Tal tústegi tonaýshylyq

«Egemen Qazaqstan» gazeti «Mal urlyǵy qaıtse tyıylady?» degen qazaq halqy úshin erekshe ózekti jaıdy der kezinde qozǵap otyr. Osyǵan oraı, Jańaqorǵan aýdanynda bolǵan oqys oqıǵa qolyma qalam alǵyzdy. Biraz jyl buryn testilik synaqtyń nátıjesin satýmen ustalǵan top quryqtalyp, Jańaqorǵan aýdany búkil respýblıka aldynda jamanatty bolǵan edi. Jaqynda odan da soraqy qyl­mys oryn aldy. Bir kúnde Birlik, Qyrash, Qosúıeńki, Jaıylma aýyldarynyń padaǵa qosylmaıtyn sıyrlaryn myltyqpen qarýlanǵan úsh jigit ózderiniń aq adal maldary sekildi aldaryna salyp, aıdap ketken. Bir ǵana Aqúıik aýyldyq okrýgine qarasty Birlikten ǵana kúndelikti sútin talǵajaý etip otyrǵan qarapaıym jandar 22 malynan tal túste kóz jazyp qaldy. Birneshe kún izdegen soń, kýáler de tabylady. Aýyldyń tusynan úsh attyly, qarýly adamdardyń sıyrlardy aldyna salyp aıdap bara jatqandaryn kórgender bar. Aýyldyń ýchaskelik ınspektory arnaıy top quryp, dereý iz kesip, taý-tasty jaǵalap barsa, Qarataýdyń teriskeıindegi Aqsúmbe jaqqa qaraı ótip ketkendigin anyqtaǵan. Biletinder Aqsúmbeniń teriskeı jaǵynda mal urlyǵyn kásip etken toptardyń on-onbesten aýyl bolyp turatyndardyń eshqashan urlyǵyn moıyndamaıtyndyǵyn, qajet bolsa, izdeýshilerdiń ózderin qurbandyqqa shalyp jiberýleri múmkin ekendikterin aıtady. Buǵan senbeıin deseńiz, sol kúni tal túste Jańaqorǵannyń shetki jaǵyndaǵy maı quıý beketine úsh adam kirip, barlyq túsken aqshany qaltalaryna basyp, taıyp otyrǵan. Kúndiz aýdanǵa belgili kásipker Álı degen jigittiń úıine bet-aýzyn tumshalaǵan úsh jigit kirip kelip, úıindegi barlyq jıǵan-tergenderin qaltaǵa basqan. Sodan beri tyrs etken aqparat joq. Malyn urlatqandar da baıbalam salyp, shýlap júrgen joq. Maı quıý beketindegiler de tym-tyrys. Álı de ishki ister ornyna aryz túsirmegen. Soǵan baılanysty, árıne, aýdandaǵy resmı oryndar da «jabýly qazan jabýly» kúıinde qalǵanyn jón kórgen syńaıly. Halyq malyn urlatqandar týraly: «О́zi de kináli. Aqshasyn qımaı, malyn padaǵa qospaı júr edi» dese, maı quıý beketi ıeleri men Álıge tisin qaırap: «Olarǵa sol kerek. Aramnan jıǵandaryn alyp ketti», dep kijinedi. Ońtústik oblystarda «Mal ur­ly­ǵy» atty reıdtik operasııa uıy­m­dastyryldy. Nege sony Qy­zyl­orda oblysy boıynsha uıym­dastyrmasqa?! Tal túste tonaǵan barym­tashy­lardyń erteń qaıta ózderine aınalyp soqpasyna kim kepil? Búgin kórshiniń, erteń sizdiń úıińizdi úp­tep, aq adal malyńyzdy aıdap ketpesine kim kepil? Eldiń kópshiligi mal urlaýshy­lardy kınodaǵy Robın Gýd sekil­di kórip otyr. Robın Gýd, er Mádı­ler baılardyń malyn tonap, qara­paıym halyqqa taratyp beretin edi. Bulardyń qaıda alyp ketkeni belgisiz? Eger de, quqyq qorǵaý oryndary men ákim-qaralar dármensizdik tanytsa, qalyń kópshilik qolynda bar qarýlary men aıyr, baqandaryn asynyp, Aqsúmbege bet alǵaly tur. Sebebi, bul birinshi ret qaıtalanyp otyrǵan jaı emes.  Eskendir ERTAI. Qyzylorda oblysy, Jańaqorǵan aýdany, Birlik aýyly.