Pedıatrııa qyzmetindegi oń nátıje

Ortalyqta onkologııalyq, gema­tologııalyq nemese sırek kez­de­setin keselderge shaldyq­qan balaqaılar emdelip, júrek dimkástigimen týylǵan kish­ken­taı pasıentterge operasııa jasalyp jatady. Bıylǵy Bala­lar jylynyń Pedıatrııa orta­ly­ǵyna naqty paıdasy, ıgi yq­pa­ly boldy ma, álde ádettegi jumystar jalǵasyp jatyr ma degen saýaldardyń jaýabyn baıan­damas buryn, myńdaǵan sábıdi saýyqtyryp, saýapqa bó­le­nip kele jatqan ortalyqtyń qyz­metine 90 jyl tolǵanyna toq­talý paryz.

Osy aıtýly oqıǵaǵa oraı uıym­dastyrylǵan «Qazaqstan pe­dıat­rııasy: ótkeni men búgini jáne bolashaǵy» atty halyq­aralyq ǵylymı-tájirıbelik kon­ferensııa otandyq jáne shetel­dik 4 myńnan asa balalar dári­ger­le­ri­niń basyn qosty.

Halyqaralyq konferensııada Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Vıacheslav Dýdnık Pedıatrııa orta­lyǵyn 90 jyldyǵymen qut­tyqtaı otyryp: «Tuqym qýalaı­tyn aýrýlar men týabitti kesel­der­di anyqtaý maqsatynda jylyna 400 myńnan astam júkti áıel men 1,6 mln-nan astam bala skrınıngpen qamtyldy. Sony­men qatar elimizde 18 qursaq­ta­ǵy náresteni qorǵaý orta­ly­ǵy qurylyp, 1,5 myńnan astam balany damytý kabıneti ashyldy. Qazaqstanda týabitti aýyt­qý­lardy hırýrgııalyq tú­zetý­diń ınnovasııalyq sha­ǵyn ınvazıvti ádisteri sátti júzege asyp keledi. Jyl saıyn týa­bit­ti keselderi bar jańa týǵan náres­telerge 1,5 myńnan astam hı­rýr­gııalyq ota jasalady. 2021 jyldyń qorytyndysy bo­ıyn­­sha jedel emdeý tıimdiligi 85%-dan asady. Búgingi tańda balalar kardıohırýrgııasy men ıntervensııalyq kardıologııa jaqsy damyp keledi. Jyl sa­ıyn týabitti júrek keselderi bar balalarǵa 3 jáne 4 kúrdelilik deń­­geıindegi 2,5 myńnan astam hı­rýrgııalyq operasııa jasalady. Polıhımıoterapııanyń, gemo­poezdik diń jasýshalaryn transplantasııalaý, ıntra­­vıtrealdi hımıoterapııa, aǵ­zany saqtaıtyn hırýr­gııa­lyq aralasýdyń zamanaýı baǵdarlamalaryn engizý elimizdegi obyrǵa shaldyqqan ba­la­lardyń ómirin 74,6%-ǵa deıin uzar­typ, jaǵdaılaryn jaqsartýǵa múmkindik berdi», dep atap ótti.

S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq Ulttyq medısınalyq ýnı­ver­sıtetiniń rektory Marat Shoranov: «Pedıatrııa jáne bala­lar hırýrgııasy ǵylymı orta­ly­ǵynyń 90 jyldyq mereıtoıy Balalar jylymen sáıkes kelgeni qýantady. Osy aralyqta ortalyq ozyq medısınalyq tehnologııalardy meńgerip, dıagnostıkanyń, emdeý men ońaltýdyń zamanaýı ádisterin engizdi, elimizge bolasha­ǵy­nan úmit kúttiretin myqty jas mamandardy tárbıeledi. Dúnıe­degi eń úlken qundylyq – adam densaýlyǵy men bala ómi­rin saqtaýǵa qosyp jatqan súbeli úlesterińiz úshin bar­sha­­ńyzǵa alǵys aıtqym keledi. Osyn­daı baı tájirıbe, klınıkada keńi­nen qoldanylatyn zamanaýı tehno­logııalar, árıne, ujymnyń joǵary kásibıligi – ortalyqtyń tabysty, jemisti jumysynyń ke­pili», dedi.

