О́ńirdegi tátti túbir alqabynyń kólemi jyl saıyn ulǵaıyp, tıisinshe ónim kólemi arta túsken. Sharýalardyń jumysqa erekshe ekpinmen kirisýine memleket tarapynan tólenetin sýbsıdııanyń serpin berip otyrǵany daýsyz. Qant qyzylshasyn qaıta óńdeý boıynsha zaýyttardyń qýattylyǵyn arttyrý máselesi óńir basshysy Nurjan Nurjigitovtiń nazarynda. Oblys ákimdigi aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Erbol Jıenqulovtyń aıtýynsha, óńirdegi qant qyzylshasy alqaby aldaǵy jyly eki esege artpaq. Oǵan barlyq múmkindik bar.
«Osy jyly óńirimiz boıynsha 5,5 myń gektar tátti túbir alqabynan 214,4 myń tonna ónim jınalady dep josparlanǵan. Qazirgi ýaqytqa deıin 160 gektar alqaptan 12 946 tonna ónim jınalsa, onyń 11 076 tonnasy qant zaýyttaryna ótkizildi. Oblys boıynsha ár gektardan alynǵan ortasha ónim 630 sentnerdi qurap otyr. Jınaý jumystaryna 30-dan asa tehnıka jumyldyrylǵanyn aıta ketken jón.
Jalpy, 2022 jyly qant qyzylshasy ónimin satyp alý baǵasy tonnasyna 30,0 myń teńgeni quraıdy. Iаǵnı qant zaýyty ótkizilgen ónimniń tonnasyna 15,0 myń teńge tólese, memleket tarapynan 15,0 myń teńge sýbsıdııa tólenedi. Al 2023 jyly baǵa 40,0 myń teńgege kóteriledi. Atap aıtqanda, qant zaýyty qyzylshanyń ár tonnasyna 15,0 myń teńge tólese, memlekettik qoldaý 25 myń teńgege jetedi. Nátıjesinde, tátti túbir alqaby kelesi jyly 10,0 myń gektarǵa jetpek. Jumysty shıratýǵa barlyq tarap yntaly bolyp otyr. Ásirese sharýalar tirlikke qyzý kirisýge nıetti», deıdi ol.
Basqarma basshysy keltirgen derekterge súıensek, óńirdegi qant zaýyttarynyń basshylary jumysty joǵary deńgeıde uıymdastyryp otyrǵan sharýalardyń 65-70 paıyzyn sapaly tuqymmen qamtamasyz etýge nıetti. Búginde ár gektardan alatyn ortasha ónimdilik boıynsha Merki aýdany sharýalarynyń kórsetkishi bárinen joǵary bolyp tur. Jalpy, merkilik sharýalar jylda aldyńǵy lekte júretinin aıta ketken lázim.
Atalǵan aýdandaǵy «Sypataı batyr» JShS dırektory Qanat Shaıhıevtiń aıtýynsha, bıyl baltamyrdan aıtarlyqtaı jaqsy ónim alýǵa múmkindik mol kórinedi. Seriktestik basshysy osy jyly 130 gektar alqapqa tátti túbir ornalastyrǵan. Búginge deıin alqaptyń jartysynan astamynda jınaý jumystary aıaqtalǵan. Al qant zaýytyna 3,5 myń tonna ónim ótkizgen.
«Ashyǵyn aıtsam, osy jylǵa deıin 70-80 gektar alqappen shektelip keldik. Bıyl táýekelge bel býyp, qant qyzylshasy alqabyn 130 gektarǵa deıin jetkizdik. Enshimizdegi alqapty uńǵymalar arqyly jańbyrlatyp sýarý qondyrǵysymen ylǵaldandyrýdy qolǵa aldyq. Nátıjesinde, jyldaǵyǵa qaraǵanda joǵary ónim jınap otyrǵan jaıymyz bar. Álbette, jańa tehnologııanyń jumysymyzǵa jaqsy jaǵynan áser etip jatqanyn aıtpaı ketýge bolmas. Alla qalasa, aldaǵy jyly alqap kólemin 250 gektarǵa jetkizýdi josparlap otyrmyz. Oǵan bizde múmkindik jetkilikti», deıdi Qanat Shaıhıev jaǵdaıdy túsindirip.
Derekterden qoısaq, seriktestik tuqymdy Fransııa memleketinen tapsyryspen aldyrǵan eken. Munda baltamyrdyń «Eıdar» surpy ornalastyrylǵan. Qysqasy, seriktestik basshysy sapaly ónim alý úshin qoldan kelgenniń bárin isteýge beıil.
Jalpy alǵanda Merki aýdanynda qant qyzylshasyn qabyldaý jumystary qyzý atqarylyp jatyr. «Merki qant zaýyty» JShS basshylyǵy búginge deıin 14 myń tonnadan astam tátti túbirdi qabyldap úlgergen. Bul jumys aldaǵy kúnderi de jalǵasyn tappaq. Seriktestik basshysy Nurjan Qarǵabaevtyń aıtýynsha, zaýyttyń qýattylyǵy táýligine 2,5 myń tonnany quraıtyn kórinedi.
«Qant tapshylyǵyn boldyrmaý maqsatynda zaýyt úzdiksiz jumys isteıtinin aıta ketkim keledi. Jınalǵan tátti túbirdi óńdeýdi ýaqyt ótkizbeı jedel túrde bastaǵaly otyrmyz. О́ıtkeni halyq qanttan tapshylyq kórmeýi kerek. Qazirgi tańda bizdiń zaýytta 340 adam jumys istep jatyr. О́ńdeý jumystaryn myqtap qolǵa alǵan kezde jumysshylardyń sanyn 550-ge deıin jetkizemiz», deıdi ol.
Jambyl oblysy,
Merki aýdany
