Memlekettik basqarý júıesinde sheshim qabyldaýda bir-birine silteý, jaýapkershilikten qashý jıi kezdesedi. О́ziniń Joldaýynda Q.Toqaev memlekettik basqarý isin qaıta jańǵyrtý týraly aıtty. «Ekonomıkany túbegeıli reformalaý úshin memlekettik basqarý júıesine serpilis qajet. Jurt bos sózden, jarqyn bolashaq týraly jalyndy urandardan jalyqty. Halyq memlekettik organdardyń óz ýádesin qaǵaz betinde emes, is júzinde oryndaǵanyn qalaıdy», dedi ol.
Bıliktiń barlyǵyn bir qolda jınamaı, ony tómengilermen bólisý týraly oımen kelisemin. Jergilikti ákimderge quzyret pen jaýapkershilikti berý usynysy oryndy. Memlekettik qyzmetker esep berýmen emes, aýyldyń, qalanyń máselesimen naqty aınalysýǵa tıis. Onyń qolynda qarajaty, ony jumsaı alatyn quzyreti men múmkindigi bolmaı, jaǵdaı ózgermeıdi.
Qoǵamdy qýantqany, balalardyń bolashaǵyna qatysty aıtylǵan jaqsy usynystar. Byltyr elimizde 446 myńnan astam sábı dúnıege kelgen. Al bıyl, buıyrsa, odan da kóbirek bolady. Bul – qýanyshty.
Bıyl mektep tabaldyryǵyn 400 myńdaı bala alǵash ret attap otyr. Jyl saıyn bul kórsetkish kóbeıe bermek. Elimizde bıyl 80 jańa mektep ashylǵan. Jalpy, elimizde 18 jasqa deıingi jas azamattar sany 6 mln 300 myńnan astam. Osy balalardyń bolashaǵy qalaı bolady eken dep oılaısyń.
Bıylǵy Balalar jylynda jaqsy jańalyqtyń biri Joldaýda jarııa etilgen «Ulttyq qor – balalarǵa» atty baǵdarlamanyń 2024 jyldan bastap iske asýy bolmaq. Ulttyq qordyń jyl saıynǵy ınvestısııalyq tabysynyń 50 paıyzy balalardyń arnaýly jınaqtaýshy esepshotyna aýdarylady. Bul qarjy ár bala 18 jasqa tolǵanǵa deıin aýdarylyp turady, ony merziminen buryn esepshottan shyǵaryp alýǵa bolmaıdy.
Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Esepshottaǵy qarajatty eki maqsatqa paıdalanýǵa bolady: birinshisi – baspanaly bolýǵa, ekinshisi – bilim alýǵa.
Dúnıege kelgen ár sábı óz nesibesimen týady ǵoı. Balanyń bolashaǵyn eń aldymen ata-anasy oılaıdy. Balaǵa laıyqty jaǵdaı jasaý, durys tárbıe berý, bilim berip, oqytý – ata-anasynyń paryzy. Al memlekettiń mindeti – qoldaý kórsetý. 6 mln 300 myń bala Ulttyq qordan tabys kórse, «Áleýmettik memleket» degen osy ǵoı. Bul týraly burynnan aıtylyp kele jatyr. Damyǵan elder bolmasa, bundaı qadamǵa barǵan elder az. Damyǵan elderdiń ishinde qorlarynan tabys tóleıtini odan da az.
Bul qadamnyń balany tolyq qamtamasyz etpese de paıdaly jaqtary kóp. Máselen, demografııalyq kórsetkishti jaqsartýǵa sebepshi bolady, balanyń Otanǵa degen sezimin kúsheıtedi. Iаǵnı bala memleketiniń qamqorlyǵyn, óziniń kerek ekenin sezedi. Memleket úshin onyń qaıtarymy mindetti túrde bolady. Sondaı-aq onyń ádilettilik jaǵy da bar. Iá, elimizdiń baılyǵy mol. Ony barlyq azamattardyń paıdalanýy ábden durys.
Áleýmettik dep jarııalaıtyn memleket úshin jas azamattar aldyndaǵy jaýapkershiligi bolǵany durys. Balaǵa jumsalǵan ınvestısııa – eń paıdaly da baıandy ınvestısııa.
Eldos JUMAǴULOV,
saıasattanýshy
QARAǴANDY
