О́ńirge jumys saparymen kelgen Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrovqa jergilikti jurt bazynasyn aıtty. Ekibastuz qalasyna qarasty Báıet aýylyndaǵy máseleler vedomstvo basshysynyń nazaryna ilikti. Búginde aýylda 700 adam turady. Jergilikti mektep, aýyl klýby men kóshe joldary tozyp tur. Ony jóndeý úshin qyrýar qarajat qajet. Alaıda memlekettik baǵdarlamaǵa ený úshin biraz qıyndyq týyndap turǵan kórinedi. Báıet qala mańynda ornalasqan aýyl sanalady.
– Ekibastuzdyń aýyldyq aýmaqtarynda 17 myńnan astam adam turady. Biz qala mártebesine ıe bolǵandyqtan, aýyldarymyz «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasyna enbeı otyr. Saldarynan ózge aýdandardaǵy sekildi jańǵyrtý jumystary bizde joq. 25 eldi meken ishinde bireýi tirek aýyl jáne taǵy biri spýtnıktik eldi meken sanalady. Solnechnyı men Shiderti kentteri aýdan ortalyqtaryndaǵydaı mánge ıe. Deı turǵanmen bizde damýy tirek aýylǵa sáıkes keletin aýyldar da bar, solardy qoldaýdy suraımyz. Búginde jalpy quny 5 mlrd teńgeni quraıtyn jobalarymyzdyń qujaty ázir tur. Mınıstrlik qoldap, qazynadan qarajat bólinse, aýyl turǵyndarynyń ıgiligi úshin kóp jumys atqarylar edi, – dep ótindi qala basshysy Aıan Beısekın.
Á.Qýantyrov Báıet aýylynyń tizimge iligýge múmkindigi mol ekenin jetkizdi. Eldi mekenniń bolashaǵy zor, halqy kóbeıip kele jatqany baıqalady. О́zge de usynylyp otyrǵan aýyldar qarastyrylady. Qazaqstan boıynsha 3,5 myń tirek jáne seriktes aýyldar bar, al barlyq aýyl sany – 6,3 myń. Onyń barlyǵyna kómektesý úshin qyrýar qarajat qajet. Sondyqtan bólinetin qarjy barlyǵyna birdeı jetetindeı tetikter oılastyrylady.
Báıette mınıstr aýyldyq mektep pen Mádenıet úıine bas suqty. Onda jergilikti turǵyndarmen kezdesip, máselelerin tyńdady. Aqsaqaldar bilim ordasy men aýyl ishindegi joldardy jóndep berýdi surady.
Budan soń mınıstr Ekibastuzdaǵy qurylys alańyna bardy. Byltyr qalanyń 2025 jylǵa deıingi keshendi damý jospary ázirlengen. Júzden astam jobany qamtyǵan josparda qalalyq ınfraqurylymdy jańartý, ekologııalyq jáne áleýmettik máseleler qamtylǵan. Keshendi is-sharalardy júzege asyrý úshin 900 mlrd teńge qajet eken, onyń 90 paıyzy jeke menshik salymdardan quralmaq.
«Bastapqyda ıppodrom aýmaǵynda bir-eki qabatty úıler qurylysyn júrgizý josparlanǵan edi. Ol jerde barlyq ınfraqurylym tartylǵan, 400-den astam jer telimi bar. Alaıda biz bul jobalardan tıimdilik kórip otyrǵan joqpyz. Qurylystardyń quny qymbat, sondyqtan erteń ony satýda qıyndyq týyndaıtyny sózsiz. Sondyqtan bul jerde kóppáterli turǵyn úıler salý úshin qalany keshendi damytý baǵdarlamasyna birqatar ózgeris engizýdi usynyp otyrmyz. Bizdiń qolymyzda árqaısysy bes qabatty 7 úıdiń jobalyq-smetalyq qujattamalary bar, taǵy 17 kópqabatty úı qurylysyn jobalaýdamyz», dedi qala ákimi.