Aıtqandaı, alqaly jıynda Pedıatrııa ortalyǵyndaǵy onko­gema­tologııa bólimin ashýǵa mu­ryn­dyq bolǵan, 54 jylyn onko­gematologııa salasyna ar­na­ǵan professor Kúlán Oma­ro­va S.Asfendııarov atyn­daǵy QazUMÝ-dyń Altyn meda­limen jáne Batys Germanııa mem­le­ket­tik qorynyń V.Geraın atyn­da­ǵy joǵary nagradasymen marapattaldy.

Batys Germanııa memlekettik qory keńesiniń tóraǵasy Davıd Brotskıı osy marapatty tabys­tap turyp: «Qazaqstandaǵy onkogematologııa ortalyǵy ashylǵanda kóktem bolsa da qar jaýyp turdy. Biz ony jaqsylyqqa balaǵanymyz esimde. Sol 1993 jyldan beri siz ǵasyr indetine aınalǵan on­ko­logııalyq aýrýlardy emdep, talaı baldyrǵanǵa qýanysh syılap kelesiz. Siz myqty maman ǵana emes, «Altyn adamsyz!». Qazaqstandaǵy balalar onkogematologııa salasynyń damýyna qosqan ólsheýsiz úlesińizge tán­timiz. Sizdiń bul salada alar or­nyńyz erek», dedi.

Mine, osylaısha, Pedıatrııa ortalyǵy emdeý mekemesi ǵana emes, QazUMÝ-dyń kóptegen klı­nı­kalyq kafedralary ornalas­qan, dıplomnan keıingi daıarlyq pen dərigerlerdiń mamandyǵyn jetildirý kýrstary úshin taptyr­maıtyn oqý bazasyna aınal­dy. «Pedıatrııa», «Balalar hı­rýrgııasy», «Balalar onkolo­gııa­sy jáne gematologııasy» sa­­la­lary boıynsha tájirıbeli ma­­mandar daıarlaý jumystary jol­ǵa qoıylǵan. Ortalyq mamandary respýblıkanyń barlyq óńirinde pedıatrııa men balalar hırýrgııasynyń ártúrli ózekti máseleleri boıynsha trenıngter men oqytý dáristerin ótkizedi.

Eki kún boıy ótken halyq­ara­lyq konferensııanyń seksııa­lary «Pedıatrııa jáne neo­na­tologııanyń ózekti másele­le­ri», «Balalar hırýrgııasy: ba­ǵyt­tary men zamanaýı ádis­te­ri», «Orfandyq aýrýlardy dıagnos­tıkalaý men emdeýdiń zamanaýı máseleleri», «Onkologııalyq jáne gematologııalyq aýrýlar­dy dıagnostıkalaý men emdeýdiń za­ma­naýı tehnologııalary», «Pa­to­logoanatomııalyq dıagnos­tı­­­kanyń ózekti máseleleri», «Ba­la­larǵa medısınalyq kómek kór­­setýdi uıymdastyrýdaǵy me­ıir­­­gerler róli» atty taqyryp­tar­dy talqylady.

Halyqaralyq konferensııa sońynda arnaıy qaýly qabyl­da­nyp, konferensııaǵa qaty­sýshylar Qazaqstan Respýb­lıka­syndaǵy pedıatrııalyq qyzmetti damytýdyń aldaǵy josparlaryn belgiledi.

Konferensııa barysynda klı­nıkanyń tarıhy men búgini baıan­dalatyn «Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı orta­ly­­ǵyna – 90 jyl» atty fılm kór­setildi.

