Aımaq boıynsha alǵashqy oraqty Syrdarııa aýdanynyń sharýalary salyp, oǵan Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeev, Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Serikqalı Brekeshov, oblys ákimi Nurlybek Nálibaev qatysty. Aýdandaǵy irgeli qurylymnyń birine sanalatyn «Aqjarma ı K» fermerlik qojalyǵy dıqandary bastaǵan kúrish oraǵyna sala ardagerleri men aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynyń ókilderi de sáttilik tiledi.
Qojalyqtaǵylar bıyl sýdyń az bolýyna baılanysty nasostar qoıyp, kóktemgi dán seber mezgilge tyńǵylyqty daıyndalypty. 1 350 gektar kúrishten bólek myń gektarǵa jýyq jońyshqa dánin sepken. Ártaraptandyrý baǵytynda júgeri egýdi de bastady. Tyǵyryqtan shyǵatyn jol izdegen sharýashylyq tóraǵasy Qaırat Nurseıitov Almatyǵa baryp, sheteldik kompanııa ókilderimen kezdesken, osy arqyly sharýashylyq bazasynda júgeri daqylyn usatatyn qondyrǵylar qoıylyp, arnaıy tehnıkalar jetkiziledi.
– Egis kezinde sýdyń tapshy bolatyny barynsha eskertilgenimen de Úkimettiń, jergilikti bıliktiń qoldaýynyń nátıjesinde byltyrǵydaı qıyndyq sezine qoıǵan joqpyz. Biraq bul basty daqylmen qatar ártaraptandyrý sharalaryn da júzege asyrý keregin kórsetip otyr. Aldaǵy ýaqytta ýkraınalyq kompanııa fıýcherlik kelisim negizinde dıqandardan júgeri qabyldaıdy. Sharýashylyqtar arasynda soıa, qyzylsha egýdi de qolǵa alyp jatqandar bar. Osynyń bári kúrish alqabyn asa qysqartpaı, joǵymyzdyń ornyn sýdy az qajet etetin daqyldarmen toltyryp, jurtty jumyspen qamtýdyń qamy, – deıdi sharýashylyq tóraǵasy. Memlekettiń aýyl sharýashylyǵy qurylymyna jasap otyrǵan qoldaýyn osy sharýashylyqtan kórýge bolady. On jyl kóleminde bular Slaas, John Deere sekildi zamanaýı tehnıkalarǵa qol jetkizip, bazasyn tolyq jańartqan.
Kúrishke oraq salýǵa arnalǵan rásimde oblys ákimi Nurlybek Nálibaev aımaq ekonomıkasynda aýylsharýashylyq salasynyń orny aıryqsha ekenin atap ótti.
– Jyl basynda kúrish kólemin byltyrǵy 84 myńnan 64 myń gektarǵa deıin túsirý josparlanǵanyn jaqsy bilesizder. Alaıda ondaı sheshimniń aımaq halqy úshin tıgizer zardaptaryn boljaı otyryp biz basty daqyl egiletin alqap kólemin 78,6 myń gektar kóleminde saqtap qaldyq. Bul rette memlekettik qoldaý sharalarynyń júıeli túrde júzege asqanyn atap ótkenimiz jón. Úkimet deńgeıinde júrgizilgen memleketaralyq kelissózder nátıjesinde vegetasııalyq kezeńde darııa etegine jiberiletin sý kólemi ulǵaıtyldy. Sýdy tıimdi paıdalaný úshin egistikti kezektep sýarý, qashyrtqydaǵy sýdy ekinshi ret paıdalaný da tyǵyryqtan shyǵýǵa jol ashty. Ártaraptandyrý baǵytynda sýdy az qajet etetin mal azyǵy, kókónis, baqsha daqyldarynyń kólemin arttyrýǵa jumys jasaldy, – dedi ol.
Dala qosynyndaǵy egin jınaýǵa arnalǵan aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarymen, oblysta óndiriletin agroónimdermen tanysqannan keıingi «Dala kúni» cemınar-keńesinde sharýashylyq qurylymdary jetekshileri men shetel ǵalymdary ózara tájirıbe almasyp, tıimdi baılanys ornatý máselesin talqylady.
Elimiz boıynsha kúrishtiń 90 paıyzyn egip otyrǵan Syrda drenajdy júıelerdi jaqsartýǵa jetkilikti mán berilse ónimdilik odan da arta túsetinin aıtyp ótken Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeev ishki qajettilikti de, eksportty da damytyp otyrǵan sharýalar eńbegine tabys tiledi.
Al Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Serikqalı Brekeshov sý tapshylyǵynyń aldyn alý maqsatynda bıyl 22 kanaldy mehanıkalyq tazalaý, 41 uńǵymany jóndeý jáne burǵylaý, sorǵy qondyrǵylaryn satyp alý jumystaryn júrgizýge Úkimet rezervinen 3,6 mlrd teńge bólinip, tıisti jumystar atqarylǵanyn jetkizdi.
Basqosýda oblys ákimi Nurlybek Nálibaev Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeevke sý tapshylyǵy jaǵdaıynda kúrish óndirisin odan ári damytý úshin arnaıy baǵdarlama qabyldap, Y.Jaqaev atyndaǵy Qazaq kúrish sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń jumysyn jandandyrýda birlesken sharalar qabyldaý jóninde usynys aıtty.
Jyldan jylǵa jalǵasyp kele jatqan sý tapshylyǵy óńirdegi ınjenerlik júıege keltirilgen 178 myń gektar egistiktiń erteńi bulyńǵyr bolatynyn kórsetip tur. Osyny aıtqan óńir basshysy Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Serikqalı Brekeshovten sýarmaly jerlerdi qalpyna keltirý jáne aınalymǵa qosý boıynsha ázirlengen jobalardyń iske asýyna yqpal etýdi surady.
Osy jyly dıqandar tuqym sapasyn arttyrýda ýkraındyq ǵalymdarymen birge aýyl sharýashylyǵy daqyldary sorttaryn tájirıbe retinde egýdi qolǵa aldy. Jıynda Ýkraına ulttyq agrarlyq akademııasy kúrish ınstıtýtynyń dırektory Vladımır Dýdchenko habarlama jasap, birlesken jobanyń bolashaǵy jaıly oıyn jetkizdi.
Jalaǵash aýdanyndaǵy «Er Áli» sharýa qojalyǵy ártaraptandyrýdy erte qolǵa alǵan qurylymnyń biri. Osyǵan deıin sharýashylyq tamshylatyp sýarý ádisimen alma kóshetin otyrǵyzsa, bıyl kartop, qant qyzylshasy men sábiz egip otyr. Qojalyq jetekshisi Álibı Bekjanov kúrishtegi aramshóptermen býdandasqannan qazir paıdalanyp otyrǵan gerbısıdterdiń áseri jyldan jylǵa azaıyp bara jatqanyn jetkizip, sharýa eńbegi esh bolmaýy úshin salalyq mınıstrlik osy jaǵyn da eskerse degen usynys aıtty.
Jalpy, bıyl oblysta 188,5 myń gektarǵa egin egilgen. Búginge deıin bıdaı, arpa, suly qambaǵa túsip, sharýalar qazir maqsary, kartop, kókónis, baqsha, júgeri, mal azyǵyn jınaý ústinde. Egin jınaý men dala jumystaryna jumsalatyn janar-jaǵar maı qory jetkilikti. Tehnıka da saqadaı saı. Aýa raıyn baqylaýshylardyń da boljamy teris emes. Amandyq bolsa, naýqandy 10 qazanda aıaqtaý mejelenip otyr.
Qyzylorda oblysy
