Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Is basqarmasy Býrabaıda respýblıkalyq jetekshi basylymdar ókilderiniń baspasóz týryn ótkizdi. «Býrabaı» memlekettik ulttyq tabıǵat baǵynyń (MUTB) «Vızıt ortalyǵyndaǵy» máslıhatpen bastalǵan kezdesýde Prezıdenttiń Is basqarmasy basshysynyń orynbasary Málik Myrzalın kýrortty aımaqty damytý jóninde keńinen áńgime qozǵady.
Sondaı-aq, Prezıdenttiń Is basqarmasyna qarasty uıymdar jumysyn basqarý bóliminiń basshysy Qanat Ydyrysov pen «Býrabaı» MUTB dırektory Amankeldi Mýenov jýrnalısterdiń kóptegen suraqtaryna jaýap qaıtardy. Baspasóz máslıhatyn uıymdastyrýshylar Shýche-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytýǵa oraı Prezıdenttiń Is basqarmasy tarapynan atqarylyp jatqan jumystar jóninde baıandap, «Býrabaı» MUTB aýmaǵynda júzege asyrylyp jatqan jobalardyń tanystyrylymyn ótkizdi.
Býrabaıǵa qatysty baılam men baıan
Kórikti Býrabaı jupar shashqan qalyń ormanymen, kúmis aıdyndy kólderimen, mádenı-tarıhı jaýHarlarymen jurtshylyqty baýraýmen keledi. Bul óńir respýblıka turǵyndarynyń, Reseıdiń kórshiles oblystary týrısteriniń, alys sheteldik qonaqtardyń dástúrli demalys ornyna aınalǵany. Munda kelýshiler jaz aılarynda kúnine 100 myń adamǵa jetetini belgili. Bul aımaq moınyndaǵy salmaqty qalyńdata túsedi. Sondyqtan, baspasóz máslıhatyn ótkizýshiler zamanalyq týrızmdi órkendetýde tek qana tabıǵı resýrstarmen shektelip qalýǵa bolmaıtynyn atap kórsetti. Tabıǵı keshendi úzdiksiz paıdalaný ekologııalyq júıeniń buzylýyna, lastanýyna ákelip soqtyratyny monıtorıngtik taldamalarmen, slaıdtyq derektermen túsindirildi.
Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytý memlekettiń aıryqsha baqylaýynda ustalyp, mańyzdy baǵdarlamalyq qujattarǵa toptastyrylǵan nysanaly jumystar júrgizilýde. Jýrnalıster, bul oraıda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Is basqarmasy tarapynan atqarylyp jatqan isterge qanyqty. О́ńirde Prezıdenttiń Is basqarmasyna qarasty «Býrabaı» memlekettik ulttyq tabıǵat baǵy, qazaqstandyq «Laplandııa», «Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý kesheni qyzmet órisin keńeıtýde.
Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń 2000 jylǵy Jarlyǵymen qurylǵan «Býrabaı» MUTB-nyń jalpy aýmaǵy 129,5 myń gektardy qurasa, onyń 89 myń gektaryn ormandy alqaptar, 10 myń gektaryn sý aıdyny alyp jatyr. Prezıdenttiń Is basqarmasy 2006 jyldan bastap aıryqsha qorǵalatyn aımaqtaǵy jumystardy úsh baǵytta júrgizýde eken. Iаǵnı, ınjenerlik júıe (sýmen qamtamasyz etý, kanalızasııalyq qurylǵylarmen jáne elektrmen qamtamasyz etý) qurý, kólder jaǵalaýyn abattandyrý (jaldaý pýnktterin qosa eseptegende jaıaý júrginshiler men velojoldar salý jáne zamanalyq týrıstik nysandar júıesin paıdalanýǵa berý jumystary qolǵa alynypty. Is basqarmasy atalǵan sharalardy Shýche-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytýǵa baǵyttalǵan arnaıy bıýdjettik baǵdarlama sheńberinde júzege asyrýda. Bul baǵyttaǵy jumystar Aqmola oblysynyń jergilikti atqarýshy organdarymen tyǵyz baılanysta júrgizilip otyrǵany atap ótildi.
Is basqarmasy kýrortty aımaqty damytýdyń Júıelik josparyna saı, búkil qyzmetti týrıstik belsendiliktegi negizgi úsh baǵytta qolǵa alypty. Olar Shortan, Býrabaı, Úlken jáne Kishi Shabaqty kólderiniń aýmaǵyna jáne Sarybulaq aýyly men Jókeı kóliniń mańaıyna shoǵyrlanǵan. Basqarma bul turǵyda belsendi jumystardy bastap ketipti. Bul aımaqtaǵy birinshi kezektegi mindetterdi júzege asyrý úshin Prezıdenttiń Is basqarmasy 2009-2011 jyldary Shortan kóliniń mańaıyndaǵy ınfraqurylymdyq jobany tabysty aıaqtady. Osynyń nátıjesinde14,3 shaqyrymdyq sý júıesi, 28 shaqyrymdyq kanalızasııa toqtaýsyz jumys isteýde, sondaı-aq, 5 jáne 9,4 shaqyrymdyq elektr men baılanys jelisi tartyldy. Bul nysandar aýdan ortalyǵy – Shýche qalasyn da qamtıdy.
Jýrnalıster katerge minip, Shortan kóliniń jaǵalaýyndaǵy ınfraqurylymdardy, jańadan salynǵan týrıstik nysandardy kólikpen aralap kórdi. Demalys oryndyqtary qoıylǵan 9,3 shaqyrymdyq jaıaý júrginshiler joly saıahatshylar ıgiligine berilipti. Qazirgi kúni velosport jolynyń qurylysy qyzý júrgizilýde eken. Ol shamamen 20 shaqyrymdy quraıdy jáne qys aılarynda shańǵyshylar ıgiligine jaratylady. Bul nysannyń mańyzdylyǵy kýrorttyq kúre joldardaǵy velosıpedshilerdiń, rolıktik konkı tebýshilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etetini belgili. Basqarmanyń tikeleı qatysýymen Býrabaı kentinde «Vızıt-ortalyq» salynyp, zoobaqta qaıta qurý jumystary, Abylaı han alańynda ekspozısııalyq keshen, murajaı, qoǵamdyq tamaqtaný nysandary paıdalanýǵa berilgen.
Press-týrǵa qatysýshylar bıylǵy qolǵa alynǵan jobalardyń tanystyrylymyna qatysty. Munda Býrabaı kentinen bastaý alyp, kólderdi jaǵalap, «Oqjetpes» shıpajaıyna deıin tartylatyn 32 shaqyrymdyq sý jáne 40 shaqyrymdyq kanalızasııa júıesiniń mańyzy orasan bolmaq.Bul avtonomdyq qubyrlardan sý tartýdy shektep, kólderdiń tartylmaýyna, lastanbaýyna jol ashady. Qurylys alańdarynda bolǵanymyzda jumys barysyna ońtaıly ózgerister engizilgenin baıqadyq. Endigi jerde velosıpedshiler joly 25,4, jaıaý júrginshiler soqpaǵy 27,5 shaqyrymdy quraıtyn bolady.
Basqarma mamandary týrıstik tartymdylyqty arttyrý maqsatynda Býrabaı kentinde sporttyq-saýyqtyrý ortalyǵyn salýdy josparlap otyr eken. Jabyq úlgidegi bul nysanda akvapark, sý attraksıondary, spa-salon, fıtnes-bar, merekelik sharalarǵa arnalǵan alańdar, avtoturaq, dámhanalar men dúkender jumys isteıtin bolady. Balalarǵa arnalǵan bazarlyq ta molynan oryn teppek. Bóbekter keń aýqymdy qyzmetpen qamtamasyz etilse, eresek balalar kartıngpen, alpınıstik týrızm, skeıt-park jáne basqa oıyndarǵa tartylady.