Ekibastuz qalasynda turǵyn úıler qurylysy 2017-2020 jyldary qarqyndy damyǵanymen, sońǵy ýaqytta respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin qarajattyń azdyǵynan báseńdep qaldy. Búginde shaharda qurylysy josparlanǵan 8 kópqabatty baspananyń tórteýi tolyǵymen aıaqtaldy. Taıaý kúnderi besinshi úı qoldanysqa beriledi. Qalǵan úsh úıdiń qurylysyna respýblıkalyq bıýdjetten qarjy qarastyrylsa, olar arendalyq baspana retinde turǵyndarǵa úlestiriledi. Keshendi josparda bul baǵyt qamtylǵan. Eger respýblıkalyq deńgeıde qarjylaı qoldaý bolmasa, qarjy uıymdarynan qaryz alynyp, keıin baspanalardy nesıeler jelisi boıynsha satylymǵa shyǵarýǵa týra keledi.
Bıylǵa belgilengen josparǵa sáıkes, 80 sharany júzege asyrýǵa barlyǵy 190 mlrd teńge qarastyryldy. Onyń 14 mlrd teńgesi – respýblıkalyq bıýdjet. Jalpy somasy 176 mlrd teńgeni quraıtyn jeke ınvestısııanyń qatarynda MAES-1 stansasyndaǵy №1 energobloktyń jóndeýi, MAES-2 ortalyǵyndaǵy №3 energobloktyń qurylysy, «Bogatyr Kómir» kenishinde sıkldyq-aǵyndyq jelini iske qosý syndy iri jobalar bar. Al kelesi jyly keshendi jospardaǵy 63 sharany iske asyrýǵa barlyǵy 346 mlrd teńge qarastyryldy. Bul rette 25 mlrd teńge memlekettik bıýdjetten bólinbek. Basym bóliginiń jobalyq-smetalyq qujattamasy ázir.
Al MAES-1 jáne MAES-2 stansalaryna qarasty sý qoımalaryndaǵy balyq sharýashylyǵyn damytýǵa qatysty bastamany qalanyń keshendi josparynan múlde alyp tastaý usynyldy. Mamandar sharýashylyqtyń mundaı túrinen daıyndalǵan tamaq ónimi adam densaýlyǵyna keri áserin tıgizedi dep sanaıdy.
Sondaı-aq vedomstvo basshysy qaladaǵy temir jol dóńgelekterin shyǵaratyn «Prommashkomplekt» JShS zaýytyn aralady. Bıyl kásiporynda 200 myńǵa jýyq birlik ónim shyǵarý josparlanýda. Zaýyt ónimniń 70 paıyzyn shetelge eksporttaıdy. О́ndiriste 720-dan astam adam eńbek etedi. Mınıstr ónerkásiptik kásiporyndar memlekettiń damýynda mańyzdy ról atqaratynyn atap ótti. Olardyń sany ósýi kerek, ımportqa táýeldilikti aıtarlyqtaı tómendetý el úshin óte mańyzdy. Búginde munda kúnine 800 dóńgelek daıyn kúıinde shyǵady.
– Biz júk vagondarynyń jáne metroǵa arnalǵan vagondardyń dóńgelekterin jasaımyz. Qazirgi eń basty maqsatymyz – eýropalyq naryqqa shyǵý. Osydan eki apta buryn ónimderimizdi Berlınde ótken halyqaralyq kórmede tanystyrdyq, – dedi kásiporynnyń bas dırektory Ivan Dychko.
Zaýyt jumysymen tanysyp shyqqan mınıstr jergilikti óndiristiń otandyq ekonomıkany ártaraptandyrýdaǵy mańyzy joǵary ekenin atap ótti.
Á.Qýantyrov saparyn Pavlodar qalasynda túıindedi. Munda birqatar nysandardy aralap, kásipkerlermen kezdesti.
Pavlodar oblysy
