Altynbek

Balalyqpen qoshtasý

1979 jyldyń qyrkúıek aıynda Qazaq­stannyń túkpir-túkpirinen jı­nalǵan, jýrfakqa oqýǵa túsken 50 bala Qazaqtyń S.M.Kırov atyndaǵy mem­le­kettik ýnıver­sıtetiniń bas ǵıma­ra­tynda, 101-aýdıtorııa­da birinshi kýrs­tyń alǵashqy sabaǵynda bas qostyq. Altynbekpen tanystyǵym sol kezden bastaldy. Alǵash ret komsomol jınalysynda sóz sóıledi. Pikirimiz bir jerden shyqty. Jýrfakta Muhamedjan Seralın atyndaǵy ádebı birlestik bar edi, soǵan múshe boldyq. Osylaı alǵash­qy semestrde-aq jaqyn dostasyp kettik.

Kýrstaǵy elý balanyń, dálirek aıt­saq, onyń 16-sy qyz, qalǵany jigitter, bári shetinen aqyn bolyp shyqty. Kúnde – jyr keshi. Baıan Beketova, Nurlan Máýkenuly (Berǵazıev), Úmithan Altaeva, Beıbit Qusanbek bastaǵan aqyndar óz óleń­derin oqıdy. Jyr keshi bolǵan soń, bizge de bir aqynnyń óleńin oqý júk­teledi. Altynbek Muqaǵalıdyń «Arshaly saı» atty óleńin oqyp edi sol keshte... Muqaǵalıdy keremet jaqsy kóretin.

Aýady da turady, ańsarym-aı!

Áli sen esimdesiń, Arshaly saı.

Sol túni nege meni óltirmediń?

Sol túni rıza edim alsa qudaı.

Sen kýá, Arshaly saı,

Sol túni men, aqqýǵa tuzaq salyp,

óltirip em.

Sol túni nege meni aıap qaldyń?

Jańadan aýyzdanǵan bóltirik em.

(Bóltirik em, arlan bop aıaqtandym), – degen jyr joldaryn erekshe yqylas­pen oqydy. Arasynda kózáınegin saýsa­ǵy­nyń ushymen sál kóterip, túzetip qoıady. О́leńder oqylyp, onyń arty qa­zaq týraly áńgimege ulasqasyn (ádette, Shám­shi qyzdardyń shaıyn ishken soń, sál toǵaıǵan sátte qazaq, til, el men jer jó­ninde áńgime bastaıtyn) Altynbektiń týý sonaý GRES-ke qaıtýyna týra keledi; bir jyl ǵana jataqhanada jatty, qalǵan jyldar jataqhanadan oryn tımegen soń, sol jaqtan qatynap oqıtyn, kúnde avtobýs tosyp, sarǵaıyp júrý de ońaı emes, keıde ekinshi qabattan aq jamylǵyny bir-birine jalǵap, kóterip alatynbyz; jyr keshi bitkesin, syrtqa shyqqanda «beri jaqyndashy» dep ym qaqty da: «mynanyń bári shetinen aqyn, ekeýmizge poezııadan nan joq, jýrnalıstıkany kemire bereıik» dedi. Sóıtip, ol «Qazaq ýnıversıteti» gazetine ara-tura satıralyq áńgimeler jaza bastady. Erjuman Smaıyl aǵamyz bizdi «Lenınshil jasqa» tartty. Osylaısha, jýrnalıstıka degen júıriktiń jalyna jarmastyq.

