Ǵaısa «jastaıymnan malsaq boldym, at qulaǵynda oınap, túlikti kútip-baǵýdyń ádis-amalyn bala kezden qulaqqa sińirip óstim», deıdi. Qarapaıym aýyl bozbalasy 18-ge tolǵanda óz aldyna mal sharýashylyǵyn qursam dep árekettene bastaǵan. Qolynda asyl túlik satyp ala qoıatyndaı qarjysy, laıyqty qora-jaıy bolmaǵandyqtan alǵashynda qarjy uıymdaryn jaǵalap kórýge bel baılapty. Alaıda ondaǵylar «jasyń kelmeıdi» dep shyǵaryp sala bergen soń, alǵashqyda biraz qıyndyq kórgen. Alǵash «Damý» qory arqyly qomaqty qarjyǵa qol jetkizgen. Keıin Ekibastuzdaǵy óńirlik kásipkerler palatasynyń kómegine júginip, «Bastaý» jobasy aıasynda bilim aldy. Munda ol sharýashylyqtyń jumysyn qalaı uıymdastyrý kerektigin meńgerdi.
– Mal ósirý – qıyndyǵy men táýekeli mol jumys. Osy sharýashylyqty qurmas buryn, túlikti tirnektep jınadym. Basy artyq tabysym bolsa, soǵan mal satyp alatynmyn. Tabysqa jetý úshin qajyrly eńbek, tııanaqty jumys pen qarjylaı qoldaý qajet. Sondyqtan memleket tarapynan usynylǵan múmkindikterdi qalt jibermeı, tıimdi paıdalaný kerek ekenin túsindim. Bile bilgen adamǵa qazir bıznesti bastap júrgizý úshin jan-jaqty jaǵdaı jasalǵan, – deıdi jas kásipker.
«Bastaý» jobasy aıasynda oqýdan ótken ol asyl tuqymdy jylqyny ósirý tehnologııasyn meńgerdi. Bıznes-jospar daıyndap, sátti qorǵap shyqty. Aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa qatysty ıdeıasyn iske asyrý úshin «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý» qory arqyly tómen paıyzben 3 mln teńge nesıe alyp, kásibin bastady. Keıin ony ótegen soń qarjy uıymdary arqyly taǵy nesıe rásimdep, sharýashylyǵyn ınvestısııalaýdy jalǵastyrdy. Nátıjesinde, jas azamat osy ýaqytqa deıin memleket kómegimen 100 qara mal, 80-ge jýyq jylqy satyp alǵan.
«2019 jyly konkýrsqa qatysyp, aýyl sharýashylyǵy jerin ıelendim. Bastapqyda mundaı konkýrstarda qaǵylyp, úlken sharýashylyqtar eń quıqaly degen jer telimderin ıelenip ketetin. Tájirıbe jınaqtaı kele bastysy sharýashylyqqa ınvestısııa salý kerek ekenin uǵyndym. Qazir Tórtqudyqtan 30 shaqyrymdaı jerde mal ósirýge arnalǵan fermam bar. Onda eki jumysker eńbek etedi», deıdi jalyndy jas.
Búginde orda buzar otyzdy baǵyndyrǵan sharýa ıesiniń keleshekke kózdep otyrǵan maqsat-muraty mol. «Isker» nesıe baǵdarlamasyna qatysyp, qazaqtyń aq bas tuqymdy buqasyn satyp alý, sóıtip qoldaǵy malyn asyldandyrý oıda tur. Qazir lızıngke otandyq óndiriste qurastyrylǵan traktor satyp alýdy oılastyryp jatqanyn, jańa tehnıka qolyna tússe sharýashylyq mal azyǵyn tolyǵymen ózi daıyndaıtynyn jetkizdi. Ekibastuzdyń aýyldyq aımaǵynda salmaǵy 250-300 kılolyq shóp býmasy 12-13 myń teńge turady. Túptep kelgende maldy sharýashylyqtar qysqy qor úshin kóp qarajat shyǵyndaıtyny aıqyn. Al traktor bul shyǵynnyń ornyn jaýyp, buǵan deıin shópke jumsalyp kelgen qarajat qojalyqty ınvestısııalaýǵa baǵyttalmaq.
Ǵaısa ózi sııaqty jastardyń mal ósirýmen aınalysqysy keletinin, alaıda qarjy men materıaldyq múliktiń joqtyǵynan taýy shaǵylyp, keri qaıtatynyn aıtady. Qazir jer alý úshin áýeli mal kerek degen qısynsyz talap bar. Sóıtip mal alyp qoıyp, sońynan jer bólý konkýrsynda jeńilip qalyp júrgen zamandastary da bar kórinedi. Qarjy uıymdary aqshalaı nesıe men lızıngke tehnıka berý úshin de jerdiń bolýy mindet degen talap qoıady. Osyndaı qısynsyz sharttar belsendi jastarǵa aýyr tıip tur.
– Tórtqudyqta shamamen onǵa jýyq sharýa qojalyǵy bar. Sharýa basshylarynyń ishinde eń jasy – men, ózgeleriniń barlyǵy 50-di alqymdap qalǵan el aǵalary. Endi bir 20 jylda olardyń jasy 70-80-ge kelse mal ósirýmen aınalyspaıtyny aıdan anyq qoı. Endeshe memleket jastardy mal sharýashylyǵymen shuǵyldanýǵa tartyp, olarǵa jaǵdaı jasap berýge kúsh salýy kerek. О́zim kórip júrgen isker azamattar jeterlik, barlyǵy asyl túlik ósirgisi keledi. Jasy 25 pen 40 arasyndaǵy azamattarǵa jeńildetilgen paıyzben kepilsiz nesıe qarastyrylyp, aıaqqa turǵansha kómek kórsetilse, konkýrstan tys jer úlestirilip, belgili bir mártebe berilse úlken kómek bolar edi. Qazir qanshama aýylymyz qańyrap, jastar úzdiksiz qalaǵa ketip jatyr. Jumys, kásip, tabys bolmaǵan soń jastar úlken shaharlarǵa qashpaǵanda qaıtedi? – dep qynjylady qojalyq basshysy.
Kezinde óńirde «Jaılaý» baǵdarlamasy qolǵa alynyp, mal ósirgisi keletinderge 100 qoıdan taratylǵan. Keıin sıyr, jylqy da úlestiriledi dep kútilgenimen baǵdarlama belgisiz sebeptermen toqtap qaldy. Kásipker sol joba qaıta qolǵa alynsa talaı jas ózi armandaǵan kásibin damytar edi dep sanaıdy.
Ekinshiden aýyl sharýashylyǵyn sýbsıdııalaýda jastar basqaryp otyrǵan sharýashylyqtarǵa basymdyq berilse, kásibin jańa bastaǵandar dúrkirep tez kóterilip keter edi dep esepteıdi ol.
Aıta ketken jón, Ǵaısa Áldıbekov shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaýǵa arnalǵan bıznes damytý kýrstaryna, sondaı-aq óńirde ótetin aýylsharýashylyq jármeńkelerine turaqty qatysady. Ekibastuz aımaǵyndaǵy jastar saıasatyna qosqan úlesi úshin «Jas sheber» syılyǵymen marapattalsa, 2020 jyly jastar arasyndaǵy Ertis daryny oblystyq syılyǵyn «Kásipkerlik» sanaty boıynsha ıelendi. Ǵaısanyń qylshyldap turǵan jas azamat ekenin eskersek, sharýashylyqtyń baǵyndyrar belesi áli alda degen senimdemiz.
Pavlodar oblysy
