Bıyl VII Astana ekonomıkalyq forýmy aıasynda tuńǵysh ret «Ekonomıkalyq máselelerdi nasıhattaıtyn málimetterdi taratýdaǵy jańa medıa tehnologııalar men ınnovasııalyq quraldar» taqyrybyna arnalǵan «G-Global: XXI ǵasyr álemi» atty I Halyqaralyq G-Global jýrnalıstıkasy sammıti uıymdastyrylady. Sammıt aıasynda «Sheksiz aqparat» medıa-kórmesi men jahandyq jýrnalıstıkaǵa qosqan úlesi úshin «G-Global» syılyǵyn tabystaý sharasy ótkiziletin bolady. Mine, osy sammıtke qatysty týyndaǵan birqatar suraqtarǵa jaýap alý úshin «Success K» medıa agenttiginiń bas dırektory Lázzat KО́KKО́ZOVANY áńgimege tartqan edik.
– Lázzat Erjanqyzy, osyndaı sharany ótkizý týraly ıdeıa qalaı paıda boldy jáne jýrnalıster sammıtin uıymdastyrýdaǵy sebep ne?
–
Kez kelgen shara el múddesi úshin jasalatyny anyq. Bıyl osymen jetinshi ret Astanada álemdik ekonomıkalyq forým, sonymen qatar, Daǵdarysqa qarsy dúnıejúzilik konferensııa ótkiziledi. Aldaǵy bolatyn forým men onyń aıasynda ótkiziletin is-sharalar alańynda taǵy da ózekti ekonomıkalyq jáne saıası máseleler talqylanyp, Álemdik daǵdarysqa qarsy jospar tujyrymdamasynyń jobasy usynylatyn bolady. Zamanaýı álemniń osyndaı kúrdeli máseleleri elordamyzdaǵy jahandyq júzdesýde jan-jaqty tilge tıek etilmek. Osyǵan baılanysty bul kúnderi Qazaqstan astanasynda ne bolyp jatqandyǵy jaıly, forýmda qozǵalatyn taqyryptar jaıly tolyqtaı ashyp, jarııalaý jýrnalıstik qaýymdastyq moınynda ekeni daýsyz.
Astana ekonomıkalyq forýmynyń uıymdastyrýshylary – «Ǵalymdardyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq klýby» qaýymdastyǵy bolsa, al shara barysynda BAQ ókilderimen jumys isteıtin ortalyq – «Success K» medıa agenttigi bolmaq.
Bul rette eń aldymen aıtarym,
«Success K» medıa agenttigi –kommýnıkasııalyq jáne konsaltıngtik qyzmetterdiń keshendi spektoryn usynatyn birden-bir kompanııa. Sondaı-aq, naryqta PR strategııalardy ázirlep, júzege asyrýmen qatar aqparattyq súıemeldeý de jasaıdy. О́zimizdiń kásibı qyzmetimizben aınalysý kezinde, ásirese, Astanadaǵy osynyń aldynda ótkizilgen ekonomıkalyq forýmdarǵa daıyndyq pen ótkizý barysynda, biz birsypyra kúrdeli máselelerge tap boldyq. Bul birinshi kezekte jýrnalısterdiń jumystaryna qatysty boldy. Men bul máseleni kadrlyq tapshylyq dep aıtar edim. Iаǵnı, jýrnalıster arasynda ekonomıkalyq taqyrypty jan-jaqty meńgere alatyn, kásibı turǵyda bilikti, kúrdeli aqparattarmen jumys isteı alatyn jýrnalıst mamandardyń azdyǵy baıqaldy.
Kóptegen sheteldik mass-medıada, BAQ ókilderinde burynnan beri naqty belgilengen baǵyt – ekonomıkalyq jýrnalıstıka bar. Iаǵnı, bul baǵyt tereńirek kásibı túrde oqytylady. Osy taqyrypta jazatyn jýrnalıstiń qosymsha ekonomıkalyq bilimi qarjylyq júıeni jáne de bul salada bolyp jatqan barlyq úderisterdi bilip, baqylaı alatyn biliktiligi bolýy kerek. Al Qazaqstanda tereń saraptama jasap nemese ekonomıkalyq jaǵdaıǵa boljam jasaı alatyn jýrnalıst-sarapshyny aıtpaǵanda, qarapaıym, túsinikti tilmen ekonomıkalyq málimetti oqyrman men kórermenge jetkize alatyn mamandardyń ózi saýsaqpen sanarlyqtaı. Soǵan baılanysty, qaıtalap aıtamyn, Astana ekonomıkalyq forýmy sııaqty álemdik deńgeıdegi úlken sharany óz dárejesinde kórsete bilý kez kelgen jýrnalıstiń qolynan kelmeıdi.
Astana ekonomıkalyq forýmynda qaralatyn taqyryptar qarapaıym buqaranyń múddesine de tikeleı qatysty. О́ıtkeni, daǵdarystan keıingi toqyraý bul óndiristiń, sonyń ishinde, shaǵyn jáne orta bıznestiń quldyraýy, óz kezeginde jumys oryndarynyń qysqartylýy, bankterdiń nesıe bere almaýy jáne biz tap bolyp otyrǵan devalvasııa máseleleri halyqtyń ómirine qatysty mańyzdy sharalar bolyp tabylady. Iаǵnı, Astana ekonomıkalyq forýmynda talqylanatyn taqyryptar barlyq adamzat balasy úshin ózekti. Mine, sondyqtan daǵdarystyń kemshin tustaryn tómendetýge múmkindik beretin, álemdik qoǵamdastyqtyń qabyldap jatqan sheshimderin túsinikti ári qyzyqty etip jetkizý buqaralyq aqparat quraldarynyń mańyzdy mindeti bolmaq.
Forým ıdeıalaryn jan-jaqty taratý maqsatynda, biz «G-Global: XXI ǵasyr álemi» atty I Halyqaralyq G-Global jýrnalıstıkasy sammıtin, «Sheksiz aqparat» medıa-kórmesin jáne jeńimpazǵa «G-Global» syılyǵy usynylatyn baıqaý ótkizýdi jón kórdik. Shyǵarmashylyq baıqaýdyń basty mindeti – álemdik qoǵamdastyqtaǵy ekonomıkalyq máseleler jaıly málimetterdi jurtshylyq jedel ári ońaı qabyldaı alatyndaı jańa jáne qyzyqty tehnologııalar, quraldar jáne baǵdarlamalardyń kómegimen ekonomıkalyq aqparattardy taratatyn eń úzdik jýrnalıstik jobany anyqtaý. Bul – termınderdi qoldaný arqyly jaı ǵana maqala jazý nemese saraptamalyq reportaj túsirý emes. Bul – aýdıtorııa nazaryn birden jaýlap, ońaı qabyldanatyn qyzyqty mátindi dızaınerlik/ IT tásilmen ózara baılanystyrý. Sol sebepti de biz túrli tájirıbelermen almasyp, ekonomıkalyq sektordaǵy jýrnalısterdiń kásibı biliktiligin arttyrý úshin, ekonomıkalyq jýrnalıstıkany jáne ekonomıkalyq ózgeristerge áreket etý qabiletin damytý úshin jýrnalıster sammıtine qatysýǵa shaqyramyz.
– Joǵaryda aıtylǵandardan keıin taǵy da mynandaı suraq týyndaıdy, sammıtke kim jáne qalaı qatysa alady? Irikteý sharttary qandaı? Jeńimpaz qandaı syılyqqa ıe bolady?
