Ezý jıǵyzbaıtyn teatr

XXI ǵasyrdyń oıy shymyr, sózi jumyr kórermenin kúlkige kómip, qurmetke bólený orasan eńbektiń óteýimen keletini sózsiz. Qazir sahnadaǵy arzan ázilge kórermen nazar da salmaıdy. Sondyqtan teatr ónerinde básekelestik kóbeıip, ýaqyt ótken saıyn damı túsýde. Solardyń qataryndaǵy «Kentaý shoý» jáne «Shymkent shoý» teatr­lary bar. 2000 jyly «Shymkent shoý» ázil-syqaq teatrynyń alǵash qazyǵyn qaǵyp, shymyldyǵyn ashqan aıtysker aqyn Ábdihalyq (Sábıt) Ábdiraıymov bolatyn. Ol keıin tizgindi birden bul salada buryn jumys istemegen Myrzahmet Egemberdıevke tapsyrǵanda «endi qalaı bolar eken?» dep, kóńilderi kúpti bolǵan jurttyń kópke deıin qaýip etkeni ras. Sóıtsek, Sábıt aqyn qatelespepti. Jastaıynan óner dese, ishken asyn jerge qoıatyn Myrzahmettiń halyqty zamanaýı ázil-qaljyńnyń qaınarymen qandyra biletinine sengen eken. Mamandyǵy qurylysshy, ekonomıst jigit teatrdyń ónerin elge tanyta bildi. Búginde toptyń quramynda 8 ártis eńbek etedi. «Shymkent shoýda» Kúlpásh beıne­simen jurtqa tanymal Berik Tur­synbekovti, sondaı-aq, Dáýren Jumadilov, Nurbolat Esenbekov, Qarlyǵash Ahmetova syndy ónerpazdardy kásibı ártister qataryna qosa aldy. 2007 jyldyń jeltoqsan aıynda Kentaý qalasynda «Kentaý shoý» ázil-syqaq teatrynyń ashylý saltanaty ótken bolatyn. Quramynda 10 ártis bar. Kóbisiniń arnaıy bilimi bar. Bul teatrdyń ózge satıralyq teatrlardan aıyrmashylyǵy – baǵdarlamasynda sketch, án, bıden basqa sırk óneriniń túrli janrlary – fokýs, ıoga boıynsha qyzyqty qoıylymdar qamtylǵan. «Kentaý shoý» Reseıge gastroldik saparmen baryp, Astrahan oblysynda, Saratov, Volgograd, Samara jáne Omby qalalarynda óner kórsetken, ózindik keskin-kelbeti, minez-bolmysy qalyptasqan ujym. Sonyń bir dáleli – M.Egem­berdıevke talaı jannyń júrektegi lebizi aqtarylǵan úshbý hattar jıi túsip jatady. Mundaı alǵys sezimge toly hattar búginde 1800-ge jýyqtap qalypty. Bul – óte sırek kezdesetin oqıǵa. «Kúlkistan» satıralyq teatry  da birte-birte tanymal óner tobyna aınaldy. Búginde olar ózin-ózi qarjylandyratyn deńgeıge jetip otyr. Oǵan M.Egemberdıevtiń si­ńirgen eńbegin aıtyp taýysa almaısyz. Dırektor da, prodıýser de ózi. Rejısserleri saıdyń tasyndaı – Seıil Ibatov, Medeý Dostaev, Maǵaýııa Qozybaǵarov esimdi azamattar. Aıta ketý kerek, 2002 jyly Alma­­tyda ótken ázil-syqaq teatr­larynyń respýblıkalyq alǵash­qy festıvalinde «Shymkent shoý» birinshi oryndy ıelendi. 