Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń habarlaýynsha, qazir ıpoteka boıynsha 90 kúnnen asyp ketken bereshek kólemi 53 mlrd teńgeni quraıdy, bul – ıpoteka boıynsha jalpy qaryzdyń 1,3 paıyzy. Bereshek mólsheri 2022 jyldyń basymen salystyrǵanda – 10 paıyzǵa, 2021 jyldyń 1 shildesimen salystyrǵanda 27,3 paıyzǵa tómendegen. Olardyń túsindirýinshe, ıpoteka boıynsha NPL 90+ úlesiniń aıtarlyqtaı tómendeýine halyqqa zeınetaqy jınaqtaryn paıdalaný múmkindigin beretin memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrý arqyly portfeldiń ósýi áser etti. Sáıkesinshe, turǵyn úı naryǵynda memlekettiń qatysýy 75,8 paıyzdan (2021 jyldyń birinshi jartysyndaǵy) 89,5 paıyzǵa (2022 jyldyń birinshi jartysyna deıin) artyp ketken. Problemalyq qaryzdyń azaıýyna taǵy bir sebep – bankterdiń zaımdardy qaıta qurylymdaýy, sonyń ishinde qaıta qarjylandyrý jáne úmitsiz qaryzdardy esepten shyǵarý baǵdarlamasy boldy. Jalpy somasy 150 mlrd teńge bolatyn 4,5 myń ıpotekalyq kredıt qarjy ınstıtýttarynyń balansynan shyǵarylǵan.
Problemalyq somalardyń kóp somasy 10 qarjy ınstıtýtynda baıqalady. Ásirese NPL 90 + «Bank SentrKredıt», Forte Bank jáne Halyk Bank-te asa joǵary.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi problemalyq ıpotekalyq qaryz alýshylardy qoldaý sharalary týraly da aıtty. Biraq ol tabysy eń tómengi jalaqydan aspaıtyn klıentter úshin ǵana jaramdy. Qazirgi kezde banktermen birlesip 1,1 myń nesıeni esepten shyǵarý josparlanyp otyr.
Sondaı-aq bıyl halyqtyń problemalyq qaryzyn tómendetý boıynsha jeke jospar da bekitildi. Bul rette qarjy ınstıtýttary qaryzdy qaıta qurylymdaıdy, ne bolmasa qaryzdy ishinara nemese tolyqtaı keshiredi. Bul oraıda boryshkerdiń halyqtyń áleýmettik osal tobyna jatýy jáne jalǵyz úıiniń bolýy da úlken mańyzǵa ıe.
2022 jyldyń birinshi jartysynda 1,4 myń klıenttiń (olardyń 400-i áleýmettik osal topqa jatady) 16,3 mlrd teńge somasyndaǵy qaryzy keshirilgen. 4 myń qaryz alýshynyń 11 mlrd teńgege problemalyq qaryzdaryna qatysty bereshekterdi alý týraly sot sheshimderin oryndaý negizinde óndirip alý jumystary júrgizilipti.
«Kelisilgen josparǵa sáıkes 2022 jyldyń sońyna deıin bankter 3 myń qaryz alýshynyń (olardyń 385-i áleýmettik osal topqa jatady) 23,8 mlrd teńge somasyndaǵy ıpotekalyq qaryzyn jabady. 530 klıenttiń 5,1 mlrd teńgesi boıynsha – qaıta qurylymdaý, 63 klıenttiń 1,3 mlrd teńgesi boıynsha – qaryzdy ishinara óteý, 2,4 myń klıenttiń 17,4 mlrd teńgesi boıynsha qaryzdy tolyq keshirý júrgiziledi. Budan bólek, 2004-2009 jyldar aralyǵynda ıpoteka rásimdegen klıentterdiń jalǵyz baspanasyn saqtaýǵa baǵyttalǵan ıpotekalyq zaımdardy qaıta qarjylandyrý baǵdarlamasy jalǵasady. Sondaı-aq 2016 jyldyń 1 qańtaryna deıin shetel valıýtasymen qaryz rásimdegen azamattardyń qaryz júktemesi tómendetiledi», delingen agenttik habarlamasynda.
2022 jyldyń 1 shildesindegi derek boıynsha, 318,2 mlrd teńgege 44,6 myń ıpotekalyq kredıt qaıta qarjylandyrylyp, syıaqy, komıssııa, turaqsyzdyq aıyby boıynsha 279 mlrd teńge bereshek keshirilgen. Áleýmettik osal topqa jatatyn 8,6 myń adam 53,5 mlrd teńgege qosymsha qoldaý sharalaryna ıe bolǵan.
