О́zin bank qyzmetkerimin dep tanystyrǵan qaskóıler qyzyljarlyq kelinshekke qońyraý shalyp, onyń atyna qylmyskerlerdiń nesıe rásimdegeli jatqanyn aıtyp shoshytqan. «Qylmysqa tosqaýyl qoıý úshin ózińizge nesıe alyp, aqshany kórsetilgen shotqa salýyńyz qajet» degen ertegige sengen áıel alaıaqtardyń nusqaýymen bes bankten zaım rásimdegen...
Soltústikqazaqstandyq polısııa qyzmetkerleri almatylyq áriptesterimen birlese otyryp, osy qylmysqa qatysy bar bir top adamdy anyqtady. Tergeý-tekserý jumystarynyń nátıjesinde Petropavlda Almatynyń eki turǵyny sot aldynda jaýap berdi. Olar alaıaqtyq jolmen tapqan tabystaryn toptyń basqa múshelerine jiberip otyrǵan. Qarjy tehnologııalaryn jetik biletin 30 jastaǵy qylmysker buryn bankte jumys istegen eken, ol jábirlenýshilerden túsken aqshany birden krıptovalıýtaǵa aınaldyryp otyrǵan.
Sot úkimimen 30 jastaǵy qylmysker – 4, al onyń «áriptesi» 3,5 jyl merzimge bas bostandyǵynan aıyryldy. Osylaısha, polısııa IT qylmyskerlerdi áshkereleýdiń jolyn taýyp, isti sotqa jetkizdi. Osynyń ózi úlken jetistik.
Al buǵan deıin Soltústik Qazaqstan soty ınternet arqyly qylmys jasaǵan birneshe qylmyskerge sot úkimin shyǵarǵan edi. Sonyń ishinde qalalyq sottyń sýdıasy S.Lıtfýllına 21 jastaǵy D.Quljabaev (tegi ózgertildi) degen alaıaqty 3 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrdy. Sot úkimine qarap otyryp, eriksiz tańǵalasyń. Sebebi orta ǵana bilimi bar, jap-jas jigit ózinen áldeqaıda úlken, ómirlik tájirıbesi mol 13 adamdy aldap, bireýine 10, taǵy bireýine 20 myń teńge aqsha berip, óziniń aıtqanyna ońaı kóndirip kelgen. Ákki jigit qurbandarynyń bárine qylmystyq shemanyń bir-aq jolyn qoldanǵan. Máselen, ol E.Sádý (tegi ózgertildi) degen azamatqa www.technodom.kz saıty arqyly «Technodom Operator» AQ-ta JSN-di ǵana kórsetip taýarly-kredıt alýǵa bolatynyn aıtady. Al kredıt artynan joıylady dep sendiredi. «О́ıtkeni men tapsyrysymnan bas tartamyn, sonda qaryz aqsha bazadan óship qalady» dep sendiredi. Sonymen birge «eshqashan tappasyn» dep sol jerde sım kartasyn da aýystyryp beredi. 10 myń teńgege qyzyqqan E.Sádý onyń aıtqanyna kónip, óziniń telefonyn D.Quljabaevtyń qolyna ustatady. Al anaý Sádýdiń telefonynan onyń JSN arqyly 12 aı merzimdik kredıtpen quny 180 myń teńge turatyn «Samsung Galaxý A52» telefonyn alýǵa «Frıdom fınanspen» syrttan kelisimshart jasaıdy. Sosyn ekeýi Tehnodom dúkenine kelip, satýshydan qymbat telefon alady. E.Sádý Quljabaevtan alǵan 10 myń teńge oljasyna máz bolyp qala beredi, al Quljabaev uıaly telefondy qaltasyna basqan kúıi zym-zııa bolady. Nesıeniń aılyq óteý merzimi kelip, «Frıdom Fınans» ózin mazalaı bastaǵanda ǵana E.Sádý óziniń ońbaı aldanǵanyn bilip, sanyn bir-aq soǵady...
