Qazaqstan • 25 Qyrkúıek, 2022

Qazaq ániniń hanzadasy

643 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Adamdar arasyndaǵy dinı nanym men shekara syzyǵyn sylyp tastap, janynyń sulýlyǵy men daýysynyń tazalyǵyna ǵana den qoıǵyzyp, álemdik deńgeıdegi ánshige aınalǵan Dımash Almatyda alǵash ret jeke konsert berdi. Qazaq eliniń kók aspany kóktegi perishteniń únin estigendeı, keńistikten saýlaǵan sulý sazdyń sıqyrynan aryla almaǵan kórermeni áserin áli aıtyp taýysa alar emes.

Qazaq ániniń hanzadasy

Sýretti túsirgen Iýrıı BEKKER

Ortalyq stadıonǵa jınalǵan 35 myń adam, alań syrtynda turyp tyń­daǵan myńdaǵan adam, 68 elden kelgen tabynýshynyń tamsanyp, úlken daıyn­­dyqpen uıymdastyrylǵan Stranger konsertin talqylap, tarazylap jyr­laý­dan ózara jarysqa túskendeı ja­lyǵar túri joq. 35 myń bılettiń sanaýly kúnderde satylyp ketkenin eskersek, bul konsertti kópshiliktiń ańsap kútkeni ras. Qyrkúıektiń sońynda sırekteý bolatyn tamyljyǵan shýaqty kúni ekinti mezgili eńkeıe bere, eki saǵat buryn kelip ornyna jaıǵasqan el samal jelge betin tósep otyryp bir ǵajaıyp bolaryn taǵatsyzdana kútti. Keremet kóńil kúı býyrqanysy, mýzykanyń dúmpýi, jaryqtyń shaǵylysýy, qa­rańǵy túndi tilgen Dımashtyń tegeý­rin­di daýysy, mine, osynyń bárin ár kó­rermen ózine kerek rýhanı kesek su­ranysynyń bir-bir taǵanyn bir kon­sert­ten tabatynyna senip keldi.

Tórt saǵat boıy tapjylmaı turyp án tyńdaý tek Dımashtyń konsertine ǵana tán bolsa kerek. Tórt saǵat boıy konsertin qazaq jáne aǵylshyn tilderinde ózi júrgizip, tiri daýysta án aıtyp, bı bılep, ter tógý bir ártisten qanshama qajyrlyqty qajet etedi. Biraq myńdaǵan tyńdarman jınalatyn aýdıtorııamen baılanys jasaýdy Dımash ábden meńgergen eken. Qolyndaǵy mıkrofonyn tyńdarmanyna baǵyttap, saýsaǵyn siltep qalsa, sol sátte-aq tutas aýdıtorııa teńizdeı tolqyp turyp qazaqsha, oryssha, aǵylshynsha ándetip qoıa beredi. Súıikti ánshisi qaı eldiń sahnasynda án salsa, sońynan qalmaı, súıispenshiligi men mahabbatyn arnap júretin álemniń túkpir-túkpirinen kelgen tyńdarmandary, o toba,  qazaqsha án salyp tur. Tili tóselgen, sózi anyq, ózi jattyqqan. Dımashtyń tili – qazaq tili bolǵany úshin baqytty, qýanyshty keıipte bar bolmysymen berile ánge qosylady. Al Dımashtyń júreginen shashyraǵan shýaq olardy biriktire túsken, óziniń zor, qýatty daýysyn, harızmasyn, tartymdylyǵyn ózin baǵalaǵan jaqyndaryna ánmen  joldaǵanda qýattana túsetindeı.

Dımash qazaq, orys, aǵylshyn, qytaı, fransýz tilderinde án shyrqady, dombyrada, elektrgıtarada, barabanda, basqa da aspaptardyń qulaǵynda oınady. Ashyq aspan astynda ot oına­typ, shoq shashyratqan shoý-konsertte ánshi 31 ánin tartý etti, «Daıdı­daý», «Sharshaǵan aqqýlar mahabbaty», Stranger, Fly Away sekildi eski ánderin eske alyp, tyńdarmanyn jańa shy­ǵarmalarymen tanystyrdy. Qu­r­mettep kelgen kórermeni úshin Dımash túzgen baǵdarlama baı ári kópqyrly, halyq ánderinen bastap zamanaýı kompozıtorlardyń lırıkalyq názik áýeni men yrǵaqty shyǵarmalaryna de­ıingi repertýar joǵary talǵammen qam­tylǵan. Aýadaı jeńil, ıirimi mol názik únmen bastalyp, bas álde barıton sekildi daýystyń keń dıapazonyna erkin aýysa salatyn Dımashtyń dara qasıeti munda da eriksiz tánti etti. Qur­manǵazy atyndaǵy memlekettik akade­mııalyq ult aspaptary orkestri men mem­lekettik «Saltanat» bı ansam­bliniń qatysyp, Dımashtyń ónerin súıe­meldeýi, arnaıy túsirilgen beıne­ıns­tallıasııanyń jıi kórinis tabýy konserttiń salmaǵyn arttyra tústi.

