Úshemge kim janashyr bolady?

О́mirge bir mezette úshemniń kelýi – Jaratqannyń syıy. Bir qozy artyq týsa, bir túp jýsannyń artyq ósetinin jaqsylyqqa balaıtyn halqymyz shańyraqqa ińgá­láp bir sábı kelse de erekshe qýanady. Al úshemniń jóni tipten bólek. Bıylǵy jyldyń basynda Atyraýda bir aptada osyndaı eki oqıǵanyń bolǵanyn qýana habarlaǵan edik. Sol úshemniń birin Aınur Jumasheva jaryq dúnıege ákeldi. Buǵan deıin otaǵasy Medet Taıtaqbaev ekeýi úsh ul bala­nyń qyzyǵyna bólenip otyr eken. Sóıtip, bir kúnniń ishinde bul otbasy kópbalaly bolyp shyǵa kel­di. Qazir osy otbasyndaǵy bala­nyń úlkeni ekinshi synypty bitire­di, odan keıingisi birinshi synyp­ty aıaqtaǵaly otyr. Al úshinshi bala eki jarym jastan endi asyp bara­dy. Qazaqtyń bir otbasyn kóp­balaly úıge aınaldyrǵan úshemge Aman, Esen, Júrsin degen esimder berilipti. Olardyń ákesi Medet ishki ister departamentinde jumys jasaıdy. Al anasy bosanǵanǵa deıin halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynyń ınspektory bolypty. Ekeýiniń de Atyraý qalasynda basybaıly baspanasy joq. Turǵyn úı alý kezeginde tur. Naqtylaı aıtsaq, Aınur Jumasheva bul tizim­ge 2011 jyldyń 2 tamyzyn­da tirkelipti. Biraq páter alý keze­gi ázir keler emes. Bul kúnderi Medet pen Aınur alty balasymen qýyqtaı ǵana bólmesi bar ýaqytsha jerkepede turady. Onyń bir bólmesinde segiz jan qazdaı tizilip jatady, endi bir bólmesinde tamaq ishedi. Atyraý qalasynyń shetindegi «Juldyz» shaǵyn aýdanyndaǵy jerkepe Medettiń anasy Bolǵan Orazqyzynyń atyna berilgen telimge salynǵan. Jaqynda osy úshemniń Isataı aýdanynyń Isataı aýylynda turatyn atasy Álip Taıtaqbaev «Egemenniń» tilshi qosynyna telefon shaldy. Daýysynan sábılerdiń densaýlyǵyna alańdaýshylyǵy ańǵarylyp turdy. – Kelinim úshemdi ómirge ákel­gende, tóbemiz kókke jetkendeı qýan­dyq, – deıdi Álip Taıtaqbaev. – Bir qınaıtyny – bala-kelinim baspanaǵa muqtaj. Alty balamen jerkepede turý óte qıyn. Ási­rese, áli buǵanasy bekimegen úshem­niń biri – Júrsinniń syrqaty alań­da­typ otyr. Qazir áıelim Bol­ǵan sol sábımen birge oblystyq juqpa­ly aýrýlar aýrýhanasynda jatyr. Úshemniń ákesi Medet tilshi qosynyna arnaıy keldi. Onyń aıtýyna qaraǵanda, dárigerler tarapynan sábılerge nemquraıdy kózqaras baıqalatyn sekildi. Naqtysynda úshemniń biri – Júrsin jaryq dúnıe esigin ashysymen vakýýmǵa salynbapty. Al qazirgi syrqatyn dárigerler áli anyqtaı almaı otyr. – Dárigerlerdiń óz jumysyna salǵyrt qaraıtynyna birneshe mysal keltire alamyn. Áıelimdi oblystyq perzenthanada bosan­ǵannan birneshe kún boıy balala­rynan oqshaýlap tastady. Oǵan áıelimnen ókpe aýrýynyń belgisi tabylǵany sebep bolypty. Perzenthana dárigerleriniń bul dıagnozy tóbemizden jaı túsirgendeı boldy. Buǵan sengimiz kelmedi. Sodan soń ózim áıelimdi oblystyq týberkýlezge qarsy dıspanserge aparyp, rentgenge túsirdik. Onyń qorytyndysynda