Qazaqstan – mańyzdy saıası bastamalardyń uıymdastyrýshysy

Parlament Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» partııasy fraksııasynyń múshesi Turarbek ASANOVPEN áńgime – Turarbek Májil­uly, elimiz adamzat úshin qundy bastamalar kóteretin jáne sol bas­tamalary úlken qol­daýǵa ıe bolatyn be­deldi memleketke aınaldy. Osyǵan toq­talyp ótseńiz? – Qazaqstan qaı ja­ǵynan alsaq ta jan-jaq­ty nyǵaıyp keledi. Qa­lyptasýdyń qıyn joldarynan óttik. Saıası-ekonomıkalyq jáne áleýmettik reformalar oıdaǵydaı júr­gizildi. Egemen eldiń negizgi qaǵıdattaryn aıqyndap alýǵa qol jetkizdik. Kórshi memlekettermen shekaramyz aıqyndaldy. Bul – táýelsizdiktiń basty qaǵıdattarynyń biri. О́ıtkeni, buryn memlekettik shekara tek KSRO men Qytaı arasynda ǵana bolǵan edi. Elbasynyń aýqymdy jumystarynyń biri – osy elimizdiń shekarasyn bekitý boldy. Tereń túsingen adamǵa ol eń bir qıyn jumys ekeni anyq. Qazaqstan ózimen kórshiles jatqan Reseı, Qytaı, О́zbekstan, Qyr­ǵyzstan jáne Túrkimenstan ara­syn­daǵy memlekettik shekarasyn naqty aıqyndap, halyqaralyq qujattar negizinde bekitip aldy. Shekarany be­ki­tý – el qaýipsizdiginiń eń basty quraly. Alǵashqy kúnnen bastap alys-jaqyn sheteldermen yntymaqtastyq baılanys jasap kelemiz. Qazaq eli búginde álemniń kóptegen elderimen tyǵyz qarym-qatynas ornatty. Sonyń nátıjesinde Otanymyzǵa ınves­tısııa tartýǵa jol ashyldy. Buryn álem jurtshylyǵy kóbine Keńes ókimetin jáne Máskeý qalasyn ǵana biletin. Prezıdenttiń jyldar boıy kóregendikpen júrgizip kele jat­qan syrtqy saıasatynyń arqasynda Qazaq elin jáne qazaq halqyn álem jurt­shylyǵy bile bastady. Búgingi tańda sheteldikter Qazaq memleketin Pre­zı­dent N.Nazarbaev arqyly biledi. Shy­nymen de, bizder de ózge elderdi, birinshiden, onyń el basqaryp otyrǵan tulǵalaryna qarap bilemiz. Ekinshiden, eldiń tarıhy, óneri men mádenıeti, sporttaǵy jetistikteri arqyly bilemiz... – Qazaqstan mańyzdy saıası bas­tamalar da kóterip keledi ǵoı... – Elimizdi álemge keńinen tanytý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar jeterlik. Elbasymyz jahandyq máseleler boıynsha bas­tama kóterýdiń kóshbasshysy bolsa, Qazaqstan – mańyzdy saıası bastamalardyń uıymdastyrýshysy. Mysaly, álemde birinshi bolyp ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartty. Endi jer betinde beıbitshilik ornatý, adamzat balasyn jappaı qyryp-joıatyn qarýlardan bas tartý jolynda kúresip keledi. Ony jaqtaýshylar qatary ýaqyt ótken saıyn arta túsýde. Sonymen qatar, Qazaqstan ıadrolyq qarýsyz álem qurý taqyrybynda kóptegen halyqaralyq iri jıyndardyń ótýine yqpal etti. Saıası únqatysý alańdaryn uıymdastyryp, ortaq kelisimderge qol jetkizý úshin elimiz qyrýar ister atqardy. EQYU-ǵa tóraǵalyq etti, Uıymnyń sammıtin ótkizdi. EQYU-ǵa múshe memleketter basshylaryn Astana tórine jınap, ortaq mámilege keltirý bedeli zor sarabdal saıasatkerdiń ǵana qolynan keletin is. Elimizdi tanytýda sportshylardyń tabysy da aıtarlyqtaı. «Júzden júırik, myńnan tulpar» sańlaq­tary­myz álemdik dodalarda jáne Olı­pıadalarda jeńimpaz atanyp, aspankók Týymyz ben Ánuranymyzdy aspandatýda. Sondaı-aq, Qysqy Azııa oıyndary sııaqty iri sporttyq jarystardy abyroıly ótkizdik, tájirıbe jınaqtadyq. Endi Stýdentterdiń dúnıejúzilik ýnıversıadasyn ótkizgeli otyrmyz. EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin ótkizý mártebesine ıe bolýymyz da memleketimizdiń tanymal bola túsýine, álemdik bedel jınaýyna qyzmet jasaıtyny sózsiz. Osy kórmege bes mıllıondaı adam kelip, jetistikterimizdi óz kózderimen kórip, tamashalaıtyn bolady. Mádenıet pen ónerdegi tabystarymyzben jáne tarıhı qundylyqtarymyzben, ónerkásip pen óndiristegi atqarylyp jatqan jumystarymyzben tanysady. – Elaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýdaǵy Qazaqstannyń