Stýdenttik ómir aıaqtalyp, árqaısymyz ár tarapqa ketip, eńbek jolyn jalǵastyrǵan shaqta Gúlnardyń qolynan is keletin bilgir de, talapty jan ekenin bile bastadym. Instıtýtta alǵan bilimin Pavlodar oblystyq balalar aýrýhanasynda ınternatýrada jalǵastyrǵan eken. Oqýyn támamdaǵan soń ózi týyp-ósken mekeni Maı aýdanynda pedıatr qyzmetin atqarady. Aıta ketý kerek, dáriger jolyn aýyl medısınasynda bastaǵandar qashanda bilgir, elgezek maman bolyp shyǵady. Oqýlyqtardan ǵana bilimdi sarp etpeı, ómir mektebinde shyńdalatyny sózsiz. Biraq Gúlnarǵa ol bilim de azdyq etkendeı. Oǵan Qazaqstannyń pedıatrııa men balalar hırýrgııasy ınstıtýtynyń klınıkalyq ordınatýrasynda oqýyn jalǵastyrýy aıǵaq. Sol kezdegi belgili ǵalymdar – akademık Ormantaev, professor Aıýpova sııaqty adamdardyń janynda bolyp, «Bolmasań da uqsap baq» degendeı solarǵa qarap boı túzedi. Kamal Ormantaev qazaq balalar hırýrgııasynyń atasy bolsa, Sholpan Aıýpova – Qazaqstan Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bas pedıatri – ǵalym-dáriger. Keıin Respýblıkalyq statıstıka bıýrosynyń Almaty qalasynyń bóliminde, odan keıingi jyldary Almaty temirjolynda dárigerlik-sanıtarlyq qyzmet salasynda qyzmetin jalǵastyrady. Ár jyldary Almaty qalasynda ýchaskelik pedıatr, Respýblıkalyq vırýsty ınfeksııalyq aýrýlarǵa qarsy ortalyqta jáne de basqa mekemelerde qyzmet etedi. Sonymen qatar Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde jetekshi maman laýazymynda qyzmet atqardy.
Gúlnardyń dárigerlik ómirinde erekshe oryn alatyn tusy – Almaty qalasyndaǵy Aqsaı balalar densaýlyǵyn ońaltý ortalyǵynda mekeme basshysynyń medısınalyq kómekti uıymdastyrý jónindegi orynbasary bolǵan kezeńderi. Sol jyldary medısına ǵylymdary kandıdaty ǵylymı ataǵyn alyp, ǵylymǵa da erekshe den qoıýy.
Astanaǵa aýysýyna baılanysty Ulttyq analar men balalar ortalyǵyna aýysyp, ortalyqtyń ana men balalarǵa medısınalyq kómekti uıymdastyrý bólimine basshylyq etti. 2010 jyly balalar arasyndaǵy vırýsty gepatıttiń aldyn alý taqyrybynda doktorlyq dıssertasııasyn daıyndap, qorǵaıdy. Bir qyzyǵy, dıssertasııasy Bilim jáne ǵylym mınıstriliginiń saraptaý komıtetinde (burynǵy VAK) qaralǵan shaqta meniń ǵylymı sarapshy bolyp júrgen kúnderim edi. Sol aýrýǵa qarsy vaksınalaý tásilin de ózi shyǵaryp, avtorlyq patent ıegeri bolǵan. Ulttyq pen halyqaralyq deńgeıdegi ǵylymı jýrnaldarda basylǵan jumystarynyń arasynda kóbinese gepatıtke, júktilik kezindegi aýrýlarǵa jáne ımmýnologııa, ımmýnoprofılaktıka taqyryptaryna kóp kóńil bóletin. Mańdaı terimen jazylǵan jumystardyń jalpy sany 150-den asady. Erekshe jumysy arqyly MAIN akademıgi ataǵyn aldy. Gúlnardyń dıssertasııasyna taldaý jasaý maǵan usynylyp, medısına ǵylymy men tájirıbesine óte qajetti de, súbeli ǵylymı izdenis dep tanyp, qoldaý kórsettim. Mine qarańyz, stýdenttik shaqty birge ótkizip, endi bir-birimizge qamqorlyq tanytyp ta úlgerdik.
