Pikir • 02 Qyrkúıek, 2022

Saılaý júıesin jańǵyrtýdyń mańyzy asa joǵary

823 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Prezıdenttiń bul Joldaýy erekshe jaǵdaıda jarııalandy. Qańtar oqıǵasy, qala berdi, Konstıtýsııaǵa ózgerister engizýdi maqsat etken jalpyulttyq referendýmnan keıin Joldaýdyń mańyzdylyǵy joǵary. Elimizdiń ekonomıkalyq damýyna jáne halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyna basa mán berilýi zańdylyq. Al bul eki baǵyt – Joldaýdyń negizgi bóligi.

Saılaý júıesin jańǵyrtýdyń mańyzy asa joǵary

Endigi jerde bul baǵyt­taǵy zańdardyń qabyldanyp, júıeli júzege asýy mańyz­dy. Jyl sońyna deıin kons­tıtýsııalyq zań­dar, ózge de zań tarmaqtary toly­ǵymen qabyl­danyp, jańa kóz­qaras­pen jańa belesterdi ba­ǵyn­dyrýǵa umtylýymyz kerek.

Saılaý júıesin jańǵyrtý­dyń búginge mańyzy zor. Jasy­­ratyny joq, halyq saı­laýǵa selqos qaraıdy. Ár daýys­tyń mańyzdy ekenine sen­beıdi. Budan bylaı majo­rı­tarlyq júıe bo­ıynsha árbir aımaq Parlamenttiń tó­mengi palatasyna óziniń keminde bir depýtatyn saılaı alady. Jańa úlgi kózqarasy ár­túrli azamattardyń Máji­lis­ke kelýine múmkindik beredi. Májilistiń depýtat­tyq korpýsynyń 70 pa­ıyzy – proporsıonaldy (par­tııa atynan), 30 paıyzy ma­jorıtarlyq negizde jasaq­talady. Demek úmitkerdiń qandaı da bir partııada bolýy mańyzdy emes. Tikeleı saılanady. Oblystar men respýblıkalyq mańyzy bar qalalar máslıhattarynyń saılaýyna da aralas úlgi en­gizildi. Aýdandar men qala­lardaǵy saılaý tolyǵymen majorıtarlyq júıege kóshti. Iаǵnı ár depýtat tikeleı saılanady. Bul básekeli saıası orta qalyptastyrý úshin mańyzdy. Endigi jerde el aldynda bedeli bar jańa tulǵalardyń saıasatqa kelýine jol ashylady.

Taǵy bir mańyzdy másele – sot júıesiniń jańǵyrtylýy. Sot júıesindegi júrgizilip jat­qan re­for­malar atalǵan salaǵa jańa­dan bilikti mamandardy jumyl­dyrýǵa, ádil sot tóre­li­gin ornyqtyrýǵa tıis. Mun­daı is-sharalar men
bastamalar, eń aldymen, qoǵamnyń sottar­ǵa degen se­nimin nyǵaıtý úshin ja­salyp otyr. Endi jańa norma­lar­dyń naqty júzege asyrylýyn qam­tamasyz etip, sot qyzme­tindegi bıýrokratııany túbegeıli joıý qajet.

Sottar qylmystyq prosesti júrgizý barysynda tergeý organdaryna jaltaqtamaýy kerek. Sýdıalar tabandylyq tanytsa, tergeý amaldary sapaly júrgiziletini anyq. Qylmystyq qýdalaýǵa túsken azamattardyń quqyqtary da laıyqty qorǵalary sózsiz.

 

Serik AQYLBAEV,

Ulttyq quryltaı múshesi

Sońǵy jańalyqtar