Dál osy jolmen D.Quljabaev barlyǵy 13 adamdy sazǵa otyrǵyzyp ketken. Kóbine bireýden, al eki adamǵa eki-ekiden, barlyǵy 3 136 816 teńgege 15 qymbat telefon alǵyzyp, olardy qoldy qylǵan alaıaq oljasynyń bárin qalanyń «Sıtı-Moll» dúkenine, Kókshetaý, Astana qalalarynyń sýpermarketterine jáne bazarda arzanyraq baǵaǵa satyp jibergen. Markasy men nómiri belgili bolǵandyqtan dúkenderde satylǵan keıbir telefondar alaıaqtyq jolmen qolǵa túskendikten satyp alýshydan alynyp, iske tirkelgen. Sóıtip, aıdaladaǵy jazyqsyz jandar da bul alaıaqtyqtan japa shekken. Mysaly, Iý.Gromov degen azamat osyndaı telefonnyń birin Astana qalasyndaǵy «Esil» dúkeninen satyp alǵan. Artynan polısııa ony taýyp, iske tirkeý úshin telefondy tárkilegen. Sondyqtan satýshy oǵan dál sondaı basqa telefon berýge májbúr bolǵan...
Qarapaıym, tipti qaradúrsin dep aıtýǵa bolatyn osy alaıaqtyq ádis-aıla jıyrma shaqty adamnyń basyn qańǵyrtyp qoıǵan. Osynyń ózinen-aq adamdardyń joq nársege senetin ańqaýlyǵyn kórýge bolady. JSN kórsetilip turǵan jerden eshkim de jazadan jaltara almaıtynyn túsingen jón.
Internet alaıaqtyqtyń taǵy bir kóp taraǵan mysaly bar. О́tken tamyz aıynda Petropavl qalalyq soty taǵy bir jap-jas jigit R.Maldybekti sottady (tegi ózgertilgen). Shyǵys Qazaqstan oblysyna qarasty Úrjar aýdanynyń 23 jastaǵy týmasy 51 adamdy sazǵa otyrǵyzǵan. О́zi 2021 jyly 3 jyl alty aıǵa sottalyp, merziminen buryn shyqqan eken.
R.Maldybektiń alaıaqtyǵy tipti qarapaıym. Ol 2021 jyldyń qańtar aıynan bastap, 2022 jyldyń aqpanyna deıin bir jyl boıy OLH arqyly «Almaty qalasynda arzan baǵaǵa ústel, oryndyqtar jasaımyz» degen habarlandyrý taratady. Habarlandyrýǵa «jutynǵan» jıhazdardyń sýretin de salyp, telefon nómirin kórsetip qoıady. Dúkendegi jıhazdardyń baǵasy ýdaı bolǵandyqtan jıhazǵa zar bolyp júrgen jandar habarlasa bastaıdy. R.Maldybek aldymen olarǵa jıhazdyń baǵasyn, buǵan úıge jetkizý qosylatynyn aıtyp, sonyń jarty qunyn óziniń Kaspıı banktegi kartochkasyna aýdarýdy suraıdy. Osydan keıin ústel, oryndyq alýshylardyń bári aqshalaryn aýdara bastaıdy. Dándegen Maldybek endi Instagram jelisinde Mebel elIt, Cold mevel sııaqty akkaýnttar ashyp, olarǵa habarlasqandardan da «jasalýǵa» tıisti jıhazdyń jarty aqshasyn alyp otyrady. О́ziniń azdy-kóp jıhaz sehynda istegen tájirıbesin paıdalanyp, kásibı tilde qalaı sóıleýdi de erkin meńgerip alǵan. Sóıtip, jazyqsyz jandardyń 4 mln teńgedeı aqshasyn qoldy qylǵan.
Biraq polısııa sońyna túsken soń ol 2022 jyldyń aqpan aıynda Almatydan Petropavlǵa qashyp, izin sýytpaq bolady. Biraq mundaǵy polısııa qyzmetkerleri almatylyq áriptesteriniń suranymymen ony ustap, isti sotqa deıin jetkizdi. Qalalyq sottyń sýdıasy A.Áshimov aqyry R.Maldybekti qylmystyq istiń 51 epızody boıynsha sottap, burynǵy ótelmegen mezgilin eskerip, 6 jyl segiz aı merzimge bas bostandyǵynan aıyrdy.
«Osyndaı isterden halyq qulaǵdar bolýy kerek. Sonda saqtyq sharalaryn da kúsheıtedi. Áıtpese, tolyp jatqan eskertýge qulaq aspaı júre beredi», deıdi bizdi osy istermen tanystyrǵan Soltústik Qazaqstan oblystyq sotynyń tóraǵasy Erbol Janǵazın.
Soltústik Qazaqstan oblysy