róli qandaı? – Qazaq ejelden tatýlyqty, yntymaqty súıetin halyq. Arazdasyp qalǵan adamdardy qaıta dostastyryp jiberý qasıeti de ulttyq minezimizde bar. Bizdiń elimiz de osyndaı ustanymǵa súıenedi. Elbasymyz álemde beıbitshilik ornatý baǵytynda kóptegen ister atqaryp júr. Eki el arasynda daý-janjal týyndaı qalsa, olardyń ortaq bitimgerlikke kelýine kúsh salady. Máselen, 1980-jyldardyń sońyn­da Ázerbaıjan men Ar­menııa arasynda Qarabaq janjaly oryn aldy. Olardyń ymyraǵa kelip, qaqtyǵysty toqtatýyna bizdiń Prezıdentimiz at­salysty. Odan keıin Grýzııada qaq­ty­ǵystar bolǵan kezde de túıindi máseleni beıbit jolmen sheshýge yqpal etti. Sondaı-aq, Aýǵanstanda beıbitshilik ornatý isine aralasty, olarǵa gýmanıtarlyq kómek kórsetildi. Búginde kóptegen aýǵandyq jas elimizdiń joǵary oqý oryndarynda bilim alyp jatyr. Sońǵy jyldary túrkitildes mem­leketterdiń ózara jaqyndasýy jedel qarqynmen júrýde. Jahandyq damý kezinde saıası-ekonomıkalyq, mádenı baılanystardyń mańyzy zor. Sonymen birge, baýyrlas halyqtardyń ortaq qundylyqtaryn saqtap qalý qajet. Osy maqsatta 2006 jyly Antalııada ótken Túrkitildes memleketterdiń 8-sammıtinde Qa­zaq­stan Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Túrkitildes elderdiń Parlamenttik Assambleıasyn qurý ıdeıasyn kóterdi. Túrkııa Prezıdenti Abdýlla Gúldiń «Nursultan Nazar­baev – túrkitekti memleketterdiń kósh­bas­shysy» degen sózi bar. Bul bizdiń Elbasymyzǵa kór­setilgen erekshe qur­met dep bilemin. – Qazaqstan álemde damyǵan 50 eldiń qataryna qosyldy. Endigi maqsat – otyzdyqqa ený... – 1997 jyly Prezıdent Nazarbaev «Qazaqstan-2030» Strategııasyn usynǵanda, kóp adamdar ony ýtopııa degen. «Ol iske asatyn maqsat pa, joq pa?» dep sene almaǵan edi. О́ıtkeni, ol kezde eldiń de, halyqtyń da jaǵdaıy onsha jaqsy emes bolatyn. Kóptegen kásiporyndar toqtap qalǵan-dy. Zeınetkerler zeınetaqysyn, bıýdjettik mekeme qyzmetkerleri jalaqysyn ala almaı, qınalyp júrgen kezeń edi. Ishki daǵdarystyń áserinen áli shyǵa almaı jatqan eldiń bolashaǵy atalǵan baǵdarlamadaǵydaı ǵajap bolady degenge shynymen de senýiń qıyn-tuǵyn. Alaıda, Elbasy osy maqsatqa jetetinimizge halyqty sendire bildi. Sóıtip, 2012 jyly «Qazaqstan-2030» Strategııasynda kózdelgen mejeni baǵyndyrdy. Negizgi kórsetkishter boıynsha josparlar oryndaldy. Endi aldymyzǵa odan da bıik maqsat qoıyp otyrmyz. – Turarbek Májiluly, elimizdiń halyqaralyq deńgeıdegi bedelin arttyrýǵa Parlament depýtattary qandaı úles qosýda? – Qazaqstan parlamentshileri elimizben yntymaqtastyq ornatqan elderdiń joǵary zań shyǵarýshy organdary múshelerimen ózara kezdesýler ótkizip, tájirıbe almasyp otyrady. Sonymen qatar, TMD Parla­men­t­aralyq Assambleıasymen, EQYU Parla­menttik Assambleıasymen, Eýropa Keńesi Parlamenttik Assam­bleıa­sy­men, EýrAzEQ Parlamentaralyq As­sam­bleıasymen, Ujymdyq qaýipsiz­dik sharty uıymy Parlamenttik Assambleıasymen jáne basqa da halyq­aralyq parlamenttik uıymdarmen belsendi qarym-qatynas jasap keledi. Osy uıymdardyń sessııasyna qatysqan kezde, bizdiń depýtattar Qazaqstannyń múddesin, Elbasymyzdyń ustanǵan saıasatyn birinshi kezekke qoıady. Al parlamentshiler basqosqan jıyndarda negizinen jahandyq máseleler talqylanady. Depýtattar, sondaı-aq, Qazaq­stannyń ózge eldermen jasasqan ke­lisimderin, sharttary men hattamalaryn zań túrinde bekitý jumysynda belsendilik tanytýda. Onyń barlyǵy erekshe mańyzdy qujattar bolyp tabylady. Sonyń ishinde elimizge ınvestısııa alyp keletin jobalar da az emes. Táýelsizdik alǵan kezden beri qaraı qansha kelisimder jasalǵan bolsa, sonyń barlyǵy zańmen ratıfıkasııalandy. Jalpy, elimizdiń halyqaralyq deńgeıdegi bedelin arttyrýǵa Parlament depýtattarynyń qosqan úlesi zor dep aıtýǵa bolady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan».