Sýretti túsirgen Tamara Dáýletbaeva
Tún áletinde kirpik qaqpaı degendi ásirelep aıtqanymyz joq. Rasynda solaı. Tártip boıynsha shekarashylardyń qyzý jumysy keshki 8-de bastalady. Saı tasyndaı sańlaqtar sapqa turyp, ózderine júktelgen jaýapty mindetterine jumylady. Biri bıik munara basynda moınyna dúrbi ilip, alys-jaqyndy barlasa, endi biri atqa minip aýmaqtyń tynyshtyǵyn kúzetedi. Muzdaı qarý asynǵan taǵy birneshe shekarashy taý-tasty aralap, kúndelikti isine kirisedi.
Biz barǵan shekara bólimine Aqsaı men Qaskeleń shatqaldary arqyly ótetin qazaq-qyrǵyz memlekettik shekarasyn kúzetý mindettelgen. Mundaǵy jigitterdiń túgeldeı derligi kelisimshart qyzmetiniń qatardaǵy jaýyngerleri. Olardyń kópshiligi shekarashylarǵa arnalǵan áskerı qalashyqta otbasymen turyp jatyr. Atshaptyrym aýmaqty alyp jatqan qalashyqta áskerıler otbasynyń jaqsy ómir súrýine qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Jaýapty iske jumylǵan jandardyń tynys-tirshiligimen tanysýǵa barǵan tilshiler qaýymyn «Qaskeleń» shekara bólimshesiniń basshysy, aǵa leıtenant Dáýlet Qaldybek qarsy aldy. Dáýlettiń alǵyrlyǵyna qarap «jas kelse iske» degen qanatty sózdiń mánine boılaǵandaı boldyq. Jasy otyzǵa da tolmaǵan jalyndy jaýynger bir bólimsheniń jumysyn órge dóńgeletip otyr. Munda kelgenge deıin ol elimizdiń birneshe óńirindegi shekaralarda shyńdalypty.
– Otan qorǵaý – abyroıly mindet. Bizdiń bólimshedegi árbir qyzmetker muny tereń sezinedi. Bólimshe ishindegi temirdeı tártip bárinen mańyzdy. Árkim óz jumysyn jaqsy biledi. Bir qaraǵanda, shekarashylardyń ómiri bir sarynmen ótip jatqan bólek bir álem sekildi kórinetin shyǵar. Alaıda olaı emes. Bólimshedegiler ózara dostyq qarym-qatynas, janashyrlyq pen qamqorlyq sekildi ıgi qasıetterdi berik saqtaıdy. Jaýyngerlerdiń balalary birge oınap, otbasylary bir-birimen tyǵyz qarym-qatynas ornatqan. Bir sózben aıtsam, bárimiz bir otbasy sekildimiz. Kelisimshart merzimi aıaqtalyp, basqa óńirge nemese bólimshege aýysatyn jigitterdi qımastyqpen shyǵaryp salamyz. Biz kúzetetin shekarada eki el arasyn taý-tas pen shatqaldar bólip jatyr. Ulttyq saıabaq aýmaǵyna kiretin ásem tabıǵatqa ań aýlaý nıetimen keletin brokonerlerdiń de jolyn kesemiz. Shekara mańynda bolǵan árbir jaǵdaı nazarymyzdan tys qalmaıdy. Qaraýymyzda iz kesýge mashyqtanǵan ıtter, júırik attar men qajetti tehnıkalar bar, – deıdi D.Qaldybek.
Shekarashylardyń ómiri ózine tán qıyndyǵymen hám qyzyǵymen erekshelenedi. Belgili bir shekarada birneshe jyl qyzmet atqarǵannan keıin basshylyqtyń buıryǵymen elimizdiń kez kelgen núktesine jumys aýystyrýlaryna týra keledi. «Onda emes, anda barǵym keledi» degen syńaıdaǵy ýáj qabyldanbaıdy. Sebebi buıryq talqylanbaıdy. Shekaradaǵy bolattaı berik jigitter mundaıǵa ábden úırengen.
Shekaraǵa kelisimshart negizinde qyzmetke kelýge áskerı boryshyn ótegen kez kelgen Qazaqstan azamaty nıet bildire alady. Jasyńyz ben densaýlyǵyńyz saı kelse, áskerı-normatıvtik talaptardan múdirmeı ótseńiz, soǵan saı tegeýrindi bolsańyz siz de shekarashy atana alasyz. Shekarashy úshin jaqsy jalaqy men jaıly baspana qarastyrylǵan. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda otbasyńyzdyń árbir múshesine baspana jaldaý aqysy tólenedi.
