Jylda mamyr aıynyń ortasynda bastalatyn tushy sýdyń tapshylyǵyna baılanysty aýdan ortalyǵyndaǵy keı kóshelerde tipti ishetin sý da bolmaı qalady. Sondaı-aq syzdyqtap aǵatyn aýyz sý qysymynyń azdyǵy, ýaqytynyń qysqalyǵy da jurtqa qolaısyz.
– Otyz tútini bar Pohalenko kóshesinde turyp jatqanyma tórt jyl boldy. Sodan beri mamyrdyń ortasynan tamyzdyń ortasyna deıin jylda sý bolmaıdy. Bıyl aýa raıy da erekshe aptap boldy. Ystyqta shelegimizdi dańǵyrlatyp kóshe kezip sarsańǵa tústik. Sý tasymaldaıtyn kólikti de kúte-kúte kúderimiz úziledi. Ol kóliktiń ózi de janar-jaǵarmaımen emes, halyqtyń janaıqaıymen qozǵalatyndaı. Bul Moıynqum aýylynyń jylda kóretin úsh aı jazdaǵy bitpes jyry. Sebebi baqsha sýaratyn ýaqyt ótse ǵana kóshemizge sý keledi. Onyń ózi syzdyqtap aǵady. Baý-baqshamyzdy aryq sýymen sýaraıyq desek, kanalda sý bir kún bolsa, bir aı bolmaı qalatyn kezderi de bolady. Aýdan ákimdiginen tıisti sala basshylary kóshemizdi kólikpen qarap ketkenimen, máseleniń mánisine tereń úńile bermeıdi. Keńes ókimeti kezindegi ár kóshede saryldap aǵyp turatyn tushy sýdyń búginde qaıda ketkenin eshkim bilmeıdi. Tıisti sala basshylary bul iske nege nemquraıdy qaraıdy? Sonyń saldarynan aýyldan kóship jatqandar qatary da jyl sanap artyp jatyr. Osyny oılasam qan qysymym kóteriledi, – deıdi aýyl turǵyny Gaýhar Talasqyzy.
Al Balýan sholaq kóshesiniń turǵyny Markızat Alımbetova: «Biz jaz boıy sý tasıtyn kólikti kútýmen álek bolamyz. Sebebin surasaq, sýdy jetkizetin eki nasostyń kúshi jetpeı tur, taǵy qosymsha nasostar alyp jatyrmyz deıdi. Alaıda esh ózgeris joq. Kelesi jazda sý bola ma desek, «Bolyp qalady» dep jaýapty basshylar mıyǵynan kúle qaraıdy. Olardyń jumysqa degen jaýapsyzdyǵy janymyzdy jabyrqatady. Aýdan ortalyǵyndaǵy eń ózekti máseleni osy ýaqytqa deıin eshkimniń sheshe almaǵany ma? Suraı-suraı sharshadyq», deıdi.
Al bul iske jaýapty aýdan ákiminiń orynbasary Jaqsybek Isaqov máseleniń mánisin bylaısha túsindiredi.
– Aýdan ortalyǵyndaǵy aýz sý máselesi kúrdeli bolyp turǵany jasyryn emes. Jaz bastalǵanda sýǵa degen suranys eki-úsh ese artyp, sonyń saldarynan sý tapshy bolady. Pohalenko kóshesine múlde sý shyqpaı qalatyny da sondyqtan. Moıynqum aýyly boıynsha aýyz sý júıesiniń jalpy uzyndyǵy – 67 shaqyrym. Onyń ishinde 27 shaqyrymy qumdaǵy sý sorý uńǵymasynan (skvajına) aýylǵa deıingi aralyqty quraıdy. Aýyl boıynsha aýyz sý júıesiniń syzba jobalary jasalǵan, jalpy uzyndyǵy 40 shaqyrym bolyp esepteledi. Moıynqum aýylynyń aýyz sý júıesine aldaǵy ýaqytta qaıta jańǵyrtý jumystaryn júrgizýdi josparlap jatyrmyz. Buǵan deıin de bólingen qarajattarǵa Moıynqum aýylynyń kóshelerine aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizilip keledi. Alaıda onymen másele biter emes. Sondyqtan ortalyqtaǵy aýyz sý júıesine aldaǵy eki jylda qaıta jańǵyrtý jumystaryn júrgizsek, aýdan ortalyǵy halqyn tolyq kólemde sýmen jabdyqtaýǵa bolady, – degen aýdan ákiminiń orynbasary, oǵan deıin aýyz sýdy turǵyndar da únemdi paıdalansa degen usynysyn bildirdi.
Iá, bir jutym sýdyń da qanshalyqty mańyzdy ekenin jaqsy túsinetin moıynqumdyqtar, basqa-basqa aýdan ortalyǵynda aýyz sýdan tarshylyq kórgileri kelmeıtinin, alaıda joba ázirleýmen ǵana shekteletin tıisti basshylarǵa degen senimderiniń de semip bara jatqanyn aıtyp, olardyń óz isine salǵyrt qaraıtynyna narazy. Qurǵaq ýáde, bos sóz – shóldegenniń shólin qandyrmasy anyq.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2025 jylǵa deıin aýyl halqyn sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý jumystaryn tolyq aıaqtaýdy talap etkenin de esten shyǵarmaǵanymyz abzal. Berilgen ýáde oryndalýy qajet, halyq aýyz sýsyz otyrmaýy kerek. Tirshilik kóziniń toqtamaýyn tileıtin moıynqumdyqtardyń bar ýaıymy osy.
Ýálıhan JAILAÝ,
jýrnalıst
Jambyl oblysy
