Sonaý keńestik dáýirde salynǵan bul jolmen táýligine úsh myńǵa jýyq kólik júredi degen boljam jasalǵan. Sol kezdegi standarttarǵa sáıkes júk kóliginiń bir osine 6-8 tonna salmaq túsýge tıis. Al qazir elimizde 13 tonnaǵa arnalǵan biryńǵaı standart qoldanylady. Elimiz táýelsizdik alǵannan keıin «Atyraý – Astrahan» aralyǵyndaǵy jolmen qatynaıtyn kólik aǵyny kúrt kóbeıdi. О́ıtkeni halyqaralyq mańyzy bar bul jolmen Ortalyq Azııa elderiniń kólikteri Atyraý arqyly Reseıdiń Astrahan oblysyna, odan ári Krasnodar, Stavropol aımaqtary men Volgograd oblysyna shyǵady. Sonymen birge bul jolmen aýyr júk kólikteri de jıi qatynaıdy. Sonyń ishinde Atyraý oblysyndaǵy «Teńiz», «Qashaǵan» sekildi kenishterge álemniń ár túkpirinen aýyr júkter osy jolmen tasymaldanǵany bar. Taǵy bir derekti alǵa tosar bolsaq, NATO elderinen Aýǵanstanǵa gýmanıtarlyq júkter tasıtyn kólikter aǵyny da atalǵan jolǵa aýyr salmaq túsirdi.
Demek eski jol búgingi aýyr júk kólikteriniń salmaǵyna shydas bermeıdi. Sol sebepten bul joldy qaıta jańǵyrtýdyń qajettigi týyndaǵaly qashan! Tipti «Atyraý – Astrahan» jolyn qaıta jańǵyrtý úshin jobalyq-smetalyq qujat jobasy 2009 jyly daıyn bolypty. Qansha qarjy jumsalatyny eseptelip, qaıta jańǵyrtý jumystaryn kezeń-kezeńimen júrgizýdiń jospary ázirlenipti. Máselen, birinshi kezeńde joldyń Reseı shekarasynan Atyraýǵa qaraı 140 shaqyrymdyq bóligin qaıta jańǵyrtý kózdelipti. Oǵan shamamen 24 mlrd 600 mln teńgeden astam qarjy qajettigi suralǵan.
Qazir bul joldy jańǵyrtý júrip jatyr. Biraq oǵan bólingen qarjynyń naqty somasy qanshaǵa óskeni týraly eshkim ashyp aıtpaıdy. Desek te jańǵyrtý jumystary birde toqtap, birde qaıta jalǵasady. Muny endi jol jóndeýdegi jaıbasarlyq demeske amal joq. Naqtylaı aıtqanda, dál qazir atalǵan joldy jańǵyrtý baıaý júrip jatyr. Muny Atyraý qalasynan Reseı Federasııasynyń shekarasyna deıingi jol qurylysyna kólikpen barǵan oblys ákimi Serik Shápkenov rastap otyr.
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev turǵyndar úshin asa qajetti kólik jolynyń máselesine erekshe nazar aýdaryp, naqty tapsyrma berdi. Men oblys turǵyndaryna osy joldaǵy jumystardyń barysyn baqylaýyma alatynymdy aıtyp, ýáde berdim. Keste boıynsha atqarylyp jatqan jumystarda kidiris bar. Bul týraly apta saıyn mamandardyń esebinen kóretin edim. Endi osyǵan osy sapar kezinde kózim jetti. Mundaı jumys qarqyny kestede belgilengen mejeden keshiktiredi. Sol sebepten, uıymdastyrý jumystaryn qolǵa alyp, tıisti sharalar qabyldaý qajet, – deıdi S.Shápkenov.
«QazAvtoJol» UK» AQ Atyraý oblystyq fılıalynyń dırektory Bolatbek Aıtbaevtyń málimetinshe, atalǵan tasjoldyń jalpy uzyndyǵy – 277 shaqyrym. Onyń 217 shaqyrymyn qaıta jóndeý jumysy júrip jatyr. Dál qazir jańǵyrtylýǵa tıis joldyń 54 shaqyrymyna negizgi tósem salynsa, 45 shaqyrymyna qara qıyrshyq, 22 shaqyrymyna bir qabat asfalt-beton tóselgen. Onyń 20 shaqyrymy paıdalanýǵa berildi. Qurmanǵazy aýylynan Atyraý qalasyna qaraı 833 shaqyrymnan bastap 12,5 shaqyrym, Isataı aýdanyndaǵy Janbaı men Aqqystaý aýyldary aralyǵynda 7,5 shaqyrym jol bóligi ashyldy. Endi taıaýda Janbaı men Aqqystaýdyń aralyǵyndaǵy paıdalanýǵa beriletin jol 10 shaqyrymǵa jetkiziledi. Osy aıdyń sońyna deıin Janbaı men Aqqystaýdyń arasyndaǵy 20 shaqyrym jol tolyǵymen ashylady. Sonda tamyz aıynyń sońyna deıin tómengi qabaty tóselip, barlyǵy 35 shaqyrym joldy ashý josparlanǵan.
Onyń aıtýynsha, jol tóseý jumystaryna qajetti materıaldardyń jetispeýshiligi bar. Merdiger mekemeler jetkizýshilerge aqshasyn tólegenimen, qajetti ınertti materıaldyń jetkiliksiz ekeni anyqtalypty. Máselen, bıtýmdy jetkizý máselesi qıyndyq týdyryp tur.
– Qazir jol qurylysyn tórt merdiger júrgizip jatyr. Biraq jańǵyrtý jumysynyń baıaýlaýyna qıyrshyq tas pen bıtým qospasynyń jetispeýshiligi men dızel baǵasynyń kúrt ósýi teris áserin tıgizip otyr. Máselen, kórshiles Aqtóbe, Mańǵystaý oblystarynan 24 myń vagonmen qıyrshyq tas ákelý josparlandy. Biraq osy kezge deıin 6 myńnan asa vagony ǵana jetkizildi, – deıdi Bolatbek Aıtbaev.
Jol qurylysyn júrgizip jatqan merdigerdiń biri – «Sıne Mıdas Stroı» kompanııasynyń ókili Mustafa Býdannyń aıtýynsha, aıyna jol ýchaskesin salý úshin shamamen 2 myń vagon qıyrshyq tas qajet. Alaıda bul kompanııaǵa bir aıda 752 vagon qıyrshyq tas jetkizilgen. «Bul – óte az. Eger qıyrshyq tasty jetkizý osylaı jalǵasa berse, biz jol jóndeý jumysyn merziminde oryndaı almaımyz», deıdi ol.
«QazAvtoJol» UK» AQ Atyraý oblystyq fılıalynyń dırektory Bolatbek Aıtbaevtyń deregine súıensek, eki aıda 8 500 vagon qıyrshyq tas ákelinýge tıis. Máselen, merdigerler aıyna 2 myń vagon qıyrshyq tasqa ótinim berse, is júzinde aıyna bar-joǵy 300-400 vagon alady.
Al «QTJ-Júk tasymaly» AQ Atyraý bólimshesi dırektorynyń birinshi orynbasary Samat Qulmuhanovtyń aıtýyna qaraǵanda, bul máselege qatysty qıyndyq bar. Biraq onyń oń sheshimin qalaı tabatyny belgisiz.
– Bul máseleni Úkimet deńgeıinde kóterý qajet. Karerler tek Atyraý oblysyndaǵy merdigerlerge ǵana qyzmet kórsetpeıtinin, olardyń ózindik táýliktik ónimdiligi bar ekenin eskerý qajet. Infraqurylymǵa keletin bolsaq, vagondardyń sany eki ese ósse de, bul iste problema týyndamaıdy. Merdiger kompanııalar kelgen vagondardy ýaqtyly túsire ala ma? – deıdi S.Qulmuhanov.
Úsh jyldan beri Atyraýdan Reseı Federasııasynyń shekarasyna deıin qatynaıtyn joldy jóndeýdegi jaıbasarlyq «jyry» osylaı sozylyp keledi. Munyń zardabyn Qurmanǵazy aýdanynyń turǵyndary kórip otyr. Bulaı deýimizge birneshe sebep bar. Birinshiden, taksı qyzmeti qymbattady. Ekinshiden, oblys pen aýdan ortalyǵyna jetý úshin birneshe saǵat jolda júredi. Turǵyndardyń qaýipsizdigi úshin byltyr «Atyraý – D.Nurpeıisova beketi» baǵytyna qatynaıtyn jolaýshylar poıyzy iske qosyldy. Al qosymsha jolaýshylar poıyzyn shyǵarý – oblys bıýdjetine orasan shyǵyn.
Atyraý oblysy
