Sý qoryn lastaýshylarǵa aıyppul salyndy

Elimizdiń batys óńirin tushy sýmen qamtýǵa múmkindigi mol strategııalyq tu­shy sý qory bar Kókjıde kenishi Muǵal­jar jáne Temir aýdandarynyń shekarasynda ornalasqan. Kókjıde qumdarynda «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ, «KMK-Munaı» AQ, «Fırma Ada Oıl» JShS, «О́riktaý Opereıtıng» JShS, «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS munaı óndiredi.

Sońǵy eki jyl boıy Kókjıdege júrgizilgen barlaý jumystary táýligine aǵyny 173,4 myń tekshemetr bolatyn jerasty sýy qoryn anyqtady. Tabıǵı súzgi retindegi Kókjıde qumdarynyń ar­tyq­shylyǵy sol, mundaǵy sý qorynyń qu­ramy jáne sapasy jaǵynan elimizdiń batys oblystaryn, sonyń ishinde Aqtóbe, Atyraý, Aqtaý qalalaryn tolyq qam­tamasyz ete alady. Qazirgi ýaqytta Kók­­jıde sýlaryn eki aýdanǵa jaqyn eldi­ meken turǵyndary paıdalanyp otyr. Jaqynda el Úkimeti Kókjıdeden Aty­raý oblysy men Aqtaý qalasyna qu­byr tartý jobasyn qarastyrdy. Qazir Kókjıde qumdaryndaǵy jerasty sýynyń shekarasy anyqtalý ústinde. Qum­dy alqaptan munaı óndiretin alty munaı kompanııasynyń júzden astam munaı uńǵysy sý qoryn lastap jatyr degen qaýip zor. Jergilikti ta­bıǵat janashyrlary uzaq jyldan beri Kókjıdeden munaı óndirýdi toqtatýdy talap etip keledi. 2006 jyly Kókjıde Úkimet qaýlysymen memlekettik ta­bıǵı qoryqtar tizimine engizildi. 2019 jyldan bastap Aqtóbe oblystyq ákim­diginiń usynysymen mundaǵy jerasty sýynyń qory, onyń aǵyny jáne munaı qaldyqtarymen lastaný jaǵ­daıy zerttele bastady. Qumdy beldeýde ornatylǵan 103 monıtorıngtik uńǵy arqyly jerasty sýynan synamalar alynyp, ár toqsan saıyn onyń qorytyndysy shyǵarylyp tur.

«Munaı óndirýshi kompanııalar bizge jerasty sýy munaı qaldyqtarymen las­tanyp jatqan joq, munaı óndirý kezinde barlyq ekologııalyq talap saq­talady dep habarlaıdy. Al tekserý kezinde kerisinshe bolǵany anyqtaldy. Belgili bir deńgeıde lastaný mólsheri bar, jerasty sýyna munaı qaldyqtary aralasqan. Ekologııaǵa keltirilgen zııan kólemin anyqtap, birneshe kompanııaǵa iri kólemde aıyppul salyndy. Sondaı-aq 2021 jyly Energetıka mınıstrligimen birlese zertteý josparyn qurdyq. Bul boıynsha Kókjıde kenishindegi jerasty sýyna tıetin uńǵylardy kezeń-kezeńimen toqtatý jumystary qolǵa alyndy. Tu­shy sý qorynyń ústine ornatylǵan uń­ǵy­lar­dy osy jyldyń sońyna deıin ba­qy­lap otyramyz», dedi Z.Joldasov.

Ol Aqtóbe oblysynyń ekologııasyn saýyqtyrýǵa arnalǵan Jol kartasynyń oryndalý barysy týraly da baıandady. 2020 jyly qabyldanǵan osy qujatta Aqtóbe qalasynyń aýa sapasyn jaqsartý, Elek ózeniniń altyvalentti hrommen las­tanýyn, ferroqorytpa zaýyty men hrom qosyndylary zaýytynyń zııandy shyǵa­rylymdaryn azaıtý máseleleri qam­tylǵan. Ekologııalyq kartanyń ma­ńyzdy bóligi – Shalqar kólin tazartý. Z.Joldasovtyń habarlaýynsha, osy kezge deıin Shalqar kólin tazar­tý jumysy 45 paıyzǵa oryndalyp, kól túbinen 3 mln tekshe metr laı shy­­ǵaryldy. Endi 2023-2024 jyldary Aq­­tóbe oblysyndaǵy Qarǵaly, Elek, Jińish­­ke ózenderin tazartý josparda tur.

Aqtóbe oblysy