Ult rýhanııaty jolynda orasan eńbek etip, mol mura qaldyrǵan Ahmet Baıtursynulynyń taǵylymy qashanda ózekti. Mereıtoı qarsańyndaǵy aıtýly is-shara da ǵalymnyń murasyn jańa Qazaqstanda memleketshil, ıdeologııalyq, ǵylymı ıntellektýaldyq, mádenı tanymdyq izdenisin, tájirıbesin, áleýetin tanymal ete túsýdi maqsat etip otyr. L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqovtyń moderatorlyǵymen ótken ǵylymı konferensııaǵa AQSh, Majarstan, Túrkııa, О́zbekstan, Bashqurtstan men Reseıden ǵalymdar atsalysty.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbektiń aıtýynsha, elimizde gýmanıtarlyq ǵylymdar salasynda Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy memlekettik syılyq taǵaıyndalady. Odan bólek aǵartýshy atyndaǵy tósbelgi ázirlenedi.
«Ahmet Baıtursynulynyń mereıtoıyna arnalǵan is-sharalar jalǵasyn tabady. Birqatar aýqymdy joba iske asyp jatyr. Búginde aǵartýshynyń qurmetine arnalǵan mereıtoılyq marka, moneta shyǵarylyp qoldanysqa endi. Endi, Úkimet tarapynan «Ahmet Baıtursynuly tósbelgisi» jyl sońyna deıin ázir bolady. Odan bólek, Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy gýmanıtarlyq ǵylym salasy boıynsha memlekettik syılyq taǵaıyndalady. Ult ustazynyń ǵylymı shyǵarmalaryn halyqaralyq deńgeıde dáripteý maqsatynda tańdamaly eńbekteri orys, aǵylshyn, túrik tilderine aýdarylyp, jyl sońyna deıin shyǵady», dedi mınıstr.
Sondaı-aq ol Ahmet Baıtursynulynyń mereıtoıyna oraı Parıjde konferensııa ótkizý josparda bar ekenin habarlady.
«Sonymen qatar Ystanbulda da konferensııa ótpek. Odan bólek Ankara qalasynda ult ustazyna eskertkish qoıý máselesi oń sheshimin taýyp otyr. Jyl sońyna deıin resmı túrde ashylady dep otyrmyz», dedi S.Nurbek.
Al Mádenıet jáne sport mınıstrligi mereıtoıǵa oraı 12 tomdyq tolyq shyǵarmalar jınaǵyn basyp shyǵarmaq. Bul týraly atalǵan vedomstvonyń basshysy Dáýren Abaev aıtty.
«Uly aǵartýshynyń 12 tomdyq tolyq shyǵarmalar jınaǵy respýblıkalyq, oblystyq memlekettik kitaphanalarǵa taratylady. Aldaǵy ýaqytta tusaýkeser rásimin ótkizý josparda bar. Sonymen qatar Ahmet Baıtursynulynyń ómiri men qyzmeti týraly tolyqmetrajdy kórkem fılm túsirilip, ol da tanystyrylatyn bolady.
Ahańnyń esimi respýblıka kóleminde 1 aýylǵa, 200-den astam kóshe men 39 mektepke, 1 áýejaıǵa, 1 mýzeıge berilgen. Jyl basynan beri tulǵanyń esimi Jambyl oblysynyń Qordaı aýdany bilim bóliminiń №51 orta mektebine jáne Shý aýdany bilim bóliminiń Jambyl atyndaǵy gımnazııasyna, Soltústik Qazaqstan oblysy Petropavl qalasynyń №9 orta mektebine, Aqtóbe qalasyndaǵy №24 lıngvıstıkalyq mektep-gımnazııaǵa jáne Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Shemonaıha aýdanyndaǵy kóshege, sonymen qatar Qostanaı halyqaralyq áýejaıyna berildi», dedi mınıstr.
Sondaı-aq ol osy aıda ult ustazynyń murasyn jas mamandarǵa nasıhattaý, kitaphana mártebesin kóterý maqsatynda Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń ókilderi men Ahmet Baıtursynulyn zertteýshi ǵalymdar bas qosatyn dástúrli respýblıkalyq «Jas kitaphanashylar IV sleti» ótkiziletinin atap ótti.
Odan bólek, bıylǵy «Altyn dombyra» respýblıkalyq aqyndar aıtysyn da Ahmet Baıtursynulyna arnap ótkizý josparlanyp otyr. Al Almaty qalasynda ornalasqan mýzeı-úıinde ǵylymı-restavrasııalyq jumystar júrgizilýde.
Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli ult tulǵasynyń mereıtoıy qaı salada da oı tarazylaıtyn ýaqyt ekenin atap ótti.