Zeınetkerlik jasqa jetkende Gúlnar Astana medısına ýnıversıtetine aýysyp, professorlyq qyzmetin jalǵastyrdy. Qyzmetine túspes buryn, erinbeı arnaıy ustazdyq kýrstaryn ótip shyqqan. 2014 jyly Qazaqstan Ulttyq densaýlyq saqtaý baǵdarlamasyn úzdik bitirgen. Jumys qorǵaý quqyqtary da oǵan málim bolǵan. Keıin ekeýmiz Semeı medısına ýnıversıtetiniń doktorlyq dıssertasııa qorǵaý keńesiniń múshesi retinde qanshama jas ǵalymnyń ósýine atsalystyq. Gúlnar birbetkeı, oıyn anyq ta ashyq aıtatyn er minezdi jan edi. Keıde dıssertanttarǵa azdaǵan jetispeı jatqan tustaryn kórsete kele, sóz sońynda oń baǵa berip, qoldaý kórsetýshi edi. Sóıtip, dıssertasııa qorǵalý barysyna qatań talap qoıyp, ǵylymı jumystyń sapasynyń joǵary bolýyna kóńil bóletin edi.
Qarap otyrsaq, Gúlnar únemi izdenis ústinde boldy. Oǵan dálel, medısına ınstıtýtynan basqa, Ortalyq Azııa ýnıversıtetinde de ekonomıka jáne qarjy salasynda bilimin ushtaǵan. «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda Amerıkanyń Chıkago ýnıversıtetinde densaýlyq salasyn ońtaılandyrý boıynsha bilimin shyńdap, Tel-Avıv (Izraıl), Nıý-Iork (AQSh), Lıssabon (Portýgalııa), Baký (Ázerbaıjan) qalalaryna baryp, ǵylymı konferensııalarǵa, plenarlyq sessııalarǵa, forýmdar men semınarlarǵa qatysyp, baıandama da jasaıdy. Keıde demalys ýaqytyn da qıyp, pikirsaıystyq dóńgelek ústeldiń múshesi retinde qatysatyn. Sonyń bári Gúlnardyń biliminiń joǵary deńgeıimen qatar, aǵylshyn tilin jete meńgerýiniń arqasynda júzege asqan ǵoı. Kóptegen aǵylshyn kýrstaryn, sondaı-aq Oksford kúrdeli oqýlyqtary boıynsha da oqyp bitirgen jáne medısınalyq ýnıversıtette sabaqtardy da aǵylshyn tilinde júrgizgen. «Altyn dáriger», «Úzdik dáriger» atandy. Densaýlyq saqtaý mınıstrligine asa sheberligimen tanymal.
Gúlnar – óziniń týǵan-týystaryna erekshe kóńil bólip, jaǵdaılaryn jasaýǵa tyrysqan tulǵa. Bul rette ony er jigittiń qolynan kele bermeıtin qamqorlyǵynan tanýǵa bolady. Bir ǵana mysal, inisi Baıbolattyń taǵdyr tálkegine túskendegi janqııarlyq erligi. Baıbolatty men de jaqsy bilýshi edim. Semeı medısına ınstıtýtyn támamdaǵan jas maman qol astymyzda hırýrgııanyń qyr-syryn tez arada meńgerdi. Ol da A.Syzǵanov atyndaǵy hırýrgııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda bilimin shyńdady.
