Eldegi sıfrlyq júıeni damytý, keń jolaqty ınternet pen baılanys aıasyn keńeıtý máseleleri elordada ótken «Sıfrly Qazaqstanǵa betburys» halyqaralyq forýmynda keńinen talqylandy.
Forýmnyń maqsaty – sıfrlyq damý salasyndaǵy ulttyq jospardy iske asyrý jáne sonyń aıasynda Úkimet, baılanys operatorlary jáne vendorlar arasyndaǵy dıalogty nyǵaıtý, sondaı-aq telekommýnıkasııa salasynyń kúrmeýli máselelerin birlese sheshe otyryp, Qazaqstannyń sıfrlyq ekonomıkasynyń damýyn jedeldetý.
Forýmǵa qatysqan sarapshylar ınfraqurylymdy birlesip paıdalaný tujyrymdamasyn normatıvti jolmen bekitý keregin jáne ámbebap kórsetiletin qyzmetterdi sýbsıdııalaý júıesin qaıta jańǵyrtý mańyzdy ekenin basa aıtty. Ulttyq operatordy ishinara nemese tolyq jekeshelendirý arqyly KJQ naryǵyndaǵy básekelestikti arttyrý týraly másele de kóterildi.
«Keıingi jyly mınıstrlik baılanys operatorlarymen birlesip, «250+» baǵdarlamasy boıynsha eldi mekenderdi baılanyspen qamtamasyz etý úshin biraz sharýanyń basyn qaıyrdy, endi baılanys spýtnıkteri arqyly olardyń qamtý aımaǵyn keńeıtip, sapasyn jaqsartqymyz keledi. Sonymen qatar zańdy jetildirý boıynsha naqty jumys atqaryldy. Máselen, baılanys operatorlary elektr baǵanalaryn paıdalanyp, jeliler salyp jatyr. Bul arqyly shalǵaı eldi mekenderge ınternet jetkizý prosesi edáýir jyldam bolady. Odan bólek salyqqa qatysty jeńildikterdi de qarastyrdyq. Endi operatorlar qarajatty salyq tóleýge emes, jelini damytýǵa jumsaıtyn bolady», dep atap ótti Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vıse-mınıstri Ashat Orazbek.
Vıse-mınıstr 2024 jyly búkil Qazaqstanda 5G qoljetimdi bolatynyn da aıta ketti. Onyń dereginshe, qazirgi ýaqytta 5G tehnologııasy birneshe qalada synaq rejiminde iske qosylǵan. Aldaǵy ýaqytta aýksıon ótkizý arqyly birneshe lokasııany qamtý josparda bar. «5G-diń qazirgi nusqasy búkil eldi mekendi tolyqtaı qamtýǵa múmkindik bermeıdi. Ázirshe respýblıkalyq mańyzy bar Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalary jáne Túrkistan 5G jelisimen qamtylǵan. Endi basqa da eldi mekenderdi osyndaı jelimen qamtý úshin operatorlarmen lokasııa boıynsha jumys istep jatyrmyz. Jalpy 5G engizý trafık tutynýdyń shamadan tys ósimin azaıtyp qana qoımaı, 4.0 ındýstrııasynyń, aqparattyq tehnologııalar men aqyldy tehnologııanyń damýyna alyp keledi. Sondyqtan mundaı zamanaýı tehnologııamen el aýmaǵy qamtylýy kerek. Osyǵan baılanysty naqty jumys jospary daıyn, ustanymymyz da aıqyn», dedi A.Orazbek.