«Eger Abaı adamzat aqyl-oıynyń alyby, Alashtyń abyzy bolsa, Ahań ulttyq rýhtyń sardary. Sondyqtan búgin – ulttyq rýhtyń, Alash amanatynyń toıy. Ahmet Baıtursynulyn, jalpy Alash ardaqtylaryn ulyqtaýda el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen kóptegen irgeli is atqarylyp jatyr. Aqparat salasy da Ahańnyń mereıtoıy qarsańynda birqatar joba bastady. Derekti fılmder túsirildi, baspasóz betterinde de zertteý maqalalar jazylýda. Máselen, bir ǵana «Egemen Qazaqstan» gazetinde Ahmet Baıtursynulyna arnalǵan 40-tan asa materıal jaryq kórgen. Jalpy, barlyq gazet-jýrnal osy jyldy Ahańa arnady. Alda ótetin Astana media week halyqaralyq jıynynda da ult ustazyna arnalǵan taqyryp uıymdastyramyz. «Úrker» shyǵarmashylyq baıqaýynyń úlken atalymy da Ahmet Baıtursynulynyń atymen ataý josparlanyp otyr. Bul – oıdyń toıy. Ahańnyń eńbegi men murasy – bizdiń, ásirese qalam ustaǵan qaýymǵa úlken taǵylym bolýǵa tıis. Memleket basshysy da bıylǵy Joldaýynda jýrnalıster óz eli men azamattaryna shynaıy janashyr bolý kerektigin aıtty. Búgingi alqaly jıynǵa úsh birdeı vedomstvonyń basshysy qatysyp otyr. Al Ahań elimizdiń tuńǵysh mınıstrleriniń biri, biraq ol mınıstr bolǵany úshin tarıhta qalǵan joq. Ahań sanaly ǵumyryn ultqa arnaǵany úshin, Alashqa qaltqysyz qyzmet etkeni úshin, jurttyń jolynda janyn qurban etkeni úshin tarıhta qaldy. Sondyqtan oıdyń toıynda Ahańnyń amanatyn taǵy bir oı tarazysyna salaıyq», dedi mınıstr.
Rýhanı is-shara barysynda UǴA akademıgi, tarıh ǵylymdarynyń doktory, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqovtyń «Ahmet Baıtýrsynov – ýchıtel nasıı» ǵylymı-tanymdyq kitaby tanystyryldy. Jańa jınaq «Hýdojestvennaıa lıteratýra» baspasynan 3 000 danamen jaryq kórdi. Iаǵnı barlyq óńirlik kitaphana men ýnıversıtet qoryn tolyqtyrýǵa baǵyttalyp otyr. Sondaı-aq kitapty qazaq, aǵylshyn jáne túrik tilderinde aýdaryp, basyp shyǵarý josparlanýda. Aıta keteıik, fılosofııalyq suhbat stılinde jazylǵan eńbek jýyrda ǵana reseılik kórmege qoıylǵan.
Ǵylymı konferensııada baıandama jasaǵan M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory Kenjehan Matyjanov mereıtoı qarsańynda Ahańnyń bes tomdyq akademııalyq tolyq jınaǵy daıyn ekenin aıtyp, súıinshiledi.
«Biz buǵan deıin de Abaı, Jambyl shyǵarmalarynyń úsh tomdyq akademııalyq basylymyn daıyndaǵan edik. Olar ınstıtýttyń saıtyndaǵy elektrondy kitaphanaǵa jınaqtaldy. Al bıyl Ahmet Baıtursynulynyń týǵanyna 150 jyl tolýyna oraı, qalamger shyǵarmalarynyń tereń tekstologııalyq saralaýdan ótken, ǵylymı túsiniktermen jaraqtalǵan bes tomdyq akademııalyq tolyq jınaǵyn oqyrmanǵa súıinshilep usynyp otyr. Munda ǵalymnyń HH ǵasyr basynda arab árpinde jaryq kórgen kitaptary men baspasóz materıaldary, arhıv qujattary men táýelsizdik kezeńinde áldeneshe márte basylyp shyqqan jınaqtaryndaǵy shyǵarmalary ózara jolma-jol salystyrylyp, alǵash ret júıeli tekstologııalyq saralaýdan ótkizildi. Atalǵan jarııalanymdarda árqıly sebeptermen ózgertilgen, alynyp tastalǵan mátindik aıyrymdar tolyqtaı derlik qalpyna keltirildi. Bes tomdyq akademııalyq basylymdy ázirleý barysynda Ahmet Baıtursynulynyń osy ýaqytqa deıingi jınaqtaryna enbegen oqý quraldary men maqalalary, keıbir arhıv qujattary jınaqqa tyńnan qosyldy», dedi ınstıtýt dırektory.
Sondaı-aq ol akademııalyq basylymnyń basty jańalyǵy retinde burynǵy jınaqtarda jaryq kórmegen «Sharýalyq ózgerisi» (kólemi 107 betten turatyn qoljazba), «Jazý máselesi» (Shákárim aqsaqalǵa jaýap), «Alash azamattaryna», «Kóńil aıtý», «Shoraı ıslam», «Alash azamattaryna» (bosqyn qyrǵyzdarǵa járdem berý týraly), «Dáıekshi», «О́rbý», «Qazaq halqyna», «Erkin dala», «Taǵy da jer jaıynan», «Az ýaqytta kóp bilý jolynyń basy», «Musylmandar úshin Peterbýrda bolatyn keńes jıylysy», «Torǵaı hám Yrǵyz úıeziniń halqyna», «Azamat seriktiginiń jalpy jıylysy», «Zaıavlenıe t. Ahmeta Baıtýrsýnova», sondaı-aq Qyzylorda muraǵatynan tabylǵan «A.Baıtursynulynyń aryzy» syndy ár taqyrypta jazylǵan maqalalary, úndeý hattary, aryz-shaǵymdary tabylyp, alǵash ret osy jınaqta jarııalanyp otyrǵanyn aıtty.
«Alaıda bul jınaqtyń elektrondy nusqasy ǵana ázirlendi. Baspadan shyǵarý isi áli sheshimin tappaı otyr. Eki jyl boıy aıtyp kele jatsaq ta, basylýyna qoldaý kórsetetin tarap tabylǵan joq», deıdi K. Matyjanov.
Aıta keteıik, mereıli kúnde Qalamgerler alleıasyndaǵy «Alash qaıratkerleri» eskertkishine gúl qoıý rásiminen bastalǵan jıyn A.Baıtursynuly atyndaǵy №48 mektep-lıseıdegi ult ustazy mýzeıine baryp, kórme tamashalaýmen jalǵasty.
