Dimkás sábıdiń dúnıetanymyn keńeıtedi

200-ge jýyq bala tár­bıeleıtin ortalyqtyń negiz­gi maqsaty – aýtızmmen ilise júretin jetispeýshilikter men otbasyndaǵy qysymdy tó­mendetý, ómir sapasy men fýnk­sıonaldy táýelsizdigin joǵarylatý. Ondaǵy mamandar emdeýdiń biryńǵaı optımaldy ádisi joq, ol tek jekeleı tańdalyp, uzaq arnaıy bilim berý men minez-qulyq­tyq emdeý baǵdarlamalary arqyly balaǵa erte kezden kó­mek kórsetý, qarym-qatynas arqyly jumys daǵdylaryn alýǵa jaǵdaı jasaý, jumys deńgeıin joǵarylatatynyn alǵa tartady. Sondaı-aq sımp­tomdar men beıimdelmegen minez-qulyq qıyndyqty tó­men­detkenimen, balaǵa 3 jas shamasynda kómek kórsetýdiń asa mańyzdylyǵy týraly habarlamalar dáleldemelermen bekitilmegen.

Bul turǵyda atalǵan orta­lyqtyń AVA-terapııa mamany Aıgerim Temir: «Aýtızmdi túzetýdiń birqatar ádisi bar: AVA terapııa, art terapııa, ıoga kabıneti. AVA-terapııa bul – minez-qulyq tehnolo­gııa­lary men oqytý ádisterine negizdelgen qarqyndy oqytý baǵdarlamasy. AVA ǵylymı turǵyda adamnyń minez-qulqyn ózgertý úshin, minez-qulyqqa qorshaǵan orta faktorlarynyń áserin zertteı otyryp, osy faktorlarmen áreket etedi. AVA-nyń sońǵy maqsaty – balaǵa qorshaǵan álemdi óz betinshe tanyp-bilýge jaǵdaı jasaý. Al art-terapııa negizgi ádis nemese kómekshi ádis retinde qoldanyla alady», deıdi.

Iá, dimkás balanyń ómirge kelýi birinshi kezekte ot­basyn psıhologııalyq ózge­ris­terge alyp keletini ras. Aýyt­qý­shy­lyǵy bar balanyń otbasynda alǵashqy kúnnen bastap ata-anasynyń unjyrǵasy túsip, kúızeliske tap bolady. Ata-analarynyń qorshaǵan ortamen qarym-qatynasy úziledi, baılanys aıasy tek týystary, dáriger, muǵalimdermen ǵana shekteledi. Balanyń minez-qulqyndaǵy, tártibindegi ár­túrli ózgerister ata-ananyń kóńil kúıine qatty áser etip, mazasyzdyq týǵyzady. Sol sebepti otbasyndaǵy ózara qa­rym-qatynastar buzylady ári qıyndyqqa tireledi. Mundaı balalardy tárbıeleýde ata-analarǵa pedagogterdiń, arnaıy mamandardyń kómegi qajet ekeni daýsyz. Balanyń óz-ózine qyzmet kórsetýi, du­rys sheshim qabyldaı alýdaǵy batyldyǵy, tártip pen mádenıet jaıyndaǵy bilimderiniń negizi aldymen otbasynda qalanady.

Bastysy, bala jaǵdaıy­nyń barlyq aýyrlyǵyn ke­net­ten uǵyný, aýtızmi bar ba­la­larǵa qandaı da bir kómek júıesiniń bolmaýy, aýtıst balanyń otbasy tipti jaqyn­darynyń da adamgershilik qol­daýynan aıyrylýy, balaǵa degen asa táýeldiligi úshin ana­synyń ýaqyty men jeke bos­tandyǵynyń shamadan tys shek­teýligi jáne ata-analaryna jetkilikti túrde emosıonal­dy áser bermeýi aýtızmniń obektıvti sebepteri ekenin umyt­paýymyz kerek.

Ýálıhan JAILAÝ