Arab elderimen alǵashqy ekonomıkalyq forým

Er-Rııad qalasynda (Saýd Arabııasy) Arab memleketteriniń lıgasy, Ortalyq Azııa elderi men Ázerbaıjan arasynda alǵashqy ekonomıkalyq forým ótti. Qazaqstandyq delegasııany Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov basqardy. О́ziniń sózinde QR SIM-iniń bas­shysy Saýd Arabııasy bastama­shylyq etken bul forým Ortalyq Azııa elderi men Ázerbaıjannyń arab memleketterimen qaty­nas­tarynda jańa kezeń ashady jáne onyń óte joǵary deńgeıde ótkizilýi elderimiz ben halyqtarymyz úshin ózara tıimdi saýda, ınvestısııalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yn­tymaqtastyqty ulǵaıtýdyń jaqsy bastamasy bolmaq, dep atap ótti. «Biz bul forýmnyń múm­kin­dikteri zor ekenine senemiz jáne qoı­ylǵan mindetterdi iske asyrý boı­ynsha tyǵyz jumys jasaýǵa daıyn ekenimizdi bildiremiz. Qazaq­stannyń 2011-2012 jyldary Islam Yntymaqtastyǵy Uıymynyń Syrt­­qy ister mınıstrleri keńe­sine (IYU SIMK) tóraǵalyǵy biz­diń elimizdiń arab álemimen qaty­nas­taryn nyǵaıtýda mańyzdy fak­tor boldy. Tóraǵalyq etý biz­diń múddelerimiz sáıkes keletin jáne tıimdi ózara is-qımyldardyń alǵy­sharttary bar salalardy anyqtaýǵa múmkindik berdi», dedi E.Ydyrysov. Syrtqy saıasat vedomstvosy­­nyń basshysy forým qatysýshylaryna qazirgi ýaqytta Qazaqstanda Saýd Arabııasy, BAÁ, Mysyr, Qa­tar, Ior­danııa, Oman, Lıvııa, Lıvan, Pa­lestına elshilikteri jumys isteı­tindigi týraly habar­lady. О́z keze­ginde, bizdiń respýblıkamyzdyń dıp­lomatııalyq ókildikteri Saýd Arabııasy, BAÁ, Mysyr, Qatar, Ior­danııa, Oman jáne Lıvanda qyzmet etýde. «Bul rette, biz arab álemin­degi ózimizdiń dıplomatııalyq órisi­mizdi odan ári keńeıtýge nıet­timiz», dedi qazaqstandyq mınıstr. «О́zara tıimdi múddelerdiń artýyn eskere otyryp, bizdiń oıymyzsha, kelesi oń qadam bolashaqta BUU óńirlik gýmanıtarlyq haby­na aınaldyrǵymyz keletin Almaty­daǵy rezıdensııasymen Arab mem­leketteri lıgasynyń Ortalyq Azııa­daǵy óńirlik ókildiginiń ashy­lýy bolmaq», dep aıtyp ótti Qa­zaqstan SIM-iniń basshysy. E.Ydyrysovtyń sózinde, son­daı-aq, ınvestısııalardy ynta­lan­dyrý men Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq qurý, Qazaqstanda «ja­syl» ekonomıkany damytý jáne «Jasyl kópir» óńirlik baǵdar­la­masyn iske asyrý boıynsha aldaǵy qabyldanatyn zań­na­ma­lyq paket turǵysynan, sony­­men qatar, EKSPO-2017 halyq­ara­­lyq mamandandyrylǵan kór­mesine daıyndyq turǵysynan arab elderimen ózara tıimdi yn­tymaq­tastyqtyń zor áleýeti atap ótildi. «Bolashaqtyń energııa­sy» kórmesiniń taqyryptary jańar­tylǵan energııany paıdalaný jáne «jasyl» ekonomıkaǵa ótý boıynsha bizdiń yntymaqtastyǵymyzdy retteýdiń bastama núktesi bolýy múmkin. Tipti, keıbir arab elderi, mysaly, Birikken Arab Ámirlikteri osy salada aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizdi», dedi osy oraıda Qazaqstannyń bas dıplomaty. E.Ydyrysov arab memleketteri men Ortalyq Azııa elderi jáne Ázerbaıjan arasyndaǵy ózara eksporttyń kólemin arttyrýǵa shaqyrdy. «Bul jerde Birlesken saýda-ónerkásiptik palatamen Bir­lesken iskerler keńesin qurý múm­kindikterin izdeý qyzyǵýshylyq týdyrady. Soltústik – Ońtústik, Batys – Shyǵys baǵyttary boıyn­sha kólik dálizderin damytý mańyz­dy rólge ıe», dep atap ótti mı­nıstr. Osy jyly Qazaqstan – Túrik­men­s­tan – Iran temirjol torap­­taryn qosýdyń jáne arab ále­mi­men yn­ty­maqtastyqty dam­y­tý úshin jalpy kólik ınfra­qury­ly­myn damytýdyń zor mańyzy