Alǵashqy semestr aýyldan kelgen shá­kirtterge ońaı bolmady. Jýrnalıstıka tarıhy, shetel ádebıeti, ejelgi dáýir áde­bıeti, orys ádebıeti, sheteldik kom­mýnıstik baspasóz tarıhy degen pánderge qatysty oqýlyqtyń bári – orys tilinde. Emtıhanǵa bárimiz birigip daıyndalamyz. Birimiz oqymaǵan kitapty ekinshi bireý sıýjetin qaldyrmaı aýyzsha aıtyp beredi. Altynbek Fedor Dostoevskıı­diń «Prestýplenıe ı nakazanıe» degen roma­nyn bastan-aıaq áńgimelep berdi. Dos­toevskııdi túpnusqada oqý jáne oqı­ǵa jelisin qazaqsha uǵyndyryp berý degen eshqaısymyzdyń oıymyzǵa da kel­megen nárse. Osylaısha, birlesken da­ıyn­dyq emtıhanda jemisin berdi, qulap qalǵan, ne tómen baǵa alǵan stýdent joq, bárimiz birinshi semestrdi jaqsylap qory­tyndyladyq.

Birde KazGÝ-diń joǵary jaǵynda tóbeshik bolatyn, japalaqtap alǵashqy qar da jaýǵan, qalyń qardy qonyshtan keship, sol tóbege kóterildik. Sál áride eski qorym bar. Qarmen atysyp, biraz asyr saldyq. Bir kezde Altynbek qarǵa shalqasynan jata ketti. Aıaq jaǵyn keýdesine deıin qarmen kómdi. Maǵan «Qarmen kómip tastashy» dedi. «Jyndysyń ba, onyń ne?» degenimshe bolǵan joq, aqyryn ǵana «ótinemin» dedi. Balalyq ańǵaldyq, albyrt­tyq ustap ketti-aý deımin, onyń bet-júzin qarǵa bóktirip tastadym. Únsiz, qımylsyz qaldy. «Eı, Altynbek, tur! Boldy endi» deı bergenim sol, atyp turdy. Qarqyldap kúldi. Sosyn qabaǵyn sál shytyp, muńaıyp qaldy. Tóbeshikten qala jaqqa qarady.

– Osy tóbede, ana qorymda Muqa­ǵa­lı­dyń Maıgúli jatyr, – dedi.

Qalaqtaı ediń,

Qabirińde qalaq tur.

Týǵanyńdy, ólgenińdi sanap qur.

Seniń ańqaý qulaǵyńdaı qalqıyp,

Qyr basynan qala jaqqa qarap tur, – dep aqynnyń qyzyna arnaǵan óleńin oqydy. Daýysynda diril bar. Birtúrli óne-boıym shymyrlap ketti.

– Núke, – dedi sosyn. Úni de, óńi de salmaqty.

– Men búgin balalyqpen qoshtastym. Balalyǵym myna qardyń astynda qaldy, qosh bol, balalyq! – dedi baıaý únmen...

Erte eseıý

Ol erte eseıdi. Shynymen-aq, balalyq shaǵymen sol tóbeshikte qoshtasqan eken. Odan bylaıǵy kezdiń bárinde Altynbek tanymaıtyn jandarǵa ishki syryn aldyrtyp, ashyla bermeıtin; isinde de, júri­sinde de salmaq bar-tyn, óńinde by­laıǵy jurttyń mysyn basatyn erekshe bir sus paıda boldy; Shákeńniń shaıdan keıingi áńgimelerin muqııat tyńdaıtyn, Alash arystary týraly, asharshylyq kezeń, repressııa, tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý tusyndaǵy ultymyzdyń shymbaıyna batqan, tilge tusaý salynǵan, salt-dástúrden ajyraı bastaǵan, qazaqy qalpymyzdan aıyrylǵan kepterdiń bárin oı eleginen ótkizip, jurt júz ret sóılep jatqanda, bir-aq ret kesip-piship sóıleıtin daǵdyǵa kóshti.

Jýrfaktyń dekany Temirbek Qoja­keev fakýltette birneshe shyǵarmashy­lyq úıirme uıymdastyrǵan: hor, dombyra orkestri, drama úıirmesi, ádebı birlestik.., horǵa, dombyraǵa úıirsektigimiz shamaly, drama úıirmesine jazyldyq. Sáken Júnisovtiń «Jaraly gúlder», Sáken Seıfýlınniń «Qyzyl suńqarlar», Qaltaı Muqamedjanovtyń «Bóltirik bórik astynda» degen pesalaryn ózimizshe sahnalaǵan boldyq. «Qyzyl suńqarlar» qoıylymynda Altynbek túrme bastyǵynyń rólin oınady. Muhtar Qul-Muhammed, Saltanat Aıbergenova, Beıbit Saparaly, Saǵatbek Medeýbekuly, Asqar Ahmetov tárizdi ýnıversıtet stýdentterinen quralǵan trýppa dańqy fakýltetten ary asyp, búkil KazGÝ-ge tanymal boldy.