Búginde 700-den astam qyzmet­keri bar Pedıatrııa jáne bala­lar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy 1932 jyly 28 qarashada qurylyp, Ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý ǵylymı-zertteý ınstıtýtynan bastaý alǵanyn eske sala ketken jón.

Klınıkada jylyna jańa týǵan náresteden bastap 18 jasqa de­ıin­gi Qazaqstannyń barlyq óńirinen 6 myńnan astam bala dertine shıpa tabady.

Al endi bıylǵy Balalar jyly Pedıatrııa jáne balalar hırýr­gııasy ǵylymı ortalyǵyna naqty ne berdi? Balalar jylynda birinshi kezekte Ortalyqta sırek keselderge dýshar bolǵan balalarǵa medısınalyq kómek kórsetýdi jetildirý úshin orfan­dyq aýrýlar men olardy emdeýge arnalǵan dárilik zattardyń tizimi keńeıtilgen. Oǵan qosa «Qazaqstan halqyna» qoryna sırek kezdesetin (orfandyq) aýrýlardyń tizbesine kirmegen pasıentterdi qymbat preparattar men dári-dármekpen qam­tamasyz etý múmkindigin qa­ras­­tyrý qajettigi týraly usy­­­nys­tar berilip otyr. Sony­men qatar orfandyq aýrý­lary bar balalarǵa kómek kórse­tý­di je­til­dirý jónindegi tujy­rym­da­ma ázirlendi.

Ekinshi tyndyrylǵan is – bıylǵy aqpan aıynan bastap Qazaqstanda tuqym qýalaıtyn aýrýlarǵa jańa týǵan balalardy iriktep skrınıngteýde tandemdik mass-spektrometrııa ádisimen tájirıbe almasýdyń qanatqaqty jobasy iske qosyldy. Bul bala­nyń tamaqtanýyn túzetýdi jet­kilikti túrde erte bastaýǵa jáne osyndaı naýqastardy bas­qarý ádisin anyqtaýǵa múm­kindik be­re­di. Atal­ǵan skrı­nıngtiń ná­tıjesinde, dıag­nostıkanyń naq­ty bir ádis­te­rine, mamandarǵa, dá­rilik tera­pııa­ǵa degen qajet­ti­lik qan­sha­lyqty ekeni eseptelinedi. Osy málimet­ter­ge súıene otyryp, keıbir sırek kezdesetin aýrýlardy erte dıa­g­­nostıkalaýdyń odan ári qa­raı­ǵy ádisi anyqtalady.

Úshinshiden, Balalar jylynyń aıasynda, bıyl Qazaqstanda alǵash ret halyqaralyq tirkeý arqyly (Germanııa) týys emes donordan súıek kemigin allogendik transplantasııalaý bastalǵan. Budan ári qaraı da týys emes sheteldik donorlardan gemopoezdik diń jasýshalaryn transplantasııalaý isi jalǵasyn tapqaly otyr.

Osylaısha, búgingi tańda Pe­dıatrııa jáne balalar hırýrgııa­sy ǵylymı ortalyǵynda súıek kemigin transplantasııalaýdyń biregeı otalary qolǵa alyndy. Kardıohırýrgııa damý ústinde, ınter­vensııalyq kardıohırýrgııa qoldanylady, hımıoterapııanyń ınnovasııalyq tehnologııalary engizilgen. Ortalyqta asqazan-ishek joldarynyń, keýde bóligi men basqa da týabitti derttermen dúnıege kelgen balalardyń densaýlyǵyn túzetýdiń ınno­va­sııa­lyq ádisterin qoldana oty­ryp, túrli kúrdeli otalar júr­giziledi.

Munyń barlyǵy tizbelep shyǵýǵa ǵana ońaı bolǵanymen, bul – ortalyqtaǵy júzdegen dá­ri­gerdiń kúndelikti, táýlikpen sanaspaıtyn naýqas balalardyń densaýlyǵy úshin kúresi, eren eńbegi, ǵumyry, dertti sábılerdiń ómir súrýge degen qushtarlyǵy desek te bolady.

ALMATY