Biz aınalma jol arqyly bıik shoqylardyń basyna shyqtyq. Bul jerden Úlken jáne Kishi Shabaqty kólderi alaqandaǵydaı kórinedi. Munda kelýimizdiń ózindik maǵynasy bar eken. Qazirgi tańda atalǵan kólderge jurtshylyq tarapynan qyzyǵýshylyq artyp otyrǵan kórinedi. О́ıtkeni, mundaǵy sý móldirligimen eliktiredi. Sý sportyn damytýǵa da múmkindik kóp bolyp shyqty. Sondyqtan, qos kóldiń mańaıynda sporttyq demalys nysandaryn salý josparlanypty. Sondaı-aq, Býrabaı kentinen bastap Aqylbaı aýylyna deıin 31,5 shaqyrymdyq sý, 38,5 shaqyrymdyq kanalızasııa, 27,1 shaqyrymdyq elektr jelisi men 9,4 shaqyrymdyq avtomobıl joly tartylmaq.
Atalǵan aımaqty damytý memlekettik-jekemenshiktik áriptestik aıasynda, ózara qolaıly sharttar negizinde ınvestısııa jumyldyrý esebimen iske asyrylady dep kútilýde. Sondyqtan, jeke bıznes ókilderine barlyq qolaıly jaǵdaılar jasaý asa mańyzdy bolmaq. Joǵaryda atalǵan ınfraqurylym júıesi osy maqsatty kózdeıdi. Sondaı-aq, «Memlekettik ulttyq tabıǵı baqtarynda týrıstik jáne rekreasııalyq qyzmetti júrgizý erejesine» sáıkes, «Býrabaı» MUTB jerlerin bıylǵy jyldyń ózinde qysqa merzimdi (5 jylǵa deıin) jáne uzaq merzimdi (49 jylǵa deıin) jalǵa berý konkýrstaryn ótkizý qolǵa alynbaq. Jerdi qysqa merzimge alǵandar shatyrlyq lagerlerdi, balyqshylar ortalyǵyn, sýǵa túsý alańdaryn, demalys nysandaryn, etnoaýyldardy jabdyqtasa, uzaq merzimde paıdalanatyndar kempıngter, taý-shańǵy bazalaryn, emdeý-saýyqtyrý keshenderin, sporttyq nysandar men ıaht-klýbtardy qatarǵa qosady dep kútilýde. О́lkeni órkendetýge tilek bildirýshiler qatary qalyńdaı túskeni osynaý ıgi istiń ortaq qaıtarymy bolatyndyǵyna kúmán týǵyzbaıdy. Munymen qosa, bolashaqtaǵy nysandar azamattardyń ártúrli toptaryna yńǵaılastyrylyp, qoljetimdi negizde boı kóteretini kóńilden shyǵatynyn bólektep aıtqymyz keledi.
Sapar barysynda búgingi qolda bar ınfraqurylymdardy paıdalaný jańa kózqarasty, qyzyqty usynystardy qajet etetindigin bildiredi. Aımaqtyń múmkindikteri men qýaty Býrabaı ólkesin órkendete jandandyrýǵa jáne ony halyqaralyq deńgeıge kóterýge naqty negiz bolady. Kezdesýdi uıymdastyrýshylar memlekettik-jekemenshiktik yntymaqtastyqty tabysty júrgizgen jaǵdaıda Býrabaı kýrorttary álemdik týrızm naryǵynda óziniń laıyqty ornyn alatynyna jáne ol joǵary deńgeıdegi básekege qabiletti týrıstik klasterdi qamtamasyz etýge múmkindik ashatynyna senim bildirdi.
Tabıǵat baǵyndaǵy tamashalar
Press-týrdyń ekinshi bóligi «Býrabaı» MUTB aýmaǵyn aralaýǵa arnaldy. «Vızıt ortalyqtaǵy» murajaıdyń, oǵan irgeles zoobaqtyń tanymdyq-tálimdik áseri mol deýimiz kerek. Al, áıgili Abylaı han alańyndaǵy tarıhı jádigerler, ondaǵy aýqymdy murajaı kesheni, aıbyndy stella bizdi ǵasyrlar qoınaýy men búgingi jetistikterimizge jetelegendeı boldy. Dál osy tusta jýrnalısterge erekshe qurmet kórsetilgenin qýanyshpen aıtqymyz keledi. Biz kórneki jerge 16 túp balaýsa qaraǵaı otyrǵyzdyq. Oǵan «Jýrnalıster alleıasy» degen ataý da berip qoıdyq.
