Kóńil qulazytqan kórsetkish

Tarqatyp aıtsaq, tusaýkeser kezdesýde bizdiń qyzdar Olımpııa oıyndary men álem chempıonattarynda júldelerdiń tolyq jıyntyǵyn jeńip alǵan áıgili AQSh quramasynan utyldy. Ekinshi oıyn­da Eýropa birinshiliginiń tórt dúrkin jeńimpazy Germanııaǵa ese jiberdi. Úshinshi básekede Panamerıka oıyndarynyń qola júldegeri Kanada qapy qaldyryp ketti. Odan keıin álem jáne Eýropa chempıony, Olımpııa oıyndarynyń kúmis júl­degeri Serbııa san soqtyrdy. Sońǵy sa­ıysta Máskeý Olımpıadasynyń qola júl­degeri, qurlyq chempıony Bolgarııa bet qarat­pady. Bul kezdesýlerdiń barlyǵy da 0:3 esebimen aıaqtaldy. Eń ókinishtisi, Qazaqstannyń voleıbolshylary birde-bir partııada jeńiske jete almady. Bul – qyzdarymyzdyń álem chempıonaty tarıhyndaǵy eń nashar kórsetkishi.

Atalǵan jarysta barlyǵy 24 komanda óner kórsetýde. Olar alty-altydan tórt topqa bólindi. Bul básekeler mynadaı nátıjelermen aıaqtaldy: A toby – Italııa (15 upaı), Belgııa (9 upaı), Nıder­land (9 upaı), Pýerto-Rıko (6 upaı), Kenııa (3 upaı) jáne Kamerýn (0 upaı). V toby – Túrkııa (11 upaı), Domınıkan Res­pýb­lıkasy (11 upaı), Taıland (10 upaı), Polsha (10 upaı), Ońtústik Koreıa (3 upaı) jáne Horvatııa (0 upaı). S toby – Serbııa (14 upaı), AQSh (12 upaı), Kanada (8 upaı), Germanııa (7 upaı), Bolgarııa (4 upaı) jáne Qazaqstan (0 upaı). D toby – Qytaı (12 upaı), Japonııa (12 upaı), Brazılııa (12 upaı), Argentına (5 upaı), Chehııa (3 upaı) jáne Kolýmbııa (1 upaı).

Ár toptyń úzdik tórt komandasy ekin­shi aınalymǵa ótti. Endi olar eki topqa bólinip, ekinshi kezeńde kúsh synasýda. Bul synaqtan irkilmeı ótken eń myqty segiz ujym pleı-offqa joldama alady. Shı­rek fınaldyq saıystar 11 qazanda ótse, eki kúnnen soń jartylaı fınaldyq báse­kelerdi tamashalaımyz. Al bıylǵy álemdik dodanyń jeńimpazdary men júl­degerleri 15 qazan kúni anyqtalady.

Tarıhqa úńilsek, áıelder arasyndaǵy álem chempıonatynyń tusaýy sonaý 1952 jyly Máskeý qalasynda kesilgen eken. So­dan bastap, toqsanynshy jyldardyń basyna deıingi kezeńde eń kóp oljaǵa kenelgen KSRO quramasy. Olar atalǵan mer­zim aralyǵynda ótken 11 dodanyń be­seýinde (1952, 1956, 1960, 1970, 1990 jyl­dary) dara shyqsa, sonymen qatar eki kúmis pen bir qola medal enshiledi. Bir aıta keterligi, 1970 jyly Bolgarııada ótken jarysta bas júldeni oljalaǵan komandanyń sapynda 22 jastaǵy Nına Smoleeva óner kórsetti. Lenıngrad ob­ly­synda dúnıege kelgen bolashaq jul­­dyzdyń balalyq jáne jastyq shaǵy Almatyda ótkenin kózi qaraqty jan­kúıerler jaqsy biledi. Jergilikti ADK klýby sapynda sheberligin shyńdaǵan Nına ýaqyt oza odaqtyń betkeustar vo­leıbolshylarynyń birine aınaldy. Dál sol Smoleeva 1978 jylǵy chempıo­natta da oınady. Sol jyly keńes odaǵynda jalaýy jelbiregen jarysta jergilikti komanda qola medaldy qanaǵat tutty. Odan bólek, Nına Smoleevanyń Mehıko men Mıýn­hen Olımpıadalarynyń jeńimpazy, Mon­real Olımpıadasynyń kúmis júl­dege­ri, Álem kýboginiń ıegeri jáne Eýro­panyń tórt dúrkin chempıony degen ataqtary bar.

1990 jyly KSRO quramasy taǵy da teńdessiz dep tanyldy. Qytaıda shymyl­dyǵy túrilgen jarysta 25 jastaǵy Ele­na Chebýkına jasyndaı jarqyldady. Ol – Balqash qalasynyń týmasy. 1983-1991 jyldar aralyǵynda Elena ADK-niń namysyn qorǵady. Jerlesimiz Seýl Olımpıadasynyń jeńimpazy, Barselona Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, Álem kýboginiń ıegeri, Eýropa birinshiliginiń úsh dúrkin jeńimpazy jáne tórt dúrkin qola júldegeri ataqtaryn ıelendi.

Japonııa quramasynyń da qarqyny óte kúshti boldy. Olar dúnıejúzilik do­dalarda úsh márte (1962, 1967, 1974) da­ra shyqty. Sol jarystardyń ekeýinde Kún­­shyǵys eliniń qyzdary KSRO-ny qapy qaldyrsa, taǵy bireýinde AQSh-tan aılasyn asyrdy. Qytaı eki ret (1982, 1986) jáne Kýba bir ret (1978) chem­pıon­dyq tuǵyrǵa kóterildi. Al keńes odaǵy kelmes­ke ketkennen keıin naqty bir koman­danyń aıqyn basymdyǵy baıqalǵan joq. Alǵash­qy eki jarysty Kýba quramasy utty. Bostandyq aralynyń burymdylary 1994 jáne 1998 jyldary aldaryna jan salmady. 2002 jylǵy jarysta Italııa jeńimpaz atandy. 2006 jáne 2010 jyldary Reseı top jardy. 2014 jyly AQSh-tyń arýlary altynnan alqa taqty. Al 2018 jyly Ser­bııanyń shoqtyǵy bıik boldy. Sońǵy dúnıejúzilik dodanyń jartylaı fınalynda Nıderlandty (3:1) san soqtyrǵan serb­ter fınalda Italııadan (3:2) basym tústi.

Qazaqstan quramasy jer-jahannyń eń úzdikteri jınalǵan dúbirli dodada bes márte baq synady. 2006 jyly Ja­po­­nııada S tobynda oınap, alty koman­da ara­synda besinshi oryn ıelendi. Biz­diń qyzdar AQSh (2:3), Brazılııa (0:3), Pýerto-Rıko (1:3) jáne Nıderlandqa (2:3) ese jiberip, Kamerýndy (3:0) qapy qal­dyr­­dy. Qorytyndy esepte 24 komanda ara­­synan 17-oryndy ıelendi. 2010 jylǵy ja­rysty da Japonııa qabyldady. Bul joly bes básekeniń barlyǵynda jeńilistiń ker­mek dámin tatyp, 21-oryndy qanaǵat tut­tyq. Kúnshyǵys elinde AQSh (0:3), Ger­manııa (0:3), Kýba (2:3), Taıland (1:3) jáne Horvatııa (0:3) voleıboshylarynyń ońaı oljasyna aınaldyq. 2014 jyly Ita­lııada eki kezdesýde jeńiske jetip, sonyń arqasynda 15-satyǵa taban tiredik. Apen­nın túbeginde Taıland (3:0) pen Mek­sıkany (3:0) utqanymyzben, AQSh (0:3), Re­seı (0:3), Nıderland (0:3), Bra­zılııa (0:3), Serbııa, (0:3), Bolgarııa (0:3) jáne Túr­kııaǵa (0:3) jol berdik. 2018 jyly japon jerinen janarymyzben jer shu­qyp qaıt­tyq. Bul joly Brazılııa (0:3), Ser­bııa (0:3), Domınıkan Respýblıkasy (0:3), Pýerto-Rıko (0:3) jáne Kenııadan (0:3) oı­syraı utyldyq. Al bıylǵy jarys­ta qan­daı nátıje kórsetkenimizdi joǵa­ryda aıttyq.