zaıybymnyń ókpesi taza bolyp shyqty. Sonda perzenthana dárigerleri nege súıe­nip, saý adamdy ókpe aýrýy­na shaldyqtyryp qoıdy? – deıdi uldarynyń saýlyǵy úshin shybyn janyn shúberekke túıip júrgen Medet Taıtaqbaev. – Keıin oblystyq perzenthana dárigerleri ózderindegi rentgen apparatynyń aqaýy barlyǵyn aýyzsha aıtyp túsindirdi. Áıelim men úsh balamnyń bir-birinen 10 kún boıy oqshaýlanǵan kezinde anasynyń omyraý súti qaıtyp ketti. Sonyń saldarynan balalarym sheshesiniń sútin emgen joq. Al úshemniń biri Júrsin 1 kılo 900 grammen shala týylsa da vakýýmǵa jatqyzylmaǵanyn keıin bilip otyrmyz. Qazir Atyraý qala­syndaǵy №3 emhanada tirkeý­de­miz. Emhana dárigerleri aıy­na bir-eki ret kelip qaraıdy. Bala­la­rym­nyń medısınalyq kartasyna ýaqytymen omyraý sútin kúnine 5-6 ret emetinin jáne eshqandaı shaǵym joq ekenin kórsetip, jalǵan jazǵan. Sáýir aıynyń 8-inen mamyrdyń 11-ine deıin №3 emhana dárigerleri balalarymnyń densaýlyǵyn kelip qaraǵan emes. Eshqandaı tegin dári-dármekpen qamtamasyz etpeıdi... Endi Medet syrqatynyń dıag­nozy qoıylmaǵan Júrsindi Reseıdiń Astrahan qalasyndaǵy dárigerlerge aparýdy kózdep otyr. «Basqa amalym qalǵan joq», degen Medet pen Aınurdy baspana jaıy da qınaıdy. Sol sebepten, kómek surap, birneshe basshyǵa, dálirek aıtqanda, Atyraý qalasy men Aty­raý oblysynyń ákimderine hat ja­zypty. Alaıda, bárinen de «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń «Turǵyn úı qatynastary týra­ly» Zańynyń 74-babyna sáıkes mem­leket tara­py­nan turǵyn úı alý tizimine engi­z­il­gen azamat­tar­dyń quqyqtary teń dep tanyla­dy. Eger de osy zańda ózgeshe kózdelmese, osy tizim­ge en­gi­­zilgen basqalar aldynda eshkim­­niń basymdyq quqy­ǵy bolmaıdy. О́ti­nishińiz qoldanys­taǵy zańdy­lyq­tarǵa sáıkes qanaǵat­tandy­rylady», degen mazmundaǵy bir­ne­­she syr­ǵytpa jaýapty ákimder emes, laýa­zymy tómen sheneýnik­ter jiberipti. Durys delik. Eshkim zańdy belden bassyn demeımiz. Alaıda, adamgershilik turǵysynan aıtsaq, alty balaly bul otbasynyń janashyrlyq qoldaýǵa da, basybaıly baspanaǵa da zárý ekeni daýsyz. Onyń ústine ómirge úshem kún saıyn kele bermeıdi. Bul – bir. Ekinshiden, jastary otyzdan endi asqan Medet pen Aınurdyń ekeýi de bıýdjet salasynda qyzmet etedi. Demek, olardyń baspana satyp alatyndaı basy artyq qarajaty joq. Úshinshiden, ýaqytsha jerkepeniń tar bólmesi úsh náresteni jýyndyryp, kútip-baǵýǵa laıyqty emes. Toqeterin aıtqanda, Aman men Esen jáne Júrsindeı sábılerdiń ósýi úshin eldiń ál-aýqatyn jaqsar­­typ jatyrmyz dep aýyz jappaıtyn ákim­der tarapynan naqty áreket qajet. Asta-tók toı jasaý men qym­­­bat máshıne minýden aldyna­ jan salmaıtyn kásipkerler de osyn­­­daıda qolushyn sozsa, artyq bol­­­mas edi. Biraq, Atyraýda muny túsi­­­netin ultjandy azamattar qaı­da?!.­ Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan». ATYRAÝ.