О́ndiriste «ken-baıytý kombınaty» degen bar. Altyndy altyndaı, kúmisti kúmisteı, mysty mystaı arshyp alyp, árqaısysyn elep shyǵarady. Tap sol sekildi bizdiń kýrs ta kileń «oı baıytý kombınaty» ispettes: esil-dertimiz oqý, kitap aqtarý, oqyǵanymyzben bólisý, birimiz oqyǵan kitapty ekinshimiz ile-shala oqýǵa umtylý; sol arqyly bilimmen ıyq tiresip, qatardan qalmaı, oqýdan talmaı, únemi izdeniste júrý daǵdyǵa aınaldy. Ýnıversıtet stýdentteriniń bizge Svetqalı Nurjan aqynnyń dýaly aýzymen tańylǵan «Oqymystylar kýrsy» degen ataq tekten tek shyqqan joq...

Jurttyń kóbisi, ásirese keıingi jastar Altynbek Sársenbaıulyn týa bitti «oppozısıoner» retinde qabyldaıdy. Olaı emes, onyń saıasat sahnasyna shyqqanǵa deıingi jastyq ómiri, stýdenttik shaǵy, jýrnalıstıkaǵa aralasýy, sosyn eldik, memleketshildik jolǵa túsýi bir kúnde bola qoıǵan joq. Adamnyń tanymy, bilimi men biligi jas ýaqyttan qalyptasady. Oǵan ortasy áser etedi. «Ultqa qyzmet etý – bilimnen emes, minezden» degen Álıhan Bókeıhannyń sóz astarynda adamnyń qalyptasý mektebi turǵanyn ańdamaý múmkin emes, sondyqtan búgingi Altynbek týraly áńgimeni onyń jastyq shaǵynan bastap órbitken abzal sekildi.

Meniń qaıda barsam da, qaı qalaǵa kóshsem de únemi tastamaı alyp júretin qymbat qazynam bar. Bul meniń stýdent shaqta jazǵan kúndeligim, sosyn dostarmen alysqan hattar. Onyń maǵan jazǵan birneshe haty saqtaýly. Oıyn ádemi ázilmen kórkem etip jetkize biletin. Altynbek týraly qyryq jyl burynǵy jazbalardy qaıta bir sholyp shyqtym. Stýdenttik kúnder elesi sanamda qaıta jańǵyrdy.

Kúndelikti 1982 jylǵy 8 aqpannan 10 maýsym aralyǵyna deıin júrgizippin. «Sóz óneri dertpen teń! Aqyry osy jol­dy, dertke teń sóz óneri jolyn tań­dap aldyń eken, soǵan laıyq bilim men yjda­hattylyq, ǵajaıyp erik kúshi men jady­ny jattyqtyrý sııaqty isterdi ıger. Kóp oılaǵan utady, kitabı álemge kóz jú­girtip baıqasaq, keıbir aqylgóı kisi­lerdiń oılaý qabileti nelikten keremet ekenin jáne oıdy kez kelgen ýaqytta, jumystan tys demalys sátterinde de serik etkendigin baǵamdar edik. Tarazylaı kele osy jaǵdaıatty ózime serik etýdi men de jón kórdim. Ol úshin, ásirese jadyny jattyqtyryp, qaperdi myqtaý úshin kúnbe-kún jazbalar júrgizip otyrý kerek. Ol ári jazý amaldary men ádisterdi, stıldi qalyptastyrý úshin óte mańyzdy» dep betashar sóz jazyp, Lev Tolstoıdyń «eń bastysy – ózińniń aqyl-tarazyń­nyń bolýy» degen sózin mysalǵa keltirip, Tolstoıdyń tańerteń jazý daǵdysyn úlgi tutyp, Anton Chehovtyń «Túnde ju­mys isteý, tún mezgilinde temeki tartý sııaq­ty asa zııandy nárse» degen sózimen túıin­dep, Gete, Romen Rollan, Charlz Dar­vın, Shyńǵys Aıtmatovtardyń erteńgi mezgilde eńbek etkenderin, tipti Dekart pen Paskaldyń erte turyp jazatyndaryn túrtip qoıyppyn.

