Elektr qýatyn óndirý ulǵaıady

Energetıka mınıstri Bolat Aq­sholaqov jumys saparymen Pavlodar oblysyna kelip, óńirdegi iri energııa resýrstyq stansalardyń, munaı-hımııa salasyndaǵy kásiporyndardyń damý josparymen tanysty jáne óńir jurtshylyǵymen kezdesti.

Buǵan deıin Egemen Qazaqstan gazetinde Ekibastuzdaǵy jylý-elektr ortalyǵynyń múshkil jaǵdaıy týraly másele kótergen edik. Ma­mandar óndiristik jabdyqtary ábden tozǵan kásiporyndaǵy jóndeý jumystary kesteden keshikkeni sebepti shahardaǵy áleýmettik nysandar men turǵyn úıler jylýǵa kesh qosylýy múmkin ekenin aıtqan. Abyroı bolǵanda, seriktestiktiń aksıonerleri qosymsha qarajat bólip, ortalyqty bıylǵy qysqa da­ıyndaý jumystary qarqyndy júzege asa bastaǵan. «Pavlodarenergo» AQ bas dırektory Vadım Lesın Eki­bastuzda jylýǵa densaýlyq saq­taý jáne bilim berý mekemeleri qazir­den qosylyp jatqanyn baıandady. Jylý maýsymy oıdaǵydaı ótýi úshin munda 4 qazandyq pen 1 týr­bogenerator jóndelip jatyr. Barlyq jumys qarasha aıynda aıaq­talmaq. Qazandyqtar 46%-ǵa, qala­daǵy jeliler 88%-ǵa tozǵan. Aksıo­nerler stansanyń máselesin sheshýge qaýqarsyzbyz degen syltaýmen jýyqta ony kommýnaldyq menshikke ótkizýge talaptanǵan. Degen­men Energetıka mınıstri bul má­sele ázirshe qarastyrylmaıtynyn jetkizdi. Bıylǵy qysty oıdaǵydaı ótkizip alǵan soń naqty sheshim qabyldanady. Qazir munda úkimettik vedomstvoaralyq komıssııa jumys istep jatyr. Jýyq arada ortalyqty jańǵyrtý máseleleri talqylanyp, arnaıy jospar jasalmaq.

B.Aqsholaqov «B.Nurjanov atyn­daǵy Ekibastuz 1-MAES» JShS-da bolyp, ondaǵy birneshe energoblok­ta júrgizilip jatqan jóndeý barysymen tanysty. Kásiporynnyń bas dırek­tory Erjan Ertaev 2021 jyly stan­sa 22,8 mlrd kılovatt elektr qýa­tyn óndirgenin, bul sońǵy 35 jyl­daǵy rekord bolyp sanalatynyn jet­kizdi. Qazir munda №1 energo­blokty qalpyna keltirý jobasy júze­ge asýda. Oǵan jalpy somasy 162 mlrd teńge ınvestısııa quıylǵan. Keler jyldyń jeltoqsanynda jańa blok iske qosylsa, kásiporynnyń qýattylyǵy 4 myń megavatqa jetpek. Mundaı qýattylyqqa shyqqan elektr stansasy ázirshe Qazaqstanda joq deý­ge bolady.

Al MAES-2-de №3 energoblok qurylysyn jalǵastyrý usynylyp otyr. Jobalyq qýattylyǵy 663 mega­vatt bolatyn jańa nysan 4,8 mlrd kılovat-saǵat elektr energııa­syn óndire alady. Kásiporynnyń bas­qarma tóraǵasy Jandos Medeýov jobanyń jalpy quny 450 mlrd teńgege baǵalanatynyn, negiz­gi qural-jabdyqtar Qytaıdan jet­ki­zilip qoıǵanyn málimdedi. Qar­jy­landyrý máselesi sheshilse, jobany memlekettik saraptamaǵa qaıtadan joldaý qajet. Sebebi ol on jyl buryn jasalǵan. Qurylysty jalǵastyrýǵa ruqsat berilgen soń energoblok shamamen 2024-2026 jyldary salynady dep kútilýde. Jańa nysan qoldanystaǵy tarıfke de ózgeris engizýi múmkin. B.Aqsholaqov barlyq esep-qısapty erterek ázirleýdi, oǵan qosa ekologııalyq júktemeni kórsetýdi tapsyrdy.