Mamandyǵy áskerı salamen múlde qabyspasa da kelisimshart qyzmeti negizinde shekarashy bolýǵa bel baılaǵandardyń biri – Jarylqasyn Ámirjaev. Tórt balanyń ákesi joldasy Áıgerimmen birge shekara bólimshesi ishindegi qyzmettik úıde turyp jatyr. Bıyl tuńǵyshy Medına mektep tabaldyryǵyn attaıdy. Álippesin qolǵa alyp, árip kóshin tanymaqqa bet alǵan qyzyn kórshiles «Dolan» aýylyna tasymaldap oqytpaq. Táýligine 7-8 saǵat qana demalatyn Jarylqasynnyń buǵan murshasy joq. Negizinen bala tárbıesimen jubaıy aınalysady. Shekarashynyń áıeli Áıgerimdi áńgimege tarttyq.
«Biz buǵan deıin jeke kásippen aınalystyq. Pandemııa kezinde jumys turalap qaldy. Bir kúni Jarylqasyn kelisimshartpen áskerı qyzmetke barsam degen usynys aıtty. Men onyń kez kelgen sheshimin qoldaıtynymdy jetkizdim. Irikteýden oıdaǵydaı ótip, bala-shaǵamyzben Qyzylorda oblysynan Almatyǵa keldik. Basynda úırený qıyn boldy. Qazir bári jaqsy. Bólimshe ishinde jaıly baspanamyz, balalar oınaıtyn alańqaı, jattyǵý zaly sekildi qajetti dúnıeniń bári bar. Joldasym demalys alǵan kúnderi balalardy qalaǵa aparyp qydyrtamyz. Keıde toryǵatyn kezder de bolady. Ondaıda bir-birimizge demeý bolýǵa tyrysamyz», deıdi Á.Balapanqyzy.
Tańǵy altyda kózin tyrnap ashyp, jaýapty mindetke jumylatyn Jarylqasyn – úzdik shekarashylardyń biri. Jumystan qoly bosaı qalǵanda, bólimshe ishindegi arnaýly orynǵa baý-baqsha egip, bala-shaǵasyn óz qolymen ósirgen qııar-qyzanaqpen qamtyp otyrǵan qaǵilez jigittiń jigeri súısindiredi. Ol ósirgen malına men qyzanaqtar baqsha ishin jaınatyp tur. Áriptesteri de onyń bir sát tynym tappaıtyn eńbekqorlyǵyna tánti. Sebebi táýliktegi shekarashylarǵa tynyǵý úshin beriletin aınaldyrǵan 7-8 saǵatty jaýyngerler demalýǵa arnaıdy.
«Jumysymyz jaýapty. Kezekshilik kezinde bir sát bosańsýǵa bolmaıdy. Qarý-jaraqpen jumys istegendikten jaýapkershilik joǵary. Kún saıyn jattyǵý jasap, biligimizdi arttyramyz. Arnaýly mamandardan sabaq alamyz. О́zim úshin shekara úlken mektep. Bala kúnimde polıseı bolýdy armandadym. Ol maqsatym oryndalmasa da, el shetinde Otanymnyń tynyshtyǵyn kúzetip júrmin. Qyzmetim ózime unaıdy. Beıbit kúnimiz baıandy bolsyn», deıdi shekarashy J. Ámirjaev.
Qalanyń shýly tirshiliginen munda kelseńiz bir sát tynyǵyp qalasyz. Shekara bólimshesi – ózimen-ózi jatqan bir álem. Qalashyq ishi muntazdaı. Sarbazdardyń saptyq adymy ǵana estiledi. Álemdegi geosaıası jaǵdaılar kúrdelenip turǵan ýaqytta osy tynyshtyq máńgi saqtalsa eken dep tileısiz. Bizdi munda bastap kelgen áskerı-jýrnalıst Tamara Dáýletbaeva shekarashylardyń bylaıǵy jurt bile bermeıtin mańyzdy mindetteri týraly áńgimelep keledi. «Mundaı myqty jigitter barda – shekaradan shybyn ótpeıdi», dep kúldirdi áriptesimiz. Shekara shebin shegendegen Otan qorǵaýshylarmen qoshtasyp, zastavadan uzaı berdik.
ALMATY
