Qyzylsha ótkizip, qant alǵan
Aýdanǵa osy baǵytty myqtap qolǵa alatyndaı ınvestor tartylsa, bul oblystyń ekonomıkasyn ulǵaıtýmen birge azyq-túlik qaýipsizdigin de qunttaýdyń tıimdi tetigine aınalar edi, deıdi besqaraǵaılyqtar.
Besqaraǵaı aýdany ákiminiń mindetin atqarýshy Baýyrjan Batalovtyń pikirine súıensek, óńirde aýyl sharýashylyǵy maqsatyna arnalǵan jer jetkilikti. Máselen, qaraǵaıly ólkeniń jer kólemi 1,1 mln gektardy alyp jatqanyn eskersek, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer 460 myń gektarǵa sozylyp jatyr.
«Aýyldy eldi mekender 210 myń gektar jerde ornalasqan. Aýdanda 33 aýyl sharýashylyǵy qurylymy jumys istep keledi. Jaıylymdyq jerlerdi ulǵaıtýǵa baılanysty jumystar júrgizilip jatyr. Halyqty jaıylymdy jermen qamtamasyz etý baǵytynda birqatar is-shara qolǵa alyndy. Sondaı-aq áleýmettik osal toptardy qoldaý boıynsha jumystar atqarylyp jatyr. Budan basqa aýdandaǵy eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaýǵa arnalǵan jobalardy iske asyrý jalǵasyn taýyp keledi. Mysaly, halyqty 100% aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin Glýhovka aýylynda sý qubyry jelileri men sýdy taratatyn qurylymdar salynyp jatyr. Jobanyń jalpy somasy – 611 mln teńge. Sý qubyry jelilerin tartý boıynsha jumystar basqa aýyldarda da iske asyrylýda. «Aýyl-el besigi» baǵdarlamasy aıasynda barlyq joba aıaqtaldy», dedi B.Batalov.
Alaıda besqaraǵaılyqtar aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq tynys-tirshiligine qan júgirtip, halyqty jumyspen qamtý úshin jańa óndiris oryndaryn ashý qajet dep sanaıdy. Aıtalyq, egemendiktiń eleń-alań shaǵynda bul óńirde qant qyzylshasy ósirilip, óndirilgen ónim oblystan bólek kórshiles elderge de satylyp júrgen. Umyt bolǵan sharýashylyq jańǵyrtylsa, jergilikti halyq óz tájirıbelerimen bólisýge daıyn ekenderin jetkizdi.
«Jańa jumys oryndary aýadaı qajet. Muny qalaı iske asyrýǵa bolady deseńiz, mysalǵa qant zaýytyn ashýǵa bolady. 80-90-shy jyldary munda qant qyzylshasy ósirilgen edi. Biz ony Taldyqorǵanǵa aparyp, onyń aqysyna daıyn qantty alyp júrdik», deıdi aýdannyń turǵyndary.
Kenjelep qalǵan kásip jańǵyrtylsa ıgi
Abaı oblysynyń ákimi Nurlan Uranhaev bul másele mindetti túrde pysyqtalatynyn aıtty. Qazir osy qant zaýytynyń qurylysyna baılanysty daıyn joba da bar kórinedi. Dese de muny muqııat zerttep, onyń tıimdiligin jan-jaqty taldaý qajet dedi óńir basshysy.
«Shynymdy aıtsam, bul men úshin jańalyq boldy. Osy óńirdiń týmasy bolsam da buryndary Besqaraǵaıda qant qyzylshasy ósirilip kelgenin bilmeppin. Mindetti túrde osy máseleni egjeı-tegjeı qarap, ony iske asyrýdyń joldaryn oılastyramyz. Bizdiń josparymyzda qant zaýytynyń qurylysyna baılanysty joba bar. Biraq bul ázirge josparda turǵan joba. О́zim estigenimdeı, kórshiles Reseıdiń Altaı óńirinde qant qyzylshasy jemisti ósirilip keledi. Nege bizde osy baǵytty qolǵa alyp, júzege asyrmasqa? Álbette, ony iske asyrý ońaı sharýa emes. Osyǵan qatysty jobany júzege asyrar kezde ony habarlaıtyn bolamyz», dedi N.Uranhaev.
Áıtse de oblys ákimi bir kezderi aýdannyń qozǵaýshy kúshi bolǵan ósimdik sharýashylyǵynyń qazirgi qarqyny báseńdep qalǵan jasyrmady. Nege deseńiz, qaladaǵy saýda ortalyqtarynan Besqaraǵaıdyń ataqty aýylsharýashylyq ónimderin tabý qıyn.
«Besqaraǵaıdy agrarly sektory damyǵan aýdandardyń biri deımiz. Alaıda buǵan qatysty týyndap otyrǵan suraq kóp. Mysaly, Besqaraǵaıdyń ataqty qarbyzdary men Dolonnyń qyzanaqtary qaıda? Sondyqtan velosıped oılap tabýdyń qajeti joq. Bizge osy óńirdiń oń jambasyna keletin burynǵy kásipti jolǵa qoıý qajet. Sol sebepti aýdan ákimdigi jáne oblystyq basqarmamen aqyldasyp, atalǵan salany damytýdyń tetigin qarastyramyz», dedi óńir basshysy.
Budan bólek besqaraǵaılyq dıqandar sharýany dóńgeletý úshin zaıymdyq qarajattyń jetispeıtindigin aıtty. Sharýalar tehnıka parkin jańartaıyn dese bankter kepildikke qalta kótere almaıtyndaı somany suraıtynyn jetkizip, saly sýǵa ketip otyr. N.Uranhaev bul máseleni «Damý» kásipkerlikti damytý qory» men lızıngtik kompanııalar arqyly sheshýge bolatynyn aıtty.
P.S. Bıyl qant tapshylyǵy elimizdi biraz ábigerge salǵany málim. Jazdyń eki aıynda saýda ortalyqtary men sýpermarketterden shekerdi tabý qıynǵa soqty. Tapqan kúnniń ózinde bir adam bir kılodan artyq ónimdi ákete almaıtyn. Al onyń baǵasy qanshalyqty qymbattaǵanyn aıtýdyń ózi artyq. Joǵarydaǵy pikirlerden ańǵarylǵandaı, óńirlerdegi sharýalarda qant qyzylshasyn ósirý boıynsha tájirıbe jetkilikti. Tek ınvestısııa quıylyp, qolaıly jaǵdaı jasalsa ıgi.
Abaı oblysy,
Besqaraǵaı aýdany
