«VII cezd tarıhı jáne biregeı oqıǵa boldy. Forým dinaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogtiń aıtýly alańyna aınaldy. Din lıderleri sezd minberinen beıbitshilik pen dıalogti qoldaýǵa arnalǵan mańyzdy oılar aıtty. Nátıjesinde, aıtylǵan usynystar tujyrymdalyp, ortaq Deklarasııa qabyldandy. Onda dıalog pen ózara túsinistik mádenıetin ilgeriletý jáne janjaldar men qaqtyǵystardy toqtatý boıynsha álemdik qaýymdastyqtyń aldynda turǵan mańyzdy máseleler kórsetildi», dep Máýlen Áshimbaev senatorlarǵa cezge belsendi qatysqandary úshin alǵys aıtty.
Sonymen qatar otyrys barysynda depýtattar eki zańdy qarap, qabyldady. «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kınematografııa, mádenıet jáne merekeler máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań mádenıet jáne kınematografııa salasyndaǵy memlekettik saıasattyń quqyqtyq, ekonomıkalyq, áleýmettik jáne uıymdastyrýshylyq negizderin jetildirýge baǵyttalǵan. Atalǵan qujat jóninde Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Nurǵısa Dáýeshov baıandama jasady.
«Bul zańdy iske asyrý aıasynda Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵy qurylyp, onyń qyzmeti eń aldymen kıno óndirisine, fılmderdi prokattaý men kórsetýge jáne ulttyq fılmderdi odan ári ilgeriletýge bólinetin bıýdjettik jáne bıýdjetten tys qarajatty shoǵyrlandyrýǵa jáne bólýge baǵyttalyp otyr. Mundaı uıymdar barlyq jetekshi kıno óndirýshi elderde qyzmet atqarady.
Zań jobasyn qabyldanǵanǵa deıin barlyq kınokartına, olardyń prokatyn qosa alǵanda, tolyq kólemde qarjylandyrylyp keldi. Bul óz kezeginde shyǵarylatyn fılmderdiń sanyn, sondaı-aq olardyń naryqtaǵy kommersııalyq ilgerileýin aıtarlyqtaı shektedi.
Búgingi qarjylandyrý shemasynda fılmderdi qarjylandyrý kólemi boıynsha naqty gradasııa qarastyrylǵan. Máselen, ulttyq fılmder dep tanylýǵa úmitker kınojobalardy qarjylandyrý týraly sheshimdi ýákiletti organ Saraptamalyq keńestiń oń qorytyndysy jáne ulttyq fılmderdi memlekettik qarjylyq qoldaý máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq komıssııanyń usynymy negizinde qabyldaıdy. Sondaı-aq 2019 jyldan bastap Qazaqstanda elimizdiń aýmaǵynda túsirilim jasaý úshin iri sheteldik kınokompanııalardy tartýǵa baǵyttalǵan kınematografııa salasynda sýbsıdııalar (rıbeıt) berý tártibi zańnamalyq deńgeıde rettelip otyr», dedi N.Dáýeshov.
Jalpy, «Kınematografııa týraly» zań kınematografııa salasyn derbes baǵytqa aınaldyrǵan mádenıet salasyndaǵy alǵashqy resmı qujat. Vıse-mınıstrdiń sózine súıensek, atalǵan zańnyń qabyldanǵanyna kóp ýaqyt ótpese de, álemdegi kınematografııa salasynyń qarqyndy damýyn nazarǵa ala otyryp, ony jetildirýdiń zańdy qajettiligi týyndaǵan.
«Zań jobasynyń tujyrymdamalyq normalaryn aıtyp ótýge ruqsat etińizder. Birinshi, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy merekeler týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańynda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Ulttyq mereke retinde – 25 qazanda atap ótiletin Respýblıka kúnin belgileý usynylady. Bul norma Prezıdenttiń 2022 jylǵy 16 maýsymdaǵy Prezıdent janyndaǵy Ulttyq quryltaı otyrysynda berilgen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda júzege asyrylyp jatyr.
Ekinshi, memlekettik bıýdjet qarajaty esebinen elimizde jáne shetelderde uıymdastyrylatyn áleýmettik mańyzy bar mádenı is-sharalardy qarjylandyrýdyń taqyryptyq baǵyttary men tásilderin aıqyndaý tártibin bekitý jónindegi ýákiletti organnyń quzyretin keńeıtý usynylady. Qazirgi tańda respýblıka jáne óńirlik deńgeıde áleýmettik mańyzy bar mádenı is-sharalardy ótkizý máselesin zańdy turǵyda retteý quraly bolmaýyna baılanysty týyndaıtyn birqatar problema bar. Bul rette, atalǵan máseleni sheshý maqsatynda arnaıy reglament qabyldaý boıynsha norma qarastyrylǵan», dedi N.Dáýeshov.
