Forýmǵa Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Qaldyqtardy basqarýdaǵy memlekettik saıasat departamentiniń, Atyraý oblysy boıynsha ekologııa departamentiniń jáne Atyraý oblysynyń tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń, «Green economy» «Eýropa-Azııalyq qaýymdastyǵy» ZTB, KazWaste qazaqstandyq qaldyqtardy basqarý qaýymdastyǵynyń ókilderi, sheteldik kompanııalar, sondaı-aq óndiris jáne tutyný qaldyqtaryn kádege jaratý jónindegi qyzmetterdi kórsetetin mamandandyrylǵan kásiporyndardyń menshik ıeleri men basshylary qatysty.
Forým barysynda vedomstvo mamandary óndiris jáne tutyný qaldyqtarymen jumys isteý salasynda qyzmet kórsetetin kásiporyndarǵa qatysty qoldanylatyn ekologııalyq zańnamanyń talaptary týraly aqparatpen bólisti. Al TShO mamandary kompanııanyń áleýetti bıznes-seriktesterge qoıatyn ishki talaptary týraly aıtty. Qaýymdastyq ókilderi qaldyqtardyń jekelegen túrleri boıynsha ulttyq standarttardyń talaptaryn túsindirdi. Sheteldik kompanııa ókilderi óndiris jáne tutyný qaldyqtaryn basqarýdaǵy halyqaralyq tájirıbelerimen bólisti.
Atyraý oblysy ekologııa departamentiniń basshysy Álibek Bekmuhametov forýmǵa qatysýshylardy qaýipsizdikke basa nazar aýdarýǵa jáne qoljetimdi ozyq tehnologııalardy belsendi engizýge shaqyrdy. «Biz Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen óńdeýshi kompanııalar týraly aqparat aldyq. Sonymen qatar qazaqstandyq kompanııalardyń múmkindikterin zertteıtin bolamyz. Qajet bolsa, zań talaby boıynsha tekserý júrgizemiz. TShO qazirdiń ózinde qaldyqtardy óńdeýmen aınalysady, biraq munymen toqtap qalmaı, úzdik tehnologııalardy engizýdi kózdep otyr. Osy turǵydan alǵanda bul forýmnyń paıdasy zor», dedi ol.
«Qaldyqtardy basqarý Qazaqstan Respýblıkasynyń «Jasyl ekonomıkaǵa» kóshýi jónindegi tujyrymdamasynyń mańyzdy quramdas bóligi bolyp sanalady. О́zderińiz biletindeı, «Teńizshevroıl» JShS ekologııalyq kórsetkishterdi únemi jaqsartýǵa umtylady. Sizder bizdi udaıy baqylap, basty qundylyqtarymyzben sanasyp, qashanda pikirlesip turasyzdar. Bul – biz úshin úlken mártebe. Birlesken talap arqyly ǵana biz jergilikti halyqty jumyspen qamtamasyz ete otyryp, ekonomıkalyq belsendilikti arttyryp, joǵary sapa standarttaryn engizip, qaldyqtardy barynsha óńdeýge jáne qaıta paıdalanýǵa qol jetkize alamyz», dedi TShO bas dırektorynyń orynbasary Kóńilqosh Súıesinov.
Atyraý qalasynan ońtústik-shyǵysqa qaraı 160 shaqyrym jerde ornalasqan Teńiz ken ornynda Qazaqstannyń ár óńirinen kelgen myńdaǵan jumysshy turatyn júzge jýyq vahtalyq qalashyqtar men óndiristik keshen ornalasqan. Kompanııanyń óndiristik qyzmetiniń jáne ilespe ınfraqurylymnyń nátıjesinde ártúrli qaldyqtardyń 63 túri jınalady jáne onyń 35-ten astamyn kompanııa derbes nemese bógde uıymdardy tarta otyryp, tabysty qaıta óńdeýge qabiletti. 2015 jyldan bastap 2022 jylǵa deıingi kezeńde bógde uıymdardyń qaıta óńdeýi úshin qaldyqtardy berý kólemi 700 myń tonnadan asty. Sonyń ishinde qaldyqtardy qaıta óńdeýge kóp kóńil bólinedi. Mysaly, 2016-2022 jyldar aralyǵynda 2 259 tonna plastıkalyq bótelkeler qaıta óńdeýge jiberildi. Onyń ishinde plastıkalyq jáne PET túıirshikteri bar basqa da taýarlar shyǵaryldy. 5 861 tonna qaǵaz ben karton býyp-túıý materıaldary men basqa da taýarlar óndiriske jiberildi. Al 99 542 tonna beton qaldyqtary qurylys materıaly retinde paıdalanyldy jáne «úshinshi tulǵalarǵa» berildi.
Barlyq óndiristik alańdar, vahtalyq kentter men TShO-nyń basqa da nysandarynda qaldyqtardy sanattar boıynsha bólý úshin túrli-tústi tańbalanǵan arnaıy konteınerler ornatylǵan: plastıkalyq bótelkeler, karton, keńse qaǵazy, shyny, beıkondısııalyq metall jáne t.b.
Shyǵarylǵan barlyq qaldyqty Teńiz ken ornynyń óndiristik jáne ákimshilik ýchaskelerinen óndiris jáne tutyný qaldyqtaryn basqarý jónindegi kompanııanyń «haby» bolyp sanalatyn «Tengız Eko Sentr» nysanyna tasymaldaıdy. 100 ga aýmaqta qaldyqtardy qaýipsiz qabyldaıtyn, taratatyn, ýaqytsha saqtaıtyn jáne kádege jaratatyn zamanaýı kópfýnksıonaldy qaldyqtardy basqarý nysany 2004 jyly paıdalanýǵa berildi. Atalǵan nysanda Tana aǵash qaldyqtaryn usaqtaǵysh, Parker tas untaqtaǵyshtary, BOMAG jáne Caterpillar qaldyq tyǵyzdaǵyshtary, Newster medısınalyq qaldyqtardy kádege jaratýshy, WHS jartylaı avtomatty syǵymdaý qondyrǵylary jáne Itimuse qaǵaz usatqyshy sııaqty tanymal óndirýshilerdiń biregeı jabdyqtary jumys isteıdi.
Qaıta óńdeý kólemderin odan ári keńeıtý maqsatynda TShO ónim berýshiler naryǵyna únemi monıtorıng júrgizedi jáne qaldyqtarmen jumys isteýdiń qoljetimdi ádisterin zerdeleıdi. Kompanııanyń bul yntasy el Úkimeti belgilegen jasyl qaǵıdattardy qoldaýǵa, sol arqyly normatıvtik talaptar men halyqaralyq standarttardyń saqtalýyn qamtamasyz ete otyryp, qaldyqtardy basqarýda odan da mańyzdy kórsetkishterge qol jetkizýge jáne eleýli úles qosýǵa múmkindik beredi. Aıta keterligi, bul aýqymdy jobaǵa qatysýshylardyń biliktiligi men joǵyry quzyrettilikke ıe bolýy óte mańyzdy.