Elbasynyń Is basqarmasy Býrabaıdyń abyroıyn kótergen bes juldyzdy «Rıksos» oteliniń irgesinde qazaqstandyq «Laplandııa» muz qalashyǵynyń keshenin paıdalanýǵa berýi mádenı ómirimizdegi eleýli oqıǵa retinde qabyldandy. Munda biz Santa Klaýstyń ofısi men poshtasynda bolyp, shaman derevnıasyn, muzdy teatrdy aralap kórdik. «Laplandııada» qys qyzyǵy erekshe ekendigi týraly gazetimizde jazǵan bolatynbyz. Endigi jerde jazǵy demalysty uıymdastyrý máselesi qaralyp jatqanyn bildik.
Jolserikterimiz bizdi Ulttyq baqtyń qalyń qoınaýyna bastap júrdi. Aıryqsha qorǵalatyn aımaqta Aqtas, Sarybulaq, Toryaıǵyr, Jalaıyr, Qaraqoǵa jáne Bulandy ormanshylyqtary jumys isteıdi eken. Ujymdaǵy 400 adamnyń barlyǵy óz isine berilgen azamattar ekendigi atqarylǵan qyrýar jumystan-aq baıqalyp tur.
Alǵa qadam basqan saıyn ertegiler álemine boılaı túskendeımiz. Ana jerden pyr etip qyrǵaýyl, myna jerden úırek-qaz ushady. Sýyrlaryńyz emin-erkin jaıylyp júr. Orman qoınaýynda buǵy, elik úıirleri qarańdaıdy. Anandaı jerde kúmis túlki bulǵaqtaıdy. Sýaǵarlar men jynys toǵaıdy jaǵalatyp 67 qoldan azyqtandyrý qondyrǵylary ornatylypty. Kóligimizdiń aldyn jabaıy shoshqalar shańdatyp kesip ótti. Kishkentaı toraılardyń topyrlaı júgirgeni eriksiz ezý tartqyzdy. Ulttyq baq qyzmetkerleri bıyl jabaıy janýarlardyń qarasy kóbeıe túskenin aıtady. Jalpy, 300 gektar jerdi alyp jatqan ulttyq baq baı tabıǵatymyzdyń bererin molaıtyp turǵandaı edi. Sondaı-aq, biz baqtyń jańa óndiristik bazasyn aralap kórip, aǵash daıyndaıtyn zamanalyq tehnıkalardyń jumys barysyndaǵy qarymyna qaıran qaldyq.
Is basqarmasyna qarasty «Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý kesheninde demalýshylarǵa barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Munda medısınalyq týrızm órkendeı túsken. Jańa ádistemeler de keńinen qoldanyla bastaǵan. Jýrnalıster emdeý korpýsynda trıgerli aýmaq ýltra dybysyn qoldaný, marjandy jáne radondyq vannalardy engizý, «Standart» pantymen emdeý baǵdarlamalary jáne demalys kúngi saýyqtyrý baǵdarlamalarymen tanysty. Demalýshylarǵa qymyz ben qymyran, fıtoshaılar, kokteılder, «Qulager-Arasan» emdik tabıǵı mıneraldyq sýy usynylady.
«Oqjetpes» 2006 jyly «Álemniń úzdik kýrorty» ataǵyn jeńip alsa, 2012 jyly «Eýropalyq sapa» joǵary halyqaralyq marapatyn ıemdengen. Tynyǵýshylarǵa joǵary biliktiliktegi 10 dáriger, 32 medbıke qyzmet kórsetedi.
Baqbergen AMALBEK,
«Egemen Qazaqstan».
Aqmola oblysy,
Býrabaı aýdany.
Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.