Budan soń mınıstr Pavlodar munaı-hımııa zaýytyna bardy. Munda eýrostandart sapada polımerlik bıtým shyǵaratyn jańa óndiristik joba tanystyryldy. Joba iske assa, jergilikti bıtým óndirisi aıyna 50-60 myń tonnaǵa deıin ósedi. Jańa óndiris jyldyń tórt mezgilinde jumys istep, polımerlik bıtýmdy arnaıy qapshyqtarǵa oraıdy. Býyp-túıilgen ónim qysta saqtalyp, kún jylyna satylymǵa shyǵarylmaq.

– Qazir elimizde ortasha eseppen 250-300 myń tonna bıtým tapshylyǵy saqtalyp otyr. Biz otandyq munaı óńdeý zaýyttaryna bıtým óndirisin qysta toqtatpaýdy mindettemekpiz. Jazda jol salýǵa qajet bıtým tappaı qalamyz. Eger kásiporyndar qys boıy ónimdi jetkilikti túrde óndirip, kóktemnen satylymǵa shyǵarsa, jazda dúrbeleń týyndamas edi. Sondyqtan pavlodarlyq zaýyttyń jobasyn tolyq qoldaımyn, – dedi Bolat Oraluly.

Estaı atyndaǵy mádenıet sara­ıynda ótken jurtshylyqpen kezdesýde vedomstvo basshysy halyqty janar-jaǵarmaı ónimderimen, elektr jaryǵymen jáne jylýmen qamtý baǵytynda júzege asyp jatqan is-sharalar jaıynda baıandady. Pav­lodar óńirinde aldaǵy jylý maý­symyna daıyndyq oıdaǵydaı júrip jatqanyn, al elektr qýatyn óndi­rý salasynda aıtarlyqtaı serpi­lister baıqalatynyn aıtyp ótti. Qazir energetıka salasyndaǵy maman­­dardyń eńbekaqysy tómen. Sonyń saldarynan kadr tapshy­lyǵy týyndap, óńirdegi energe­tı­kalyq kásiporyndardaǵy jumys oryn­darynyń 30 paıyzy bos tur. Bul máseleni sheshý úshin ta­rıf mól­sherin qaıta qarap, energetık­terdiń jalaqysyn kezeń-kezeńmen ósirý josparlanǵan.

«Blue Star PV» JShS dırektory Rýslan Sadyqov kúzgi jıyn-terim jumystarynda sharýalarǵa astyq keptirgishterdiń jumysyn qamtamasyz etý úshin qosymsha 3 myń tonna suıyltylǵan gaz qajet ekenin jetkizdi. Jergilikti janar-jaǵarmaı stansalary men munaı ónimderin jetkizýmen aınalysatyn uıymdardyń ókilderi kólik otyny naryǵyndaǵy treıderlerdi retteý, josyqsyz merdigerlerdi jazaǵa tartý, sondaı-aq Pavlodar munaı-hımııa zaýyty aýmaǵyndaǵy jeńil jolmen aqsha jasap júrgen deldaldardy syrtqa shyǵarý týraly máselelerdi kóterdi.

Osydan biraz jyl buryn munaı óńdeý zaýytynda memleket qarjysyna munaı ónimderin avtosısternalarǵa quıatyn júıeler salynǵan eken. О́kinishke qaraı, bul qurylǵylardy keıin áldekimder ıelenip alǵan. Qazirgi kúni onyń sany qansha ekeni jáne qandaı kúıde turǵany da belgisiz. Kásiporyndaǵy sorǵylar, munaı aıdaǵysh júıeler, tipti qubyrlar aralyq fırmalarǵa jalǵa berilip qoıǵan. Jergilikti qaýym eń áýeli osy máselelerdi retteýdi surady.

B.Aqsholaqov munaıdy óńdeýge jetkizýshiler arasynda josyqsyz kásiporyndar azaıǵanyn, máselen PETROSUN JShS-da qazir usaq aksıonerlerdiń barlyǵy joıylyp, negizgi ıelik «QazMunaıGaz» kompanııasyna berilgenin aıtyp ótti.

Aıtyp óteıik, bıyl kúzgi naýqanda óńir sharýalaryna arzan baǵada 23 myń tonna traktor otyny berildi. Aımaqta jyl sońyna deıin suıyltylǵan gazdyń lıtri 70 teńge bolyp bekitilgen. Qazir oblysta 13 gaz-jelilik uıym men 74 avtogaz stansasy bar. Byltyr oblys 76 myń tonna gaz tutynsa, bıyl 32 myń tonna gaz satylǵan.

Pavlodar oblysy