Spase Machine ADEM bı toby qura­myndaǵy Erlan Ábdirahmanov, Erden Qoqymbaev, Erlan Janyshbekuly, Nıkıta Gerber sahnaǵa Dımash­pen shyǵyp, «Dúr­daraz» ánin oryndady. Amerıka­lyq jobalarmen jumys isteıtin bishkektik ta­lantty bıshiler Dımashtyń otyzmyńdyq shoýynda óner kórsetkenine baqytty. Dımash ózinen keıingi inisi Ábilmansur Qudaıbergen jazǵan ándi de oryndady. Latynamerıkalyq tyńdarmandarynyń ótinishi boıynsha jazylǵan ıspan tilindegi áni de iltıpatpen qabyldandy. Kópten kútken konsert ýltra zamanaýı sıpatymen tańdaı qaqtyrdy.

r

Dımash – jas pen kári, eski-jańa demeı, barlyq talǵamdaǵy urpaq ókilin bir zalda jınaı alatyn jalǵyz ánshi. Dımashtyń bolmysynda onyń eshkimge uqsamaıtyn dara daýysynan bólek, dıdaryndaǵy bekzattyq, turpatyndaǵy tektilik pen tazalyq, kirpııaz kórkem talǵamy, kásibı ustanymy kózge uryp turady. Dımashtyń ár konserti – jan júregin jaıyp salyp ashylý, tyńdaýshysymen rýhanı syrlasý keshi. Án aıtqanda, dúnıeni umytyp, eki kózin tars jumyp, ánderiniń tereńine súńgip, óz áleminde qalyqtap ómir súretin Dımash – sulýlyqtyń, ımandylyqtyń, qarapaıymdylyqtyń, patrıotızmniń sımvoly ekenin kezekti ret dáleldedi. Ár tyń­darmany ánnen qýat aldy. Bastysy, Dımash­tyń «elim, jerim» dep lúpil qaqqan júreginiń únin estidi.

Qazaq óneriniń hanzadasy álem halqy­nyń kóz aldynda mıllıardtaǵan qarajatqa táýeldi etpeı-aq, óz eliniń abyroı-bede­lin ósirdi. Almaty qonaqúıleri bir sátte shetel týrısterine tolyp ketti. Áleýmet­tik jeliniń beti bir Dımashtyń otandyq týrızmdi damytýǵa qosqan úlesin eseptegen qyzyqty statıstıkany jarııalap jatty. Konsertti uıymdastyrýǵa 200-den asa maman, úsh tildi erkin meńgergen 400 erikti jumyldyryldy. Álemdi qarýmen, raketamen emes, ánmen qýandyrýdyń ǵajap úlgisin kórsetken Dımashtyń oryndaýyndaǵy ár án tyńdaýshysy úshin umytylmas kún. Jumyr jerge tanymal saq zamanynyń sarbazy kıgen Altyn Adam tarıhı jádigerin qaıta tiriltip, sahnada sarbazdyń kostıýminde kóringen Dımashtyń ultynyń baılyǵyn búkil álemge maqtanyshpen ulyqtaǵysy kelgen júreginiń lúpilin únsiz ǵana túsindik. «Myń alǵys saǵan, Alashtyń altyn balasy» degen aq-edil tilek, qosyla án shyrqaýǵa, qol shapalaqtaý men qoshemet, qoldaýmen úılesim taýyp jatty.

pl

Bul keshte Dımash «Bir aspannyń tarıhy» atty jańa týyndysynyń tusaýyn kesti. «Jer betiniń halqy ultqa, dinge, násilge bó­linedi, biraq biz bárimiz – bir planetanyń balalarymyz jáne bir aspannyń astynda ómir súremiz. О́mir – eń baǵaly qundylyq. Birde-bir qasıetti kitap adamdardy qyryp-joıýǵa shaqyrmaıdy. Biz dos­tasýdy úırenýimiz kerek, birdi-ekili adam úshin mıllıondaǵan balalar japa shegip jatyr. Birlik bolsyn álemde, jer sharynyń bolashaǵy bizdiń qolymyzda» dep ortaq ǵalamshardaǵy barlyq tyńdarmanyn birlikke shaqyrdy. Dımashtyń jan dúnıesiniń jylýy men jaryǵy – onyń janarynda. Búgingideı býyrqanysqa toly almaǵaıyp ýaqytta Dımash Qudaıbergen shyǵarmashylyǵy shyńdalǵan kásibı ártis ǵana emes, óz ustanymyna adal, týǵan elin sheksiz súıetin azamat retinde úreı ataýlyny úrlep tastap, mıllıondaǵan júrekke senim uıalatty.

 

ALMATY