2006 jyly Aqtaýdaǵy «Kaspıı – dostyq teńizi» atty halyqaralyq kúlki jármeńkesinde «Shymkent shoý» teatry bas júldeni jeńip aldy. Al 2013 jyldyń jeltoqsan aıynda Almatyda ótken respýblıkalyq Kóńildi tapqyshtar klýby saıysynda «Kentaý shoý» teatrynyń ártisteri Ybyraı Berdiqulov pen Nursultan Jaqypbekov bas júldeni qanjyǵalaryna baılap qaıtqany jurt jadynan shyǵa qoıǵan joq. Myrzahmettiń anasy О́mirish  – 9 ul, 6 qyz tárbıelegen altyn qursaqty ana. Otbasynyń tuńǵyshy bolǵan oǵan kóp salmaqtyń artylýy zańdy edi. Ákesi Qozymet 33 jyl shahter bolyp jumys istep, balalary kámelettik jasqa tola bere dúnıe salǵan eken. Bir-birine baýyrmal bolyp ósken ul men qyz keıin biri taýdaı ákege, biri abzal anaǵa aınalǵan. Uıada ulaǵat kórip ósken Myrzahmettiń balalar úıleri men jetim-jesirge jasaǵan qaıyrymdylyq kómegi óz aldyna bólek áńgime. О́tken jyldyń mamyr aıynda ózi oqyǵan Kentaý qalasyndaǵy Y.Altynsarın atyndaǵy mektepke uly ustazdyń eskertkish-bıýstin óz qarjysymen ornatqany úlken-kishige zor ǵıbrat. Eskertkishtiń aınalasy búginde gúlzarǵa aınalǵan. Mektepti 40 jyl buryn bitirgen synyptastarynyń basyn qosqany týǵan jerge degen súıispenshiliktiń taǵy bir umytylmas jarqyn beti ispetti. Oǵan BUU janyndaǵy «Beıbitshilik álemi» halyqaralyq qazaq shyǵarmashylyq birlestiginiń arnaıy ókilderi qatysty. Táýel­sizdik merekesi qarsańynda BUU-nyń «UNCOPA» bóliminiń halyq­aralyq «Qurmet belgisi» ordenimen marapattaldy. Ol – aýǵan soǵysyna, Cherno­byl apatynyń saldaryn joıýǵa qatysqan ardager. Halyqaralyq kórkemónerpazdar odaǵynyń múshesi, Shymkent jáne Kentaý qala­larynyń qurmet­ti azamaty, Respýblıkalyq bazarlar jáne kásipkerler qaýymdastyǵynyń OQO boıynsha fılıalynyń vıse-prezıdenti. Myrzahmet Qozymetulynan «jetistikke jetýińizdiń syry ne­de?» dep suraǵanymyzda, ómirlik jary Ǵalııa Musaqyzynyń eńbegine erekshe toqtaldy. «Úıden esh­qashan qonaq úzilgen emes. Teatr ártisteri úıimizde qona jatyp, óz balamyzdaı bolyp ketken. Bá­riniń kóńilin taba biletin súıikti jarymnyń jan dúnıesi jadyrap turmasa, osynsha shattyq sha­ńy­raqqa ornamas edi ǵoı», – dep kú­le til qatty. «Kentaý shoý» teatry búginde «Bizdiń ómir» atty televızııalyq komedııalyq fılm túsirýdi qolǵa alýda. Sonymen birge, Qazaqstan qalalaryna gastroldik saparlarǵa shyqpaq. Shyraıly Shymkenttiń shyraıyn kúlkisimen, ázil-ospaǵymen  kirgizgen satıralyq teatrlardyń halyqqa qaltqysyz qyzmet kórse­týine aıanbaı ter tógip júrgen osyndaı bitim-bıigi bólek jandarmen sóıleskende, rýhtanyp, sizdiń de boıyńyzdy aıaýly bir sezim bılep alǵandaı kúı keshesiz. О́nerge jaqyndap bara jatasyz. Adamǵa kúle bilý de, kúlgize bilý de kerek eken ǵoı. Dildágúl NURMAHANBET. ShYMKENT.