Ekologııa • 09 Tamyz, 2022

Tuıaqty ańnyń ósimi turaqty

790 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Semeı óńirindegi erekshe qorǵaýdaǵy tabıǵı aýmaqtarda tuıaqty ańdardyń kóbeıgeni baıqalyp keledi. Aıtalyq, «Semeı ormany» memlekettik orman tabıǵı rezervatynyń málimetine súıensek, qazir bulan, sibir eligi, qaban syndy ańdardyń popýlıasııasynyń ósimi turaqty.

Tuıaqty ańnyń ósimi turaqty

Atalǵan rezervattyń mamandary aıtqandaı, sol sekildi qyzyl kitapqa engen maral men arqar da jıi kezdesetin bolypty.

Ormandaǵy tirshilik ıeleriniń sanyn, sondaı-aq shoǵyrlanǵan jeri men júretin oryndary týra­ly derekterdi jınaý maq­satynda «Semeı ormany­na» qarasty sharýashy­lyq­tarda jyl saıyn jaba­ıy janýarlardyń esebi júr­gizi­letinin aıta ketken oryndy.

«Úkimettiń 2006 jyly «Erekshe qorǵalatyn tabı­ǵı aýmaqtar týraly» zańyn qabyldaýyna sáıkes atal­ǵan aýmaqtarda ań aýlaýǵa ty­ıym salynyp, saqtyq sha­ra­larynyń kúsheıtilýine baı­la­nysty Semeı óńiri boıynsha bulan, sibir eligi, qaban sııaqty tuıaqty ańdardyń ósiminde oń dınamıka baı­qa­lyp otyr. Buǵan qosa Qyzyl kitapqa kirgen maral men arqar da jıi kezdese bas­taǵanyn aıta ketý kerek.

Keıingi jyldardaǵy de­rekterdi taldaı kele túlki men sileýsinniń de sany kóbeıip kele jatqany anyqtaldy. Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarda qoıan tárizdi ańnyń popýlıasııasy salys­tyrmaly túrde turaqty bolǵan soń aq qoıan men to­laıdyń óskeni baıqalady. Alaıda or qoıannyń azaı­ǵanyn aıtyp ótýimiz kerek. Qasqyr, qarsaq jáne tıinniń sany da tómendep keledi», delingen «Semeı ormany» MOTR Semeı fılıaly­nyń ormandy qorǵaý jáne kúzetý ınjeneri Oljas Seıitqalıev.

Bıyl sáýir-mamyr ara­lyǵynda keshki jáne tańǵy ýaqyttarda arnaıy dybys pen vızýaldy baqylaý ar­qyly qaýyrsyndy qara­torǵaılar men qyrǵaýyl­dardy esepke alý júrgizildi.

Jyldyń basyndaǵy ja­baıy ańdardyń eseptik de­rek­terin taldaýdyń nátı­je­sinde rezervattyń ańshy­lyq sha­rýashylyq mamanda­ry borsyq (+27 daraq), qur qusy (+98 daraq) men sur kekiliktiń (+60 daraq) kóbeıgenin anyq­taǵan. Bi­raq aq kekiliktiń (-8 da­raq) kerisinshe azaıǵany baıqalyp otyr.

Al Qyzyl kitapqa engen qara láılektiń popýlıasııasy burynǵy qalpynda.

Mamandardyń aıtýynsha, jabaıy janýarlardy esepke alý bıotehnıkalyq is-sharalar kólemin josparlaý úshin de qajet. Soǵan sáıkes butaqty jem men shópti daıyndaý, sortań jerlerdi qalpyna keltirý jáne jańartý, bulandar men elikterdiń mıneraldy balansyn qalpyna keltirý úshin tas tuzyn qalaý, sýattardy salý men jańalaý, sol sekildi ańdardy as­tyq jáne tamyr daqyldary men qosymsha azyqpen qam­tamasyz etý amaldary qolǵa alynady.

«Semeı ormanyna» qa­rasty 10 fılıaldyń orman kúzetiniń memlekettik ınspektorlary ańshylyq sharýashylyq mamandarymen birlesip, bul baǵyttaǵy jumysty úzdiksiz júrgizip keledi. О́ıtkeni Ertis óńi­rindegi qaraǵaıly orman faýnasynyń alýandyǵy men qolaıly qalyptasýy oryndalatyn bıotehnıkalyq is-shara­lardyń sapasy men ýaqtylyǵyna baılanysty.

 

Abaı oblysy