«Men halqyma senemin, onyń bolashaǵy zor»

О́tken kúnde belgi bar

Sonaý 1993 jylǵy tamyz aıyn­­da, Jońǵar Alataýynyń baýraıyn­da, Je­tis­ýdyń injý-mar­jan­darynyń biri bolyp sanala­tyn Lepsi ózeniniń basynda, ataq­ty Tynyshbaı bıdiń jaılaýyn­da, aǵaıyn túgel bas qosyp, qa­zaq­tyń kórnekti saıası jáne qo­ǵam qaı­ratkeri, Alash qozǵa­ly­sy­nyń­ negizin salýshylardyń biri, Alashorda úkimetiniń mú­she­­si jáne onyń tóraǵasynyń orynbasary, tarıhshy-ǵalym, qa­zaq­tan shyqqan tuńǵysh temirjol qatynastarynyń ınjeneri Muha­med­jan Tynyshbaevtyń 115 jyl­­dyq mereıtoıyn ótkizýge daıyn­dalyp jatty.

Osynaý pishini buzyla qoı­ma­ǵan taýly ólkeniń tabıǵaty tamasha. Tamyz aıynyń aıaǵy bolsa da, kórinisi ǵajap. Ataqty Shveı­sa­rııa­nyń tabıǵatynan artyq bolmasa kem emes. Taý bıiginen qulaı aǵyp jatqan Burhan sarqyramasy, kókmaısa kilemi, almaly baǵy, qaraǵaıly ormandary kóz úıirip, kóńil súısintedi... Osyndaı tamasha tabıǵat aıasynan Tynyshbaı bıdeı, Muhamedjandaı azamattar ósip shyqpaýy múmkin be?..

Sarqan aýdanynyń sol kezde­gi Qoıly keńsharyna qaras­ty Pıo­ner bólim­she­sin­de (qazirgi M.Tynyshbaev aýyly) Muha­med­jan Tynyshbaevtyń arýaǵy dep jınalǵan azamattardyń sanynda esep joq. Aldy sonaý Máskeýden, Sankt-Peter­býrgten, Almatydan, Semeıden, О́ske­men­nen, elimizdiń túkpir-túkpirinen keldi.

Aty ańyzǵa aınalǵan ataqty Túrkistan-Sibir temirjoly (Túr­ksib) – asyl azamat­tyń eren eńbe­giniń jemisi, elge qaldyrǵan tá­bá­rigi...

Kóppen birge Dımekeń aǵamyz da osy jıynnyń erekshe qonaǵy qatarynda boldy. Almatydan bir kún buryn bir qaýym el bop shyq­qan bizder at basyn aǵamyzdyń ata-babasynyń mekeni – Baqanas aýy­lyna burdyq.

Kóshbasshymyz Dımekeń, biz bolsaq, ár ýaqytta janynan tabylatyn atqosshy­sy­myz – áriptesim, kıno­operator-rejısser, osy Tal­dy­­qorǵan qalasynyń týmasy Iýrıı Pavlovıch Lıtvıakov jáne men­ kı­norejısser Moldaǵalı Omarov.

Qapshaǵaı – Baqanas tasjoly­nyń boıy tolǵan mal, jaılaýdan túsip kele jat­­qan malshylar. Qora-qora merınos aq qoılar biriniń artynan biri tizilip, otar-otar bolyp jaıdaqqa túsip kele jatyr. Tiz­bek­te­ri taýsylar emes, bas-aıaǵy bir­­ne­she shaqyrymǵa sozylǵan, jol júrý múm­kin emes.

Sol bir kórinis áli esimde, Dı­me­keń kóshimizdi jolda toqtatyp, jalǵyz ózi bıik shoqyǵa shyǵyp, jan-jaǵyn baǵdarlap, biraz turdy. О́zi ǵana. Eshqaısymyzǵa tis jarmady. Kim bilsin, ne oılaǵanyn...

Eki aýdannyń shekarasynan ótke­nimiz de sol edi, jergilikti bas­shy­lar, aǵaıyn-týystar Dıme­keńdi qushaq jaıa qarsy alyp, segiz qanat­ty aq kıizúıge jaıǵastyrdy.