Kýrsta Altynbek Sársenbaıuly men Beıbit Saparaly ekeýi kitap oqý jaǵynan oq boıy ozyq júretin. Osy eki azamat­tyń elden buryn oqyp, bizge «osyndaı kitap oqydym» degen bir aýyz sóziniń ózi tulparǵa qamshy basqandaı jedel áser etetin. Astahovanyń «Sotvorenıe ılı evolıýsııa», Ánýar Álimjanovtyń «V raznye gody», Amerıkadaǵy psıholo­gııa­nyń atasy sanalatyn Ýılıam Djeıs­tiń «Psıhologııa negizderi», Edýardas Mejelaıtıstiń «Kontrapýnkt», Konstan­tın Paýstovskııdiń «Zolotaıa roza», Oral­han Bókeıdiń «Saıtan kópir», Shyń­ǵys Aıtmatovtyń «Teńiz jaǵalaı jú­gir­gen tarǵyl tóbet», Mark Tvenniń «Tom Soıerdiń basynan keshkenderi», Eshıl­diń «Buǵaýlanǵan Prometeı», Alek­sandr Kýp­rın men Ivan Býnınniń shy­ǵar­malaryn, Anar­dyń «Sóngen ottyń ja­ryǵy», Tahaýı Ahtanovtyń «Mahabbat muńy», Mar Baıdjıevtiń «My – mýjchıny», «Prazdnık v kajdom dome», Mus­taı Kárim­niń «Dolgoe – dolgoe detstvo», Ion Drýseniń «Aq kóńilmiz, júk aýyr», Sergı Chılaıanyń «Ekaterına Chavchavadze», Iýrıı Bondarevtiń «Bereg», Valentın Raspýtınniń «Ýrokı fransýzskogo» degen kitaptaryn Altynbek pen Beıbit biz­den buryn oqyp tastaǵan. Osy ekeýinen qalmaıyq dep biz de atalǵan kitaptardy kemirip oqýǵa umtylatyn edik.

1982 jylǵy 9 aqpan kúni «Korpýsqa bardym. Odan ári Abaı men Gagarın kóshe­sin­degi Baspa úıiniń besinshi qabatyna kóterildik. S.Ábdiraıymov joldasqa joly­ǵyp, jolymyz bolmaı qaıttyq. Jataqha­naǵa kelsem, Erkin, Darhan­dar júr eken... Altynbekpen birge ba­ryp, Sáýle­ni týǵan kúnimen quttyqtadyq. Kesh­ke qaraı shaǵyn bas qosý, otyrys bol­­dy. Keshke Áýez, Altynbek, jáne men (erler qaýy­mynan), qyzdardan Úmit, Gýlıa, Janna. Mýzyka tamasha: Vladımır Vysoskııdiń ánderi jazylǵan kúıtabaq, tyńdaǵan janǵa áseri mol. Burynyraq Vysoskıı jaıly estelik oqyǵam, onda akter kózi tirisinde Taganka boıymen kele jatqanda, qaz-qatar ornalasqan úıler­den onyń ánderi estiledi, bul – bir ánshi akterǵa kórsetilgen syı-sııapat sııaqty keremet nárse edi. Altynbek Vladımır Vysoskııdiń ánderin jaqsy kóredi», dep jazyp qoıyppyn.

