zert­­­teý júrgizilip, 949 jańa jaǵ­­daı tirkeldi, budan bólek 46 adam indetke qaıta dýshar bol­­ǵan. Jalpy, pandemııa keze­ńin­de bar­lyǵy 3 403 994 PTR zertteý júr­gizildi.

Keshegi derek boıynsha MSAK uıymdarynda 4 294 pa­sıent koronavırýs ınfeksııadan emdelip jatyr. Onyń men 833-i – balalar, 179-y – júkti áıelder. Birinshi kom­ponentpen 534 360 adam, ekinshi komponentpen 515 968 adam vaksına aldy. Revaksınadan ótken­derdiń sany – 156 996.

Osy oraıda Nur-Sultan­da­ǵy №3 qalalyq emhana­nyń terapevt-dárigeri Ǵalııa Bah­tııar­qyzy vırýstan qorǵa­ný­­dyń birneshe jolyn atap ótti.

«Koronavırýs sııaqty res­pı­ratorlyq vırýstar, adam a­ǵ­zasyna kóz, muryn nemese tamaq arqyly quramynda vırýsy bar shyrysh nemese tamshylardyń túsýi arqyly ta­ra­lady. Kóbinese taralý qol ar­qyly oryn alady. Qol – vı­rýstyń bir adamnan ekinshi adamǵa taralýynyń eń jıi kezdesetin joldarynyń biri. Pandemııa kezinde vırýs taralýynyń aldyn alýdyń eń qol­jetimdi, qarapaıym jáne ma­ńyzdy tásilderiniń biri – qol­dy sabynmen jıi jýý. Jáne mindetti túrde qoǵam­dyq oryn­darda maska taǵý. Koro­na­vırýstyń taralýyn taǵy da qalaı boldyrmaýǵa bolady? Ol úshin túshkirý men jótelýdiń durys ádebin saqtańyz: jótel nemese túshkirý kezinde aýyzdy jáne muryndy búgilgen shyntaqpen nemese maılyqpen qal­qalańyz, paıdalanǵan maı­lyqty dereý tastańyz jáne qoldy jýyńyz. Betińizge – aýyz­­ǵa, murynǵa, kózge qol tıgiz­­beńiz. Áleýmettik qashyq­tyq­­ty saqtańyz: qol alysý, qushaqtasý nemese súıisý, birge tamaqtaný, bir ydysty, ke­­se­lerdi jáne súlgilerdi bir­ge paıdalanýdan aýlaq bo­ly­­ńyz. Sýyq tıgen nemese tu­maý belgileri bar adamdar­men tyǵyz baılanystan aýlaq bolyńyz. Eger joǵary temperatýra, jótel nemese tynys ta­rylý belgileri bolsa, ýaq­tyly medısınalyq kó­mek­ke júginińiz», dedi Ǵ.Bahtııarqyzy.

Sonymen qatar ol vaksı­na­­nyń mańyzdylyǵyn aıta kele, sozylmaly aýrýlary bar adamdar dárigerlermen ke­ńe­s­e otyryp birinshi bolyp vak­sına alý kerek ekenin alǵa tart­ty.

«Vaksına osy vırýstan qorǵaıtyn medısınanyń oılap tapqan eń úlken jetisti deý­ge bolady. Sol arqyly biz ózi­mizdiń, jaqyndarymyzdyń den­saý­lyǵyn saqtaı alamyz. Ol keıde densaýlyǵymyzdy qorǵap qana qoımaı, ólimnen de alyp qalýy múmkin. Ekpe alý arqyly adamdar qalypty ómir­ge qaıta oralady. Vaksı­na­­nyń negizgi maqsaty – ın­fek­sııanyń aldyn alý emes, aýrýdyń aýyr aǵynynan qor­ǵaý. Ol aýyryp, ajalǵa apa­rý sal­daryn azaıtady. Immý­nı­tet qalyptastyrady. Álem boıynsha júrip jatqan vırýs ásirese sozylmaly aýrýlary bar adamdar úshin óte qaýipti. Sondyqtan osyndaı belgisi bar azamattar dárigerlermen ke­ńe­se otyryp birinshi bolyp vak­sına alýy kerek», dedi maman.

Sondaı-aq jaqynda Qazaq­stan­nyń bas sanıtar dárigeri Aıjan Esmaǵambetova óńir «qy­zyl aımaqqa» kirgen jaǵ­daı­da bi­lim berý salasynda engiziletin shekteýler jaıynda aıtty.

«Birinshiden – bul sanıta­r­lyq-zararsyz­dan­dy­rý­dy kú­sheıtý, tazalyq júrgizý jıi­li­gin arttyrý, kabınetterdi jeldetý, aýany zararsyzdan­dyrý. Sonymen qatar kirebe­ris­te súzgi ornatyp, pedagogter men qyzmetkerlerdiń dene qyzýyn ólsheý qolǵa alynady», dedi A.Esmaǵambetov

Onyń aıtýynsha, qashyqtan oqytý formaty engizilmeıdi. Degenmen «qyzyl aımaqqa» engen óńirlerde mádenı, tárbıe is-sharalaryn, synyp jáne ata-ana­lar jınalystaryn ótkizýge tyıym salynady.

«Balabaqshalarda toptardy birik­tirý arqyly ótkizi­le­tin is-sharalarǵa tyıym saly­nady. Mek­tepterde joǵa­ry, orta jáne tó­mengi synyp oqýshylaryn bó­lek­teý júr­gi­zilýi múmkin. Bul olar­dy múm­­kindiginshe bir-birimen kez­des­peýi úshin jasalady. Este­rińiz­de bolsa, bastaýysh jáne joǵary synyptar úshin bólek kireberis uıymdastyrǵan edik», dedi bas sanıtar dáriger.

Sońǵy jańalyqtar