2000 jyly Baıbolatty aqsap turǵan Maı aýdanynyń densaýlyq salasyn damytý maqsatynda aýdandaq aýrýhanaǵa basshy etip taǵaıyndaǵanmyn. «1-2 jyldan keıin qalaǵa aýystyramyz, aýyl medısınasyn zerttep kel», dedim. О́kinishke qaraı, olaı bola qoımady. Men de qyzmetimdi aýystyrdym, al Baıbolat bolsa, bir jıylystan qaıtyp kele jatqanda avtokólik apatyna tap bolyp, omyrtqa-júıke júıesinen zaqym aldy. Qysqasha aıtsaq, aıaq-qoly synyp, tetraplegııa, ıaǵnı qımylsyz qalady. Gúlnar bolsa, medısınanyń bar múmkindigin qoldana otyryp, tipti Novosibir, Tıbet, Japonııa, Qytaı, Ýkraına, Qara teńiz jaǵasynyń, Kavkaz mańaıynyń kýrort-sanatorıılaryna deıin aparyp, emdeý jasatyp, súıenip bolsa da baldaqpen jyljýǵa deıin jetkizedi. Biraz em alǵan Baıbolat óziniń qyzmetine oralady. Alaıda densaýlyqqa qatysty problema tolyǵymen joıylǵan joq. Talaı jetistikteri jaılap aýqymdy materıaldar jınastyryp, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń óńirdegi burynǵy tilshisi Farıda Byqaı bastap, sondaı-aq respýblıkalyq, aýdandyq teledıdar men gazet-jýrnaldarda jarııalanǵan edi. Kim bilsin, Baıbolat búgingi medısına salasynyń Alekseı Maresevi men Valentın Dıkýli ekenin. Aıaǵynyń qozǵalysy shekteýli bolǵanyna qaramastan, operasııa blogynda jas maman hırýrg dárigerlerdiń shamasy kelmeı jatsa, iske ózi kirisip, adam ómirine arasha túsýshi edi.
Maı aýdanyndaǵy Semeı ıadrolyq jarylystarynyń zardabyn kórgen turǵyndardyń arasyndaǵy júrek-qan tamyrlary aýrýlaryna emdeý júrgizýdiń ońaltý júıesi boıynsha medısına ǵylymdarynyń kandıdaty ataǵy úshin dıssertasııa qorǵady. Mine, batyrlyq, iskerlik, tańǵalarlyq qubylys!
Qol-aıaǵy saý bolsa da, aýdanda densaýlyq salasyn óz deńgeıinde 20 jyl boıy ustap turdy. Basqa aýdandarda osy ýaqyt ishinde 4-5 bas dárigerler aýysyp ta úlgerdi. Sóz joq, Baıbolat naǵyz eńbektiń eri-aý! Sherhan Murtazanyń sózimen aıtqanda, «Bir kem dúnıe». О́kinishtisi, Baıbolat koronavırýstyń qurbany bolyp, 2020 jyly epıdemııanyń alǵashqy leginde dúnıeden ozdy. Bıyl týystarynyń bastamasymen Baıbolat Qazbekovke ózi qyzmet etken aýrýhana irgesine jaqyn týystary, eńbek ujymy men halyqtyń yntaly toby atynan eskertkish taqta ornatyldy. Gúlnar bolsa bir jyldan soń, ol da koronavırýs saldarynan baqıǵa ozdy. О́kinishti!
Gúlnar Baıbolattan basqa baýyrlaryna, olardyń balalaryna janashyr, aqylshy, demeýshi edi. Olar Gúlnarǵa, dosymyzǵa as berip, quran baǵyshtaý qarbalasynda júr. Qabyl bolsyn! Minekeı, Gúlnar men Baıbolat – bir otbasynan shyqqan ǵalym-dárigerler. О́mirleri kimge de bolsa, ónege! Sol ónegeli ómir kimnen darydy degen de oı týady. Onyń ishinde ata-analaryn kórip, bilmegen biz sııaqtylarǵa. Bir kezdeskende Gúlnar ózi Básentıin baba urpaǵy ekenin aıtyp qalyp edi. Sózin sabaqtaı kele, naǵashy jurty da osal emesin alǵa tartqan-dy. Qazaqtyń ardaqty Qazybek bıiniń, Alshynbaı syndy ulylarynyń jurnaǵy nemeneli-shópshekti jıeni bolyp shyqty aıaǵy. Bul da kezdeısoq jaǵdaı emes-aý!
Saǵıt IMANǴAZINOV,
medısına ǵylymdarynyń
doktory, professor