30 naýryz kúni «Altynbek ekeýmiz qalaı jatsaq, solaı turdyq tańerteń. Saǵat jetiniń shamasy eken, jýy­nyp, kıinip, dápterlerdi daıyndaımyz degenshe kún kóterilip qaldy. Qatqaqty paıdalanyp, korpýsqa qaraı tóte jolmen tarttyq. Búkil vzvodtan razvodta 4-aq adam boldyq. Kúni boıy sabaǵymyz podvalda ótti... Ázız Nesınniń «Áńgime oqı otyryńyz» degen jınaǵynan biraz áńgime oqydyq. «Alye makı Issykkýlıa» degen qyrǵyz kınosyn kórdik. Basty rólde Súımenkýl Chokmorov oınaıdy. Ol beınelegen Kara-Balta beınesi óte nanymdy. Ásirese Birjan saldyń «Temirtasyn» aıtqanda qulaq quryshyn qandyrdy. Árıne, ándi oryndaýshy basqa adam, biraq munda qabysqan óner órimin kórýge bolady», dep alǵan áserimizdi táptishtep jaz­ǵan ekenmin.

Sáýirdiń 10-y kúni kúndelik betin tol­­­­tyryp otyryp mynadaı oqıǵany jazyppyn. «Sońǵy núkteni qoıa bergende Altynbek keldi ańqyldap. «Bıge júr de júr» deıdi. «Erteń kross, damyldaýǵa mursha bershi» desem de bolar emes. «Ja­raıdy» dep aıtqanyna kóndim de, dápter betin japtym. Kıinip, ári-beri aınaǵa qarasyp, bıge shyqtyq. Ekinshi qabat lyqa tolǵan stýdentterden aıaq alyp júrgisiz. «Qanymyzǵa sińgen» ádet boıynsha qyzdar jaǵyna kóz tastadyq. Kóńilge alyp júrgen kisiler kórine qoı­mady. Dıskotekany júrgizýshi Batyrbek dástúrli túrde týǵan kún ıelerin qut­tyqtady. Bir kezde qyzdardyń tóbesi kó­rindi. Dereý Altynbek ekeýmiz aıaq astynan is-shara jobasyn jasap jiberdik. Bir ret selkildek bıge, eki ret valske bıledik. Kóp nárse aıtýǵa, qaljyńdasýǵa bolar edi, biraq únsiz bıleý, júrekterdiń qaǵýynan qushaqta tyńdasý basym bolyp shyqty. Úlken is tyndyrǵandaı boldym. Altynbek te maǵan barynsha bolysýǵa umtylyp baqty. Bári bitken soń, ekeýmiz de rıza keıipte uıqyǵa jattyq».

Sáýirdiń 16-sy. «Túnde Altynbek bizdiń bólmede qonǵan. Tań sazy bi­lingennen keıin kóp uzamaı turyp ket­tik. Kún kóterilip, shýaǵyn shasham degenshe jyldamdata basyp, qujyraǵa enip te úlgerdik. Istmattyń sońyn ala bere stýdentter emhanasyna qaraı jó­nel­dik. Sebebi, mart aıynda kezekti tek­­se­risten ótýimiz kerek bolatyn, ol kez­­de spektaklge daıyndyqpen júrip bara almaǵan edik, endi, mine, dekanatqa tús­ken raporttan soń dedektep júrgen betimiz. Baryp kúretamyrda, saýsaq­tyń ushynan qan tapsyrdyq. О́zimiz ashpyz, oǵan endi qan tapsyrý qosylǵa­syn kózimiz qaraýytyp, basymyz aınalyp, jataqhanaǵa ázer jettik. Kele sala bir-bir kitapty qushaqtap, sharshaǵanymyz­ǵa qaramaı oqýǵa kiristik».

