Innovasııa jańasha kózqarasty qajet etedi

Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshiligimen keshe palatanyń kezekti otyrysy bolyp ótti. Bul joly depýtattar qaraýyna áýe shabýylyna qarsy qorǵanys, ınnovasııalyq tehnologııalar parki jáne qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrýǵa qarsy is-qımyl máselelerine qatysty zań jobalary usynyldy. Birinshi kezekte «Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Fe­de­rasııasy arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Fe­derasııasynyń áýe shabýylyna qarsy qorǵanysynyń biryńǵaı óńirlik júıesin qurý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qabyldandy. Senator Muhtar Altynbaevtyń aıtýynsha, Biryńǵaı óńirlik júıe qurýdyń maqsaty eki memlekettiń áýe keńistigin kúzetý jáne qaýipsizdigin qamtamasyz etý bolyp tabylady. Áýe shabýylyna qarsy qorǵanystyń Biryńǵaı óńirlik júıesin eki el qorǵanys mınıstrleriniń usynysy boıynsha Memleket basshylary taǵaıyndaǵan qolbasshy basqarady. Al qolbasshylyq Almaty qalasynda ornalasady. Taǵy bir aıta ketetin jaıt, Reseı Federasııasynyń Qorǵanys mınıstri Sergeı Shoıgý bıylǵy jyldyń qańtarynda Qazaqstanǵa jasaǵan sapary barysynda Reseı tarapynyń Qazaqstanǵa óteýsiz S-300 zymyran keshenderin berýge ázir ekenin málimdegen-di. Osyǵan oraı qazirgi tańda otandyq sarapshylar osy máseleni pysyqtaýda ekeni de atap kórsetildi. Jalpy otyrysqa shyǵarylǵan «Innovasııalyq tehnologııalar parki» ınnovasııalyq klasteri týraly» jáne oǵan ilespe zań jobalary boıynsha birlesken baıan­damany Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev jasady. Vıse-premer elimizde jańa tehnologııalardy damytatyn Nazarbaev Ýnıversıteti men Almatydaǵy ınnovasııalyq tehnologııalar parki ekenin aıtty. Onyń sózine qaraǵanda, «Alataý» parkiniń birinshi kezeńi aıaqtalyp otyr. Qazirgi tańda atalǵan park toly­ǵyp, 150-ge tarta kompanııa tir­kelip, jumys isteýde. Quıylǵan ınves­tısııanyń kólemi 46 mıllıard teńgege jetip, 1100 jumys orny qurylǵan. Qazirgi tańda atalǵan ınno­va­sııalyq parktiń ekinshi kezeńi­niń qurylysy júrgizilýde kórinedi. Budan basqa, zań jobasyn ázirleýshiler Reseı, Bela­rýs, Ońtústik Koreıa jáne AQSh sııaq­ty elderdiń ınnovasııalyq teh­no­lo­gııalyq parkteriniń táji­rı­be­lerin jan-jaqty zertte­gen­­derimen de bólise ketti. Zań joba­synyń maqsaty «Inno­va­sııa­lyq tehnologııalar parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń (ITP AEA) erekshe mártebesin, onyń derbes klasterlik qormen shetel­dik jumys kúshin tartýdyń erek­shelikterin jáne ITP AEA-ǵa qaty­sýshylardy tirkeýge jáne olar­dyń qyzmetine qoıylatyn talap­tardy aıqyndaý bolyp taby­­lady. Zań jobasynda «ın­nova­­sııa­­lyq klaster» túsinigi engi­zi­­lip, ony basqarýdyń jańa uıym­­das­­tyrýshylyq-quqyqtyq nysany – «derbes klasterlik qor» kóz­delip otyr. Bul jerde atalǵan qordyń derbestigi, qatysýshylardy qoldaý úshin qarjylaı quraly jáne ruqsattardy almaı-aq sheteldik jumyskerlerdi tartý quqyǵy bar. Budan basqa, ITP AEA basqarý organdarynyń fýnksııalaryn oryndaýǵa qordyń memlekettik tapsyrma alý múmkindigi, eksaýmaqtylyq qaǵıdaty boıynsha ITP AEA-ǵa qatysýshylardyń qataryna qosý rásimin jeńildetý men 2018 jylǵa deıin eksaýmaqtylyq qaǵıdatyn uzartý jónindegi normalarmen tolyqtyrylǵan. Al ilespe zańdyq qujatta da mańyzdy bir­qatar máseleler qamtylypty. Baıandamashyǵa sena­tor­lardyń qoıǵan suraqtary da kóp boldy. Qojahmet Baı­ma­hanovtyń ınnovasııaǵa qatysty suraǵyna oraı jaýa­bynda vıse-premer qazirgi kezde 400 ınnovasııalyq jo­ba qoldaý tapsa, 100-ge tarta ǵalymǵa jáne osynshama kom­panııaǵa ınnovasııalyq baǵytta qoldaý kórsetilip otyrǵandyǵyn jetkizdi. Fın­lıandııanyń kombaındaryn Qyzylorda oblysynda qurastyrý jónindegi máselege qatysty saýalǵa qazir AQSh-tyń «Djon Dır» jáne Ger­manııanyń «Klass» kombaındaryn shyǵaratyn zaýyttarmen kelissózder jalǵasýda ekenin, al qurastyrý zaýytynyń As­tanada ornalasýy múmkin ekendigin de jarııa etti. Senat Tóraǵasy naqty ınnovasııa AQSh pen Japonııada jáne Eýropanyń keıbir el­derinde ǵana bar ekenin, al qalǵandary ony óz kádesine jaratyp kele jatqanyn bildirdi. Q.Toqaevtyń aıtýynsha, ınnovasııany Ońtústik Koreıa jetildirý úshin alyp otyrsa, Qytaı shyǵarylǵan ónimniń baǵasyn tómendetý baǵytynda qoldanyp keledi eken. Keıbireýler ınnovasııany ıogýrt nemese lapsha shyǵarýmen de baılanystyryp júr. Alaıda, munyń qate pikir ekendigin alǵa tartqan Senat Tóraǵasy Elbasynyń ǵylymǵa naqty qoldaý bildirip kele jatqandyǵyn jáne Na­zarbaev Ýnıversıtetiniń qurylýyn erekshe atady. Osylaısha talqylaýdan ótken «Innovasııalyq tehnologııalar parki» ınnovasııalyq klasteri týraly» zań jobasy biraýyzdan qabyldansa, al ilespe zań jobasy ekinshi oqy­lymda qoldaý tapty. Sondaı-aq, keshegi oty­rys­ta «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zań­das­tyrýǵa (jylystatýǵa) jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl máseleleri boı­ynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy da eki oqylymda qaralyp, qabyldandy. Zań jobalaryn qarap bol­ǵan soń, palata Ekonomıka­lyq damý jáne kásipkerlik turaqty komıtetiniń ataýyn Ekonomıkalyq saıasat, ın­novasııalyq damý jáne kásip­kerlik turaqty komıteti dep ózgertý týraly sheshim qa­byldady. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».