Bizdiń jaqta qys uzaq...

Munda qysqa daıyndyq sharalaryna kirisý, belgilengen jumystardyń oryn­dalýyn baqylaý da qyrkúıektiń basynan qolǵa alynady. Jýyrda oblys ákimi Qumar Aqsaqalov ta otyrys ótkizip, qysqy daıyndyq máselelerin qa­rastyrdy. Onda halyqtyń turǵyn úılerin, áleýmettik salanyń mekeme­lerin, kásiporyndar men uıymdardy qystyń sýyǵynan alyp shyǵýǵa tıisti árbir salanyń qyzmetteri esep berdi. Sonyń ishinde Energetıka jáne turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy bas­qarmasy basshysynyń mindetin atqa­rý­shy Pavel Shılovtyń aıtýyna qa­ra­ǵan­da, oblysqa elektr qýatyn taratatyn «Soltústik-Qazaqstan ETK» AQ-ǵa bıylǵy jylytý maýsymyna da­ıyndyqqa 2 mlrd 46 mln teńge baǵyt­tal­ǵany aıtyldy. Qazirgi ýaqytta bul kásiporyn jóndelýge tıisti 503 shaqyrymdyq elektr júıeleriniń 390 shaqy­rymyn nemese 78 paıyzyn jón­dep bolǵan. Sondaı-aq oblystyń bu­rynǵy Kókshetaý oblysyna qaraǵan Aıyrtaý, Ǵ.Músirepov, Taıynsha, Aqjar, Ýálıhanov aýdandaryna elektr qýatyn taratýshy «Kókshetaý Energo» AQ shyǵyndaryna 680 mln teńge baǵyttalǵan. Bul kásiporyn bıyl jón­de­lýge tıisti elektr júıeleriniń 85 pa­ıy­zyn daıyndap úlgerdi.

Petropavl qalasy turǵyndaryn ásirese qatty mazalaıtyn «Petropavl jyly júıeleri» JShS-nyń jumysy. Qala turǵyndaryna jylý jetkizetin osy kásiporyn. Onyń basshysy A.Ka­lı­nıchevtiń baıandamasyna qara­ǵan­da, bıyl jylý qalaǵa ýaqtyly jet­ki­ziledi, tek JEO-2-den úzilissiz túsip tursa bolǵany. Biraq keıbir ju­mys­tyń osy kúnge deıin tómen dáre­jede oryndalǵany alańdatpaı qoı­maıdy. Mysaly, qaladaǵy barlyq 51 nasos stansasyndaǵy jóndeý jumystary 37 paıyzǵa ǵana oryndalǵan. Al elektr­teh­nıkalyq jabdyqtardyń jóndelýi tipti belgilengen mejeniń 20 paıyzyna jet­peıdi. Mundaı kórsetkishtermen qysqa daıynbyz dep aıtýǵa bolmaıdy. Oblys ákimi osy máselelerge nazar aýda­ryp, shuǵyl kóńil bólýdi tapsyrdy. Bul kásiporynnyń jóndeý ju­mys­ta­ryn atqarýyna bıyl 537 mln teńge ba­ǵyt­tal­ǵan.

Petropavldyń JEO-2 nysanynda naýryz aıynda bolǵan apat týraly res­pýblıka halqy biledi. Onda bıik­ti­gi 150 metr bolatyn murja ortan belinen qulap, bir áıel qaza bolǵan edi. Qazir murjanyń qaldyǵyn bólshekteý jumystary júrgizilip jatyr. JEO-2 qaraıtyn «Sevkazenergo» AQ dırektory O.Perfılovtyń aıtýyna qaraǵanda, qazir bý qazandyqtaryna jóndeý ju­mys­tary júrgizilýde. Jylytý maýsymy bastalǵanda qazirgi istep turǵan úsh qazandyqqa taǵy tórteýi qosylady. Olar turǵyndarǵa jylýdy qalypty jaǵdaıda berýdi qamtamasyz etedi. Al bólshektelip jatqan murjanyń jumystary jylý be­rý­­­ge kedergi jasamaıdy.

Qalany taza aýyz sýmen jáne káriz sýlary júıesiniń jumysyn qamtamasyz etetin «Qyzyljar sý» JShS jylý maýsymyna 80 paıyzǵa jýyq daıyn. Aýyz sý júıesiniń 259, káriz qubyrlarynyń 184 shaqyrymyna jóndeý júrgizilgen.