Sáýirdiń 19-y. «Uıqy álemine saıahat bastalyp-aq ketti. Bitýi bárinen jyl­dam boldy. Tańerteńgi radıo dybys qaǵy­synan oıanyp alyp, Altynbek ekeýmiz sál jata turaıyq dep ózimizdi ózimiz aldap biraz jattyq. Razvodqa keshikpeı, emin-erkin úlgerdik. Áskerı kafedradaǵylar qatal bolyp alypty, áı-sháıǵa kelý joq, keshikkenderdi birden sabaqtan qýý, dekanǵa raport túsirý degen táýir metodty taýyp alǵan. Uly Otan soǵysynyń ardageri Harpenko degen kisimen kezdesip, áńgimesin tyńdadyq. Odan soń Altynbek áldeneni syltaýratyp jataqhanaǵa qaraı tarta berdi. Farıdalardyń esigin qaqtyq. Onyń jazǵan ocherkin oqydyq. Shekspır, Sokrattyń sózderin keltiripti, Repınniń sýretterin sıpattap, taldapty. Oı óresi, deńgeıi, dárejesi óte joǵary. Ádebıet máse­lesinde de bizben tartysa alatyn túri bar».

Mamyrdyń 5-i. «Araǵa apta salyp qaı­ta oraldyq ózimizdiń syrlasqa. Maı merekesi ózindik ereksheligi bar keremet sapar bolyp este qaldy. Almaty – Na­rynqol sapary sátti bastalyp, sátti bitti. Sapardan alǵan áserimdi «Narynqol – nama» degen kólemdi jazbadan oqımyn degenderge ruqsat. Altynbek maı merekesi­ne oraı óziniń týǵan jerine, Naryn­qol­ǵa shaqyrǵan. Merekege baılanysty júrginshi kóp. Avtobýsqa otyrý ońaı bolmady. Zorǵa degende bir kólikke iliktik. Ishi ystyq, kúıip tur eken. Jyl ótken saıyn, jasyńa jas qosylǵan saıyn «osy men ne bitirdim, ne istedim, ne isteýim kerek?» de­gen saýaldarǵa jaýap izdeısiń; tapsań – taptyń, tappasań – tunjyraısyń...Erteńdi oılap, uzyn-sonar oıdyń tereńi­ne súńgip ketesiń. Osydan kelip baıaǵy Shekspırdiń Gamletinshe «Bolý – bolmaý, «Byt ılı ne byt» degen suraq sarsańy kelip shyǵady. Dat hanzadasyn dal etken suraqtyń jaýabyn qaıtip tabamyz? Altynbekke qarasam, qaladan satyp alǵan kitapty aýdarystyra qarap otyr eken. «Okno v HH vek» degen kitap. Yntyǵyp ólip baram oqyǵansha. Mende Qabdeshtiń «Sharaına» degen kitaby. Ekeýmiz bir-birimizge qoltańba jazyp, kitap almastyq. Jolaı Altynbek týǵan jeri týraly, taýy men tasy týraly úzdiksiz baıandap keledi. Muqaǵalıdyń týǵan jerin kórsem dep men kelemin, bir oıym Altynbekten alǵan kitapty oqý».

Mamyrdyń 10-y. «Keshe túndeletip Altynbek kelgen. Gúlámen birge qydyr­maq oıy bolǵan ba, áıteýir «kınodan kelgen betim» dep keldi. «Bizge qazir qyz-pyz degendi oılaýdy qoıý kerek», dedi Altynbek. Daýsynda muń bar. «Eldi oılaý kerek. Eldiń erteńgi taǵdyryn oılaý kerek. Almatyda bir-aq qazaq mektebi bar. Qazaq tiliniń taǵdyry ne bolady? О́kimet bizge oqýǵa múmkindik berip tur. Bárin tastap, oqıyq. Oqyǵandy kóńilge, yqylaspen toqıyq» dep kúldi. Norvegııa ádebıetiniń klassıgi Genrık Ibsenniń «Kýkolnyı dom» atty úsh kórinisti pesasyn qoldan qolǵa tıgizbeı oqyp shyqtyq. Myqty dúnıe bolǵanda suramańyz, tek oqyńyz! Tirliktiń máni – qozǵalysta! Qozǵalys, qozǵalys, tek qana qozǵalys! Máńgilik zańy bar ma? Máni nede onyń? Altynbek Shyńǵys Aıtmatovtyń «Býrannyı polýstanok» atty romanyn ýje oqyp tastapty. Men ne bitirip júrmin?».