Kelesi norma kınematografııa salasynda memlekettik qarjylyq qoldaý alý úshin kınematografııalyq qyzmet sýbektileriniń aıasyn keńeıtýge baǵyttalǵan. Zań jobasynda memlekettik qarjylandyrý sýbektisi qataryna jeke kásipkerlerdi qosý usynylyp otyr.
«Tórtinshi, fılmderdiń memlekettik qoryn aıqyndaý jáne ony saqtaýdyń qaǵıdattyq tásilderi ózgertildi. Búgingi tańda, Memlekettik fılmder qory – kınokolleksııa bolyp tabylady. Usynylyp otyrǵan túzetýdiń negizinde barlyq Memlekettik fılmder qoryn saqtaıtyn bir zańdy tulǵany belgileý usynylyp otyr.
Besinshi, ulttyq fılmderdi shyǵarý kezinde qalyptasatyn sahnalyq-qoıylymdyq quraldardy saqtaý jáne paıdalaný máselesi retteldi jáne olardy saqtaıtyn zańdy tulǵa aıqyndaldy. Osyǵan baılanysty, bıýdjet qarajaty esebinen daıyndalǵan nemese satyp alynǵan ulttyq fılmderdiń sahnalyq-qoıylymdyq quraldaryn saqtaý maqsatynda ony basqa kınojobalardy shyǵarý kezinde odan ári is júzinde qoldaný úshin osy sahnalyq-qoıylymdyq quraldardy saqtaýǵa «Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ-qa berý usynylady. Bul óz kezeginde bıýdjet qarajatyn únemdeýge yqpal etedi.
Altynshy, shetelden ákelinetin sheteldik anımasııalyq jáne otbasymen birge kórýge arnalǵan fılmderdi qazaq tiline dýblıajdaýǵa memlekettik qoldaý kózdelgen jáne olardy irikteý krıterııleri men tártibi aıqyndalyp otyr. Osylaısha, qazaq tilin qoldaý jáne damytý maqsatynda balalarǵa arnalǵan sheteldik anımasııalyq fılmder men otbasymen birge kórýge arnalǵan fılmderdi qazaq tiline dýblıajdaýǵa memlekettik qarjylyq qoldaý júıesi engizilip otyr», dedi vıse-mınıstr.
Sondaı-aq halyqaralyq kınoóndiris úshin túsirilim alańy retinde elimizdi ilgeriletý maqsatynda Ulttyq kınokomıssııa qurý kózdelgen. Qazaqstanǵa halyqaralyq kınoóndiristi tartý, eldi túsirilim alańy retinde ilgeriletý maqsatynda Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵynyń bazasynda konsýltatıvtik-keńesshi organ nysanyndaǵy Ulttyq kınokomıssııa qurylady.
Budan bólek, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyn fılm túsirý alańy retinde paıdalaný kezinde kınematografııa salasynda sýbsıdııalar (rıbeıt) alýǵa úmitker halyqaralyq kınematografııalyq uıymdarǵa arnalǵan talaptar jeńildetiledi.
Taǵy bir erekshelik – ulttyq fılmderdi shyǵarýǵa bólinetin qarajatty bólýdiń jańa tásilderi belgilendi. Zań jobasy aıasynda, fılmder shyǵarýǵa bólinetin jalpy bıýdjettiń 70 paıyzyn tarıhı, patrıottyq jáne ımıdjdik kınojobalardy qarjylandyrýǵa, 30 paıyzyn jeke kınojobalardy birlesip qarjylandyrýǵa baǵyttaý usynylyp otyr.
«Zań kınematografııa salasyn odan ári damytýǵa qajetti quqyqtyq negiz qalyptastyrady. Jańa normalar mádenı is-sharalardy joǵary deńgeıde ótkizýge jáne halqymyzdyń tarıhy men mádenıetin keńinen dáripteýge múmkindik beredi. Sondaı-aq osy zańǵa sáıkes 25 qazan ulttyq mereke – Respýblıka kúni bolyp bekitildi. Bul – tarıhı jáne óte mańyzdy sheshim. Aldaǵy ýaqytta osy meıram táýelsizdigimizdi dáripteýge jáne nyǵaıtýǵa óz úlesin qosady dep senemiz», dedi Senat Tóraǵasy.
Otyrys barysynda senatorlar depýtattyq saýaldaryn da joldady.