Otyrys barysynda baıandama jasaǵan jaýapty adamdar qaladaǵy barlyq 604 bilim berý nysanynyń jáne 369 den­saý­lyq saqtaý nysanynyń daıyndyq sapyna qoıylǵanyn aıtty. Alaıda 167 mádenıet salasy nysandarynyń tórteýi áli jylytýǵa daıyn emes. Ortalyqtan jylytylatyn 1 361 kópqabatty úıdiń 1 211, ıaǵnı 89 paıyzynda ǵana jylytý júıeleri tekserilgen. Byltyrǵy sáı­kes merzimmen salystyrǵanda bul jaq­syraq kórsetkish bolǵanymen 150 kópqabatty úıdiń áli de daıyndyq sapyna qoıylmaǵany alańdatady.

Qys maýsymyndaǵy halyqty alań­da­ta­tyn ahýaldyń biri – kómirdiń jetis­peýi. Byltyr bul másele barynsha kúrdelenip, áleýmettik shıeleniske deıin soqtyra jazdaǵany belgili. Bıyl osy máseleniń aldyn alý – jergiliktiń bıliktiń aldynda turǵan mańyzdy mindetterdiń biri. Soltústik Qazaqstan turǵyndaryna 420 myń tonnadaı mólsherde kómir qajet. Bıylǵy 7 qyrkúıektegi jaǵdaıǵa qaraǵanda, 170 myń tonna jetkizilgen. Oblys ákimi Q.Aqsaqalov qyrkúıek aıynda taǵy da 225 vagon Shubarkól kómiri jetkiziletinin aıtty. Sonymen birge kómirdiń túsirilýi men satylýyn qatań baqylaýǵa alyp, baǵanyń ósýine jol bermeý tapsyryldy.

«Monopolııaǵa qarsy komıtet tıis­ti bas­qarmalarmen birlese otyryp, tipti kún saıyn osy máseleni nazarda us­tasyn. Qazir Úkimet kómirdiń baǵa­syn Kaspi.kz arqyly tólep, tasıtyn operatorlarǵa tapsyrys jiberetin amal­dardy qarastyryp jatyr. Bul tasymaldaıtyn jerde byltyrǵydaı ajıotaj týǵyzbaıtyn bolady. Kómirdi aımaqtarǵa jetkizýshiler tizim jasap, kómir shetelge ketip qalmaýy úshin barlyq júk mashınasyn baqylaýda ustaýy kerek. Ondaı oqıǵalar byltyr kóp bolǵanyn bilemiz. Bıyl kómirdiń syrtqa ketýi qatań baqy­lanady», dedi ákim.

Qazir oblysta kómir jetkizýmen aınalysatyn 18 kásiporyn bar, olar kómirdi 32 tuıyqqa túsiredi. Oblystyń aýyl­dyq aýmaqtaryndaǵy bıýdjettik mekemelerdi jylytý úshin 141 tonna kómir kerek. 5 qyrkúıektegi málimetke qaraǵanda, sonyń 125 myń tonnasy, ıaǵnı 87 paıyzy bıýdjettik mekemeniń jaqyn mańyndaǵy temirjol stansalaryna jetkizilgen, osy jerden ári avtomobıldermen tasylady. Aýdandar arasynda kómirin jaqyndata almaı júrgen Mamlıýt aýdany ǵana. Olar belgilengen mejeniń 53 paıyzyn ǵana tasymaldaǵan. Al Aıyrtaý jáne M.Jumabaev aýdandary ózderiniń bıýdjettik mekemelerine tıe­sili kómirdi tasyp alýdy aıaqtap qalǵan.

Sonymen birge búginge deıin oblys­ta­ǵy barlyq 490 jylytý qazandyǵynyń 471-i daıyndyq sapyna qoıylǵany belgili bolyp otyr. Sonyń ishinde avtonomdy jumys isteıtin qazandyqtarǵa jóndeý jumystary tolyqtaı aıaqtalǵan. Ázirge keıbir ortalyq qazandyqtardaǵy jumystar ǵana aıaqtalmaı jatyr. Jalpy aıtqanda, Soltústik Qazaqstan oblysy qyr­kúıek aıyndaǵy jóndeý jumys­ta­rynyń aıaqtalýymen bıylǵy qysty qarsy alýǵa ázir dep aıtýǵa bolady.

Soltústik Qazaqstan oblysy