Qazaqstan • 14 Qyrkúıek, 2022

Azamattyq qundylyqtyń mańyzy

641 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Ejelgi qoǵamǵa da, qazirgi qoǵamǵa da tán qaıshylyqtardyń biri – lıberaldyq jáne dástúrshil kózqarastardy jaqtaýshylar arasyndaǵy ıdeologııalyq tartys. Ǵylymı eńbekterde bul konfrontasııa ádette «jańa – eski», «modernızm – konservatızm», «reformalar – toqyraý», «ózgerister men dástúrler», «dástúrler men modernızasııa» taǵy basqa balama sóz tirkesterimen sıpattalady. Biraq qandaı tildik tirkester qoldanylsa da, bul bir jaǵynan qalyptasqan daǵdylar, ekinshi jaǵynan ony ózgertýge umtylǵan jańanyń arasyndaǵy qarama-qaıshylyqty bildiredi.

Azamattyq qundylyqtyń mańyzy

Qazaqstan qoǵamynda basqa elderdegi sııaqty dástúrshilder de, lıberaldar da bar. Bizdiń elimizde bul eki toptyń sandyq qatynasy qandaı jáne olardyń qaısysy bolashaqta basymdyqqa ıe bolady degen suraq kóptegen áleýmettik zertteýdi qajet etedi. Dintaný bóliminiń jobalary aıasynda júzege asyrylǵan dıs­kýrs-taldaýdyń nátıjelerine súıe­netin bolsaq, qazirgi tańda eki dúnıe­tanym ókilderi jıi pikirtalasqa túsip, qazaqstandyq bire­geılik pen ıdeo­logııalyq baǵdarlar qan­daı bolý kerek­tigin múldem eki túrli eles­tete­di. Bul ahýaldy kelesi sebeptermen tú­sin­dirýge bolady: birinshiden, táýel­sizdik jyl­daryndaǵy ulttyq sana-sezimniń qaıta jandanýy­men já­ne mádenı sáıkestikti izdeýmen baı­­­la­nys­ty dástúrli jáne keıde dinı qun­­dy­­lyqtardyń ózekti bolýy; ekinshi­den, jahan­dyq órkenıettiń yqpaly men mádenı ınte­gra­sııa­lyq úderisterdiń nátıjesinen týyn­d­aǵan lıberaldy kózqarastardyń damýy.

Sondaı-aq taldaý nátıjelerinen kelesi úrdisterdi baıqaımyz: qazaq­stan­dyqtar áleýmettik tártip pen ereje­lerdi tańýǵa beıim keledi, olardan aýytqyǵan adamdarǵa syn kózben qa­raıdy. Dúnıetanymdyq qun­dylyq­tar ólshemi men sıpaty tur­ǵy­synan belgili bir deńgeıde áleýmettik tózim­sizdiktiń joǵary ekenin aıtýǵa bolady.

Qazaqstandyqtar túrli ıdeıalar tóńire­ginde toptasqan. Osyǵan baılanysty memlekettilikti kúsheıtýde azamat­tyq qundylyqtardyń bel­sendiligin art­tyrý máselesi alǵa shy­ǵady.

 

Aıkerim ALTAIQYZY,

Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri