Is-shara barysynda gaz baǵasyn belgileý kún tártibine qoıylǵan bolatyn. Ásirese uıymǵa múshe memleketterdi sharyqtap turǵan kógildir otyn qunyn arzandatý alańdatty. Biraq jıynda ár eldiń jeke ustanymy bar ekeni belgili boldy.
Jalpy alǵanda, sammıttiń beıresmı formatta ótkenin aıta ketken jón. Sondyqtan munda jalpylama ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizilýge tıis edi. Biraq sonyń ózinde eýropalyqtardyń áli de bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara almaı turǵany anyq kórindi. Onyń ústine, Reseıdiń Ýkraınaǵa basyp kirýi de gaz baǵasynyń qymbattaýyna áser etip otyr.
Otyrysqa tóraǵalyq etken Eýropalyq keńestiń prezıdenti Charlz Mıshel atqarylyp jatqan jumystarǵa ekpin berip, sheshim qabyldaýǵa qysymsyz beıresmı kezdesýler ótkizýdi «paıdaly» dep atady. Bul memleketter basshylary túrli pikirdi eskerýge, basym baǵyttardy anyqtaýǵa múmkindik beretinin atap ótti. «Ortaq kózqaras úshin ortaq erik kerek. Bizge Eýropalyq odaqtyń berik yntymaqtastyǵy qajet», dedi Sh.Mıshel.
Keıbir memleketterdiń basshylary gaz baǵasyn belgili bir somadan asqanda turǵyndarǵa tóletý jolyn usyndy. Endi biri uıymǵa múshe elderdiń gaz satyp alý úshin tóleıtin baǵasyn jaı ǵana shekteýdi kózdedi.
Sondaı-aq turǵyndardyń shyǵynyn jabý úshin Eýropalyq odaqtyń birlesken qaryzyn kóterý máselesi de qyzý talqylandy. Biraq Germanııa kansleri Olaf Shols Eýropalyq odaqtyń pandemııadan qalpyna keltirýge arnalǵan qoryn osy baǵytqa jumsaýǵa bolady dep esepteıdi.
Býndeskanslerdiń mundaı pikiri Berlınniń energetıkaǵa arnalǵan shotty qarjylandyrý úshin 200 mıllıard eýro qoryn ashý týraly josparyna qarsylyq bildirgenderdiń shamyna tıgen syńaıly. Qart qurlyqtyń birqatar basshysy bul qadam uıymnyń biryńǵaı naryǵyn turaqsyzdandyrady dep esepteıdi. Ári tabysy tómen elderdi qysta qıyndyqqa dýshar etýi múmkin.
Máselen, Eýropalyq odaqqa tóraǵalyq etip otyrǵan, kezdesýdi ótkizgen Chehııanyń premer-mınıstri Petr Fıala eskertý jasady. «Biz memlekettik kómek kórsetý erejelerin saqtaýymyz kerek. Tek ulttyq sheshimderdi kózdeý múmkin emes. Bizge eýropalyq sheshimder qajet», dedi ol.
Eýropalyq komıssııanyń prezıdenti Ýrsýla fon der Leıen de bul máselege qatysty pikir bildirip, «ortaq naryqty birge ustap, bólshektenýden aýlaq bolýymyz kerek», dedi.
Sondaı-aq Germanııa men Fransııa arasynda Pıreneı túbegindegi gazdy Fransııa arqyly Germanııaǵa jáne odan tys jerlerge jetkizýge kómektesetin MidCat qubyryna qatysty qyzý pikirtalas boldy.
Fransııa tarapy jobaǵa qarsy shyǵyp, bul qazirgi daǵdarysty jeńildetý úshin tym kóp ýaqyt alatynyn, tek qazba otynyna táýeldilikti jalǵastyratynyn alǵa tartady. Germanııa tarapy munymen múldem kelispeıdi. Sondyqtan bul joba Eýropanyń energetıkalyq daǵdarysyn jaqsartýǵa kómektesetinine senimdi.
Eýropalyq odaq elderiniń alańdaýyna negiz bar. Qazirgi tańda Reseıdiń basqynshy áreketi saldarynan gaz baǵasy qymbattap ketti. Onyń ústine, Kreml bıligi qart qurlyqqa burynǵydaı kógildir otyndy jetkizip jatqan joq. Ras, Eýropalyq odaq elderindegi gaz qoımasy qazir 90 paıyzǵa toly. Biraq sarapshylar 2023 jyly bul jetkiliksiz ekenin aıtady. Iаǵnı keler jyly qart qurlyq gaz tappaı qalýy múmkin.
«Kelesi kóktemde, qystyń aıaǵynda qoımalarymyz taýsylatyn kezde, bir-birimizben talaspas úshin gazdy birlesip satyp alýdyń mańyzy zor», dedi fon der Leıen.
Eýropalyq keńestiń prezıdenti Charlz Mıshel uıymnyń jazǵy qordy toltyrý maýsymyna deıin birlesken memlekettik satyp alý uıymdastyrý qajet ekenine nazar aýdardy.
Osylaısha, Pragada gaz máselesi sheshilgen joq. Endi 21-22 qazanda Eýropalyq odaq basshylary taǵy da jınalady. Sol kezde kógildir otyn quny qyzý talqylanatyny anyq.
