Ekonomıka • 11 Qazan, 2022

Saýda aınalymy ósedi

400 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Aýyly aralas, qoıy qoralas jatqan Qazaqstan men Qyrǵyzstan arasyndaǵy saýda qatynasy sharyqtap ta ketken emes, kenjelep te qalǵan joq. Ártúrli kezeńdegi san qıly oqıǵalarǵa baılanysty orta deńgeıli baılanysty ustap keledi. Sońǵy jyldary eki el basshylary ózara saýdany arttyrý jaıly jıi sóz qozǵaı bastady. Eki el arasyndaǵy endigi meje – taýar aınalymyn 2 mlrd dollarǵa jetkizý.

Saýda aınalymy ósedi

2022 jyly qyrkúıektiń basynda elder arasyndaǵy saýda prosedýralaryn jeńildetýge ýaǵdalasqan edi. Taraptar ózara taýar aınalymyn arttyrý maqsatynda Qyrǵyzstannan Qazaq­stanǵa erte pisetin jemister men kókó­nis­terdi jetkizýge múddeli. Finprom sarap­shylarynyń jazýynsha, Eýra­zııa­lyq ekonomıkalyq odaq (EAEO) el­deriniń ishinde Qyrǵyzstan Qazaqstannan jetki­zilgen ónerkásiptik jáne tutynýshy­lyq taýarlardy tutyný boıynsha Reseıden keıingi ekinshi oryndaǵy el sanalady.

«Tek byltyrdyń ózinde Qyrǵyzstan men Qazaqstan ózara taýar aınalymyn 1 mlrd dollardan arttyra aldy. Bıyl Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev qos taraptyń saýda aı­nalymyn 2 mlrd dollarǵa jetkizýge keliskenderin jetkizdi. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa deregi boıynsha, Qyrǵyzstannyń EAEO elderimen ózara jıyntyq saýda kólemi 2021 jyly 4,9 mlrd dollardy qurady. Sonyń 1,1 mlrd dollary nemese 21 paıyzǵa jýyǵy Qazaqstanmen saýda qatynasyna tıesili. Bul rette Qyrǵyzstannan Qazaqstanǵa eksport 2020 jylmen salystyrǵanda 35 paıyzǵa tómendedi, al Qazaqstannan Qyrǵyzstanǵa eksport kerisinshe, 2,5 ese ósti», dep jazdy Finprom. 

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, eki el de ózara ekonomıkalyq baılanysty nyǵaıtýǵa erekshe múddeli bolyp otyr.

«Birqatar ýaǵdalastyqqa qol jet­kizdik. Biz saýda-ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa basa mán berdik. Qazir álemdegi ahýal kúrdeli ekenin bilesizder. Osyndaı qıyn kezeńde kúsh jumyldyrý óte mańyzdy. Qazaqstan – Qyrǵyz eliniń negizgi saýda jáne ınves­tısııa salasyndaǵy seriktesiniń biri. Byltyr ózara taýar aınalymy 1 mlrd dollarǵa jetti. Qazaqstan sońǵy 15 jylda qyrǵyz eline 1 mlrd dollardan astam tikeleı ınvestısııa quıdy. Onyń ishinde áleýmettik mańyzy zor jobalar da bar. Jalpy, ekonomıkalyq yqpaldastyqty odan ári órkendetýge áleýetimiz jetedi. Biz saýda kólemin jaqyn arada 2 mlrd dollarǵa jetkizýge kelistik», degen edi Memleket basshysy bıyl Astanada ótken eki el basshylarynyń kezdesýinde.

2021 jyly Qazaqstan Qyrǵyzstan­nan 376 mln dollardyń taýaryn ımporttap, 675 mln dollardyń taýaryn eksporttaǵan. Qyrǵyz eli bizge negizi­nen mıneraldy ónimder (taýar aına­ly­mynyń 42 paıyzy), janýarlar men ósim­dikterden alynatyn ónimder (19 pa­ıyz), hımııa ónimderi (8 paıyz) jáne metall tasymaldaıdy. Sarapshylar­dyń aıtýynsha, Qazaqstannan Qyrǵyzstan­ǵa jóneltiletin ónimder áldeqaı­da árta­rap­tandyrylǵan jáne onyń quramy tamaqtaný (jalpy aınalymnyń 28 pa­ıyzy), munaı men gaz (20 paıyz), mashına (18 paıyz), hımııa ónimderi (15 pa­ıyz) jáne metalldan (8 paıyz) turady.

Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa málimeti boıynsha, 2021 jyly eksportta 668 taýarlyq pozısııa tirkelgen. Sonyń ishinde eń kóp eksporttalǵany – jalpy quny 43 mln dollar bolatyn shlak pen kúl. О́nerkásipte shlak pen kúl betonnyń keıbir túrlerin óndirý úshin qoldanylady. Sondaı-aq odan metall qospalary alynady. Sonymen birge, aýyl sharýashylyǵynda kúldiń tyńaıtqysh retinde de paıdalanylatynyn aıta ketken jón. Eksporttaǵy ekinshi jáne úshinshi oryndar – baılanys quraldary (40 mln dollar) men temeki ónimderine (38 mln dollar) tıesili bolyp shyqty.

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda kún kúrt sýytady

Aýa raıy • Búgin, 17:44

Referendým álemdik BAQ nazarynda

Referendým • Búgin, 15:45

Referendým–2026. Onlaın-marafon

Referendým • Búgin, 12:00