atap kórsetildi. Qazaqstandyq mınıstr óz só­zinde Palestına-Izraıl qaqty­ǵy­sy, Sırııadaǵy jaǵdaı jáne t.b. osy sııaqty ózekti halyqaralyq máse­le­ler boıynsha Qazaqstannyń ustanymyn bildirdi. Ol, son­daı-aq, Arab Magrıbi jáne Taıaý Shy­ǵystaǵy túbegeıli saıa­sı ózge­ris­­ter mıllıondaǵan qara­paıym adam­darǵa taǵdyrsheshti ózgeris­terimen qosa, erteńgi bolashaqqa degen senim alyp kelgendigin kóldeneń tartty. E.Ydyrysov álemdik ekonomıka 2007-2009 jyldardaǵy daǵdarystan áli tolyqtaı aıyǵa qoımaǵanyn aıtty. Al elder úshin aldaǵy syn-qater onyń jańadan turaqsyzdanýy bolýy múmkin. Klımattyń ózgerýi men demografııalyq ósim azyq-túlik máselesiniń ýshyǵýyna jáne basqa da problemalarǵa ákelip soqtyrýy yqtımal. Osy oraıda mınıstr sharaǵa qatysýshylardyń nazaryn IYU janynan azyq-túlik qaýipsizdigi boıynsha organ qurý týraly Qazaqstan bastamasynyń der kezdiligine aýdardy. Osy Uıymnyń birqatar músheleri bastamaǵa tolyq qoldaý bildire otyryp, 2013 jylǵy jeltoqsanda Konakrı qalasynda (Gvıneıa Respýblıkasy) ótken IYU SIMK-niń 40-sessııasy sheńberinde azyq-túlik qaýipsizdigi boıynsha Islam uıymynyń Jarǵysyna qol qoıdy. E.Ydyrysov is-sharaǵa qaty­sý­shylardy Qazaqstannyń halyq­aralyq bastamalary, son­daı-aq, elimizdiń 2017-2018 jyldary BUU QK turaqty emes múshe­ligine óz kan­dıdatýrasyn ilgeriletkeni jáne taıaý­da ótetin Astana ekonomıka­lyq forýmy týraly habardar etti. Ol arab áriptesteriniń BUU Qaýipsizdik Keńesine elimizdiń kandıdatýrasyn qoldaıtynyna jáne VII AEF pen II Dúnıejúzilik daǵ­darysqa qarsy konferensııa jumystaryna belsendi qaty­sa­tynyna senim bildirdi. Sózin qorytyndylaı kele, QR SIM-niń basshysy Qazaqstan Lıga­ny elimizben kópǵasyrlyq baıla­nystary bar arab memleketteri bir­lestiginiń jetekshi uıymy retinde qarastyratynyn jáne jan-jaqty yntymaqtastyqty odan ári júıeli damytýǵa óziniń qatystylyǵyn rastaıtynyn atap kórsetti. Is-shara qorytyndysy boıyn­sha Er-Rııad Deklarasııasy qabyl­dandy. Onda forýmǵa múshe elderdiń óz aralarynda baılanystardy jan-jaqty damytý jónindegi ortaq qaǵıdamen qatar Astanada ótetin EKSPO-2017 kórmesine belsendi qatysýǵa shaqyrýymyz, jahandyq ıadrolyq qarýsyzdaný men taratpaýdaǵy Qazaqstan men Ortalyq Azııanyń basqa elderiniń úlesi, sondaı-aq, Qazaqstan Prezı­denti N.Nazarbaevtyń Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezin shaqyrý týraly bastamasy kórinis tapty. Forýmǵa qatysýshylar jańa kópjaqty pishindegi únqatysýdyń ınstıtýttanýyna negiz bolatyn Arab memleketteriniń lıgasy, Ortalyq Azııa elderi men Ázer­baıjan arasyndaǵy yntymaqtastyq pen ekonomıka jónindegi memo­ran­dýmǵa qol qoıdy. Forým sheńberinde qazaqstandyq SIM basshysy birqatar elderdiń syrtqy ister mınıstrleri – Saýd Arabııasynyń hanzadasy Saýd ál-Feısalmen, Qatar SIM basshysy Haled ben Muhammed ál-Atııamen, bahreındik mınıstr sheıh Halıd bın Ahmed bın Mohammed ál-Halıfamen, Qyrǵyzstan SIM basshysy Erlan Abdyldaevpen, Lıvan Syrtqy ister mınıstri Djebran Bassılmen, omandyq mı­nıstr Iýsýf bın Alavı bın Abdýllamen, Týnıs SIM basshysy Mongı Hamdımen jáne basqa da áriptesterimen eki­jaqty kezde­sýler ótkizdi. Atalǵan memlekettermen saýda-ekono­mıkalyq yntymaqtastyqty keńeı­týdiń ózekti máseleleri talqylandy. Sonymen qatar, E.Ydyrysov Arab memleketteri lıgasynyń Bas hatshysy Nabıl ál-Arabımen kelissóz júrgizip, Qazaqstan men osy Uıym arasyndaǵy ynty­­maq­tas­tyqty nyǵaıtýdyń keleshegin sóz etti. Sáýlebek BIRJAN.