Osy jazbadan oqyrman qaýym Altyn­bek Sársenbaıulynyń bilimge degen qush­tarlyǵyn, ultqa, elge qyzmet etý degen asyl muratty jastaıynan boıyna sińir­genin paıymdaı alady dep oılaımyn.

Naǵyz memleketshil tulǵa

Altynbek týǵan jerin jan-tánimen jaqsy kóretin. Almatydan Aqparat mı­nıstrligin Astanaǵa memlekettik meke­melerdiń ishinde eń birinshi bolyp kóshir­gen de Altynbek. Eń bir qıyn shaqta qazaq­tildi basylymdardy qarjylaı qol­daýdyń tetigin jasaǵan da Altynbek.

1985 jyly jýrnalıstıka mamandy­ǵy boıynsha M.S.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin támam­dady. Ýnıversıtetti aıaqtaǵannan keıin Qazaq telegraf agenttiginde, «Araı-Zarıa» jýrnalynyń redaktory, «О́rken-Go­rı­zont» gazetiniń bas redaktory bolyp qyz­met etti. Prezıdent apparatynda, Qazaq­stan Respýblıkasy Mınıstrler Kabı­netinde jaýapty qyzmetter atqar­dy. On jyl boıy baspa, aqparat jáne mádenıet salasynyń memlekettik organdaryn basqardy. 1993 jyldan Bas­pa jáne aqparat mınıstri, 1995 jyldan Baspa jáne aqparat jónindegi ult­tyq agenttiktiń tóraǵasy, 1997 jyldan Qoǵam­dyq kelisim jáne aqparat mı­nıstri, 1999 jyldan Qoǵamdyq kelisim, aqparat jáne mádenıet mınıstri. 2001 jyldyń mamyrynan jeltoqsanyna deıin Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesiniń hatshysy-Prezıdenttiń Ulttyq qaýipsizdik jónindegi kómekshisi. 2002 jyldyń qańtarynan dıplomatııa­lyq qyzmette, Reseı Federasııasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi qyzmetin atqardy.

Bári kóz aldymyzda. Altynbektiń aıtqan sózderi áli de kún tártibinde tur.

«Ádil de prınsıpti sheshimderdiń mezgili kelip jetti dep oılaımyn. Bizdiń árqaısymyz óz tańdaýymyzdy jasaýǵa tıispiz. Bılikte júrý – eshkimniń bas­ty maqsaty bolmaýǵa tıis. Saıasatker­diń basty maqsaty ulttyq múdde men halyqtyń eń zárý talap-tilekterimen sáıkes, úıles bolýy kerek. Saıasatker­ler jaýapkershilikti ári azamattardyń senimin aqtaı bilýge tıis. Qazir bılik­ke de, oppozısııaǵa da saıa­sı oıyn oınaýdy doǵaratyn kez keldi. Eshkimniń taktıkalyq mindetterdi júzege asyrý úshin ǵana halyqtyń taǵdy­ryn, olar­dyń balalary men nemereleri­niń ­kemel keleshegin qyl ústine qoıýǵa qaqy­sy joq. Ultty ult etetin ne? Onyń táýelsiz mem­leketi. Naqtyraq aıtsaq, memleket júrgizetin saıasat. Memlekettik saıa­sat. Eger bodandyqtan bosaǵan ult mem­le­kettik júıesin durys qura alsa, damý­dyń úlken jolyna túsedi. Teris júıege tússe, ult kúızeledi, kúıreıdi».

Altynbek kóp biletin edi. Birde oǵan «osy nárseniń bárin jaza bermeısiń be?» degen edim. Kúldi. «Bári meniń basymda», dedi sosyn. «Oralhan týraly móldiretip jaz­dyń ǵoı, ázirge sen jaza ber», dedi aqyryn...

Basy qadirli, júregi namysty Alash arysy edi!

Qaskóıler ony dál basynan jáne júrek tusynan atyp óltirdi...

Nurtóre JÚSIP,

Senat depýtaty