–
Bizdiń basty
maqsatymyz – buqaralyq aqparat quraldary arasynda G-Global ıdeıasyn keńinen nasıhattaý jáne tanytý. Bulardyń barlyǵy baspa, televızııa jáne elektrondy buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy jýrnalısterdiń ekonomıkalyq baǵyttaǵy kásibı biliktilikterin shyńdaýǵa baǵyttalatyny sózsiz. Biz joǵary tehnologııalar zamanynda ómir súrip otyrmyz, olaı bolsa nege bizge osy múmkindikterdi jýrnalıstıkada qoldanbasqa? Aqparatty taratý úshin ınnovasııalyq tehnologııalar men quraldardy engizý, jahandyq ekonomıkalyq keńistiktegi jýrnalısterdiń rólin arttyrý, Daǵdarysqa qarsy dúnıejúzilik jospardy qoldaý jáne qalyptasýyna sebepshi bolý – mine, osylar Halyqaralyq G-Global jýrnalıstıkasy sammıtiniń negizgi mindetteri. Al, qazirgi tańda qoldanylyp júrgen jańa tehnologııalardy kórsetý úshin sammıt aıasynda «Sheksiz aqparat» kórmesi uıymdastyrylady. Baıqaý jaıly aıtatyn bolsaq, oǵan sheteldik jáne otandyq medıa-holdıngter, birlestikter, medıa tehnologııa ázirleýshiler, medıa naryqta jumys isteıtin IT-kompanııalar, táýelsiz jýrnalıster, avtorlar men jańashyldar qatysa alady. Baıqaýǵa tapsyrylatyn jumystar kásipqoılyqty, aqparat pen IT-tehnologııalardyń ózara baılanysyn, biregeılikti, qyzyqty dızaınerlik tásilderdi jáne naryqtyń ony ózine talap etip turǵanyn kórsetip turýy shart. Biz laıyqty izdenýshiler tabylady dep úmittenemiz, sebebi, syılyqtyń jetkilikti júldelik qory bar jáne ol qarapaıym jazylǵan jýrnalıstik maqala men televızııalyq baǵdarlamaǵa emes, IT-dızaın-jýrnalıst toǵysyndaǵy medıa tásilder qoldanylǵan jumysqa beriletin bolady. Qaıtalap aıtamyn, baıqaýǵa qatysatyn joba biregeı ári ınnovasııalyq bolýy shart.
– Qazaqstanda jáne kórshiles memleketterde BAQ ókilderine arnalǵan sharalar jetkilikti. Bul rette túrli forýmdar, kongrester jáne semınarlardy aıtýǵa bolady. G-Global jýrnalıstıkasy sammıtiniń aıyrmashylyǵy nede?
– Birinshiden, alǵashqy Halyqaralyq G-Global jýrnalıstıkasy sammıti Astana ekonomıkalyq forýmy sekildi bedeldi ári jahandyq shara aıasynda ótkiziledi. Sol sebepti sammıt tar sheńberli baǵytta bolady. Biz bul sharany tek qana ekonomıkalyq sektordy nasıhattaýmen aınalysatyn jýrnalıster men BAQ ókilderi úshin ótkizemiz. Ekinshiden, bizdiń mindetimiz – ekonomıkalyq sektordyń, jahandyq jýrnalıstıkanyń jáne sońǵy tehnologııalardyń ózara yntymaqtastyǵynda aqparattyq platformany qurý. Sammıt – tanymal medıa tulǵalardyń, blogerlerdiń, álemdik medıa-holdıngterdiń, ázirleýshilerdiń, óz jetistikterin BAQ-ta kórsetýge daıyn, qabyldanǵan jobalary bar ındýstrııanyń ǵylymı qaıratkerleriniń, medıa-quraldardyń jáne tehnologııalardyń, ekonomıka jýrnalıstıkasy salasyndaǵy aqparattyq bıznes pen bilimdi qurýdaǵy jınalǵan tájirıbelerdiń sezi. Sammıt barysynda álemdik daǵdarys jaǵdaıyndaǵy jýrnalıstıka róli týraly, medıadaǵy ınnovasııalar men tehnologııalar, áreket etýshi quraldar jaıly taqyryptardy kóterip, talqylaý josparda bar. HIH ǵasyr – damyǵan, sonymen qatar, úzdiksiz jetildirilip turatyn aqparattyq tehnologııalardyń zamany. Bul osy ǵasyrdyń órkenıeti, tabysty jemisi. Jańadan quraldar shyǵyp jatsa, olardyń ornyn birden odan ári jetildirilgen ári qoldanýǵa tipten qolaıly quraldar basyp jatady. Bul ozyq órkenıetten qazaqstandyqtar da qalys qalmaq emes. Jyl ótken saıyn jańashyldyqqa umtylyp, jańa tehnologııalardy meńgerip jatqan jaıymyz bar. Árıne, jaqsy bastamalar jalǵasyn tapqany durys. Táýir jobalarymyz buryn da bolǵan, bar, áli de bola bermek.
Astana ekonomıkalyq forýmy álemdik deńgeıdegi ekonomıka, qarjy, bıznes, ǵylym ókilderinen suhbat alatyn jáne álemdik BAQ-taǵy áriptestermen tájirıbe almasatyn alań bolady dep oılaımyn.
Áńgimelesken
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan».