Vıse-mınıstr elimizdegi ınternet sapasyn áli jetildirý kerektigin atap ótti. О́ıtkeni osyǵan qatysty el turǵyndarynyń shaǵymy kóp. Ásirese Qaraǵandy, Ulytaý oblystary, Qostanaı, Shyǵys Qazaqstan, Túrkistan oblystarynyń keı jerlerinde baılanys tipten álsiz. Muny vıse-mınıstr «óńirlerdiń geografııalyq bederiniń kúrdeliligimen» túsindirdi. «Jer bederi kúrdeli bolǵan kezde operatorlarǵa ınternettiń qoldanystaǵy tehnologııalaryn jetkizý qıynǵa soǵady. Sondyqtan ol jerlerge ınternet spýtnık arqyly beriledi», deıdi ol. Onyń sózine qaraǵanda spýtnıkten berilgen ınternettiń sapasy nashar bolady. Biraq spýtnıktik tehnologııa 200 adamnan aspaıtyn shaǵyn eldi mekenderdi sapasy jaqsy ınternetpen qamtamasyz etýge jetkilikti.
Sondaı-aq vıse-mınıstr baılanys operatorlaryna baılanysty da aryz-shaǵymdar kóp ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, byltyr ınternet pen baılanys qyzmetin sapasyz kórsetken operatorlarǵa 135 mln teńge aıyppul salynǵan.
«Jalpy, bıyl Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekste Internetke mobıldi keńjolaqty qoljetimdilikti sapasyz kórsetkeni úshin aıyppul kólemin arttyrdyq. Qazaqstannyń búkil aýmaǵy boıynsha sapany tekserý baǵytynda da úlken jumys atqaryp jatyrmyz. «Memlekettik radıo jıilik qyzmeti» azamattardyń shaǵymymen únemi óńirlerge shyǵyp turady. Mysaly, ótken jyly 500-den astam tekserý júrgizildi. Azamattardyń shaǵymynyń basym bóligi mobıldi jeli arqyly ınternetke qoljetimdiliktiń nasharlyǵyna baılanysty boldy», deıdi A.Orazbek.
Vıse-mınıstrdiń málimdeýinshe, qazirgi ýaqytta azamattardyń aryzy boıynsha baılanys sapasynyń buzylǵany anyqtalsa, onda baılanys operatory 500 AEK aıyppul tóleıdi. Al buzýshylyq qaıtalanǵan jaǵdaıda aıyppul 1,5 myń AEK deıin ósedi.
Budan keıin sóz sóılegen TMD boıynsha Halyqaralyq elektr baılanysy odaǵynyń óńirlik dırektory Natalıa Mochý 2030 jylǵa qaraı jalpyǵa birdeı qoljetimdi ınternetti qamtamasyz etý úshin AKT salasy úsh negizgi mindetti oryndaýy tıis ekenin atap ótti. Onyń bastysy, baılanysty ornatý men paıdalanýdaǵy alshaqtyqty joıý jáne jappaı keń jolaqty ınternetke qosylýdy qamtamasyz etý.
«TMD óńiri baılanys sapasy men ony qamtý boıynsha alǵa jyljyp keledi, alaıda qala men aýyl arasyndaǵy sıfrly alshaqtyq áli de bar. Bul rette genderli sıfrly alshaqtyq eń tómengi deńgeıde saqtalyp tur. Osy máseleni eskerýimiz qajet. Jalpy, qazir ınternet paıdalanýshylar qatary kún sanap artyp keledi. Tipti egde adamdardyń arasynda da ınternetti qoldanýshylar qatary kóbeıgen», deıdi Natalıa Mochý.
Qazaqstan boıynsha MÁS derekterine sholý jasaý arqyly naryqtyń damyǵanyn, onyń ósim deńgeıin kórýge bolady. Degenmen ınfraqurylymdy ári qaraı damytý úshin ınvestısııa kerek, sondaı-aq retteýshi saıasat pen halyq arasynda sıfrly daǵdylardy damytý boıynsha qosymsha sharalar da qolǵa alynǵany jón.
Spıkerler atap ótkendeı, Qazaqstandaǵy AKT salasy qyzmetkerleriniń jáne keńjolaqty baılanys operatorlarynyń aldynda Qazaqstan halqyn sapaly ınternetpen qamtamasyz etý boıynsha aýqymdy mindetter tur. Qazirgi kezeńde osy mindetti oryndaý úshin qolda bar resýrstardy jan-jaqty qarastyrý kerek, deıdi mamandar.
