Mamandar daıarlaý isiniń mańyzy zor

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngke Parlament Májilisiniń depýtattary Ýálıhan Bıshimbaev, Gúlmıra Isinbaeva jáne Ásıma Bımendına qatysyp, «Ekonomıka salalaryna arnalǵan tehnıkalyq jáne kásibı joǵary bilim berý júıesindegi kadr daıarlaýdyń sapasy men perspektıvalary týraly Parlamenttik tyńdaý ótkizý» taqyrybynda jýrnalıstermen áńgime qozǵady. OKQ ótkizetin dástúrli brı­fıngke shaqyrylǵan depýtat­tar­dyń qaı-qaısysy da osy salada eńbek etip, onyń barlyq ty­ny­syn, jaı-kúıin, tipti, ishki usaq-túıek jumystarynyń da búge-shigesin ábden biletin adamdar desek qatelespesimiz anyq. Son­­dyqtan da, máseleniń mán-jaıyn ishki qyrtystarymen qosa qabat aqtaratyn jandar ótkizetin brı­fıngke jýrnalısterdiń de qy­zy­ǵýshylyqtarynyń oıanýy zańdy. Sóz bastaǵan Ý.Bıshimbaev: «Bilim berý salasyna da, jumys berýshilerge de kadrlardy daıarlaý máselesinde teń jaýapkershilikti belgileıtin júıeni qurýymyz búgingi ýaqyt talaby bolyp otyr. Qazirgi ýaqytta memleket te, ata-ana da jetkinshekterdiń bilim alýyna jaǵdaı týǵyzýda», degen depýtat, osy jerde daıyndalatyn kadrlardyń sapasy nashar, olardyń jumystary kóńil kónshitpeıdi dep min aıtatyn jumys berýshilerdiń ózderindegi kemshilikterge toqtalǵan. «Shynyna kelgende, – dedi depýtat, – jumys berýshilerdiń osy el úshin qajetti iske qosatyn úlesin alyp qarasaq, ol shamamen 1 paıyz shamasynda ǵana. Kadrlar qajettiligin alǵa tartýshy jumys berýshiler olardy daıarlaýǵa qajetti deńgeıde úles qospaıtyny óz aldyna, bilim berý úderisine senimsizdik bildirip otyr. Memleket qolynan kelgen jaǵdaıdyń barlyǵyn jasap jatyr. Prezıdenttiń bergen tapsyrmalarynyń arqasynda sońǵy 7-8 jylda bilim berýdi qarjylandyrý eki eselenip, 1,5 trln. teńgege jetti. Halyq ta bilim salasyna qomaqty qarjy quıýda. Sebebi, ata-analar óz balalaryn oqytyp jatyr». Osylaı degen Ý.Bıshimbaev qandaı salalarda mamandar qattyǵy aıqyn seziletinin de ortaǵa saldy. Máselen, mashına jasaý, munaı-hımııa salalarynda joǵary bilikti mamandarmen qatar, bilikti jumysshylar da jetispeıdi, sondaı-aq, aqylǵa syımaıtyn jetimsizdik aýyl sharýashylyǵy salasynda da bar. Naryq bıligi júrip turǵan ýaqytta jumys berýshi, óndiris jáne bilim berý salasy – barlyǵy bir baǵytta jumys isteýi tıis. Olardyń ózara tyǵyz baılanysta bolýy – zaman talaby. Sol sebepten bilim berý salasyna da, jumys berýshilerge de kadrlardy daıarlaý máselesinde teń jaýapkershilikti belgileıtin júıeni qurýymyz qajet. Jumys berýshiler de bul iske qarjy baǵyttaýy tıis. Damyǵan elderde olardyń kórsetkishi 30 paıyzǵa deıin jetedi. Al bizdegi kórsetkish 1 paıyz shamasynda ǵana, degen depýtat mundaı problemalardyń týyndaý sebepterin aıqyndaý jáne ony sheshý joldaryn izdestirý depýtattyq korpýstyń mindeti dep oı tujyrymdady. G.Isinbaeva: «Qazirgi tańda suranys pen bizdiń daıyndap otyrǵan mamandarymyzdyń sáıkestigi qandaı. Tek mamandardyń sanyna ǵana mán bermeı, olardyń sapasyna den qoıý, ekonomıkaǵa qajetti joǵary bilikti mamandar daıyndaý bizdiń alǵa qoıǵan keýdeli maqsattarǵa qol jetkizýimizge jol ashady. Sol sebepten, Parlament ózi tarapynan búgingi kúni ne jasaýy kerek degen máselelerdi únemi nazarda ustaýda», dep kásiptik-tehnıkalyq bilim berý salasy tóńireginde áńgime órbitti. Onyń aıtýynsha, qazir elimizge 30 myńnan astam maman qajet eken. Onyń ishindegi basym kópshiligi jumysshy mamandary, degen depýtat kópshilik kókeıindegi taǵy bir máselege toqtalyp ótti. Ol – kolledj aıaqtaǵan jastardyń ári qaraı oqýyn jalǵastyramyn degenindegi kiltıpan. Buryn ondaı jastar óz mamandyǵy boıynsha JOO-nyń úshinshi kýrsyna emtıhan tapsyryp túse alatyn. Qazir ol júıe ózgerip, olar orta mektepti bitirýshilermen birdeı test tapsyrady. Jáne ol jalpyǵa bilim beretin mektep baǵdarlamasy boıynsha júrgiziledi. Al kolledj­der men mektep baǵdarlamalary birdeı emes. Biz sondyqtan kol­ledjdi bitirgender men jalpyǵa birdeı bilim beretin mektep túlekterine qoıylatyn talapta ózgeshelik bolýy tıis deımiz. Kolledj bitirgenderge oqyǵan mamandyǵyna sáıkes test tapsyrmalary bolýy kerek nemese olar sol burynǵy júıemen, JOO-nyń úshinshi kýrsyna emtıhan tapsyryp túsýi tıis degen másele qoıyp otyrmyz, dedi G.Isinbaeva. Brıfıng sońynda depýtattar jýrnalıster qoıǵan saýaldarǵa jaýap berdi. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».