Bul, árıne, jurtshylyq arasynda alańdaýshylyq týǵyzyp otyrǵany daýsyz. Barshany «Janarmaı tapshylyǵy bolmaı ma?» degen bir saýal mazalaıdy. Zaýyttyń bas dırektory Murat Dosmuratovtyń pikirinshe, munda munaıdy qaıta óńdeýdiń eki aǵyndy tizbegi bar. Bul nysandardyń kezekpen toqtatylyp, iske qosylýyna yqpal etedi. Energetıka mınıstrligi bekitken kestege sáıkes jóndeý júrgizý kezinde zaýyttyń 50-70% qýaty jumysyn jalǵastyra beredi. Bul kezde zaýyt jumysy tolyǵymen toqtatylmaıdy.
Josparly aldyn ala jóndeý jumystary ne úshin qolǵa alynady? Qandaı maqsat kózdeledi? Bas dırektordyń túsindirýinshe, birinshiden, qondyrǵylardyń jobalyq kórsetkishterine qol jetkizý, ekinshiden, ekologııalyq parametrlerdi jaqsartý, úshinshiden, avtomattandyrý quraldaryn retke keltirý úshin tehnologııalyq, kompressorlyq jáne dınamıkalyq jabdyqty qaýipsiz ári senimdi paıdalanýdy qamtamasyz etý ónerkásiptik qaýipsizdik talaptaryna sáıkes atqarylady. Jóndeý kezinde katalızatorlardy aýystyrý, ishki ınspeksııa, reaktorlyq, ydystyq, kolonnalyq, jylý almasý jabdyǵy men qubyr joldaryn tekserý jáne kýálandyrý júrgiziledi. Tehnologııalyq nysandar kezeń-kezeńimen jóndelip, zaýytty turaqty jumys rejimine kóshirý qarashanyń birinshi onkúndigine deıin júzege asyrylady.
Energetıka mınıstrligi bekitken óndiristik baǵdarlamany oryndaýǵa baılanysty otandyq naryqta janar-jaǵarmaı tapshylyǵyn boldyrmaý úshin Atyraý munaı óńdeý zaýyty jóndeý júrgizý bastalǵanǵa deıin qajetti rezerv daıyndaıdy. Sol sebepten, qyrkúıek aıyna áleýmettik mańyzy bar munaı ónimderiniń qoryn jasaqtaý kózdelip otyr. Onyń ishinde 75 myń tonna avtokólik janarmaıy, 115 myń tonna dızel otyny, 6 myń tonna reaktıvti otyn, 5 myń tonna suıytylǵan gaz bar.
Al keshe Energetıka mınıstrliginiń memlekettik retteý belgilengen bólshek saýdada ótkiziletin munaı ónimderine shekti baǵalardy belgileý týraly buıryǵy kúshine endi. Buıryqqa sáıkes mynadaı markaly benzınniń baǵasy burynǵy deńgeıde qalatyn boldy. Máselen, AI-80 janarmaıynyń baǵasy – 89 teńge. Qostanaı men Soltústik Qazaqstan oblystarynda AI-92 jáne AI-93 markaly benzıniniń lıtri – 187 teńge, Qazaqstannyń basqa oblystarynda lıtrine 182 teńgeni, dızel otynynyń lıtri 450 teńgeni quraıdy.
– Buıryqpen elimizde berilgen júrgizýshi kýáligin kórsetken kezde dızel otynynyń lımıti óńirine qaraı kúnine 100 lıtr kólemde bir lıtrine 230-260 teńge baǵamen belgilengen. Al Qazaqstan Respýblıkasynda kólik quraldaryn tirkeý týraly kýálikti kórsetken kezde júk, arnaıy, mamandandyrylǵan avtomobılder men avtobýstar úshin bekitilgen lımıt 300 lıtr úshin táýligine óńirine qaraı lıtrine 230-260 teńge baǵamen satylady. Qalǵan sanattaǵy adamdarǵa, sondaı-aq kórsetilgen lımıtterden joǵary dızel otyny lıtrine 450 teńgeden bosatylatyn bolady, – dep habarlady mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti.
Sondaı-aq Energetıka mınıstrligi múddeli taraptarmen birlesip, avtojanarmaı quıý stansalarynda (AJQS) satylatyn dızel otynynyń táýliktik kólemin odan ári qadaǵalaý úshin aqparattyq júıeni anyqtaýǵa baılanysty máselelerdi pysyqtaýdy qolǵa aldy. Jaqyn arada AJQS ókilderimen birlesip júıelerdi testileý ótkiziledi. Qazir 2019 jyly ónerkásiptik paıdalanýǵa engizilgen «Munaı ónimderiniń jekelegen túrlerin esepke alýdyń aqparattyq júıesi» yqtımal nusqalardyń biri retinde qarastyrylyp otyr. Elimizdegi AJQS naqty ýaqyt rejiminde munaı ónimderiniń qaldyqtary boıynsha derekterdi kórsetilgen aqparattyq júıege beredi.
Degenmen, bizdiń kórshi elderdiń naryǵyna qaraǵanda, dızel baǵasynyń sál arzan ekeni baıqalyp otyr. Máselen, Argus Kaspıı naryǵy servısiniń deregine súıensek, bıylǵy tamyzǵa deıin dızel otynynyń 1 lıtri Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe Reseı Federasııasynda – 446, Qyrǵyzstanda – 412, al Belarýs Respýblıkasynda 446 teńgeni quraǵan. Al Armenııa Respýblıkasynda 1 lıtr dızel baǵasy – 758 teńge.
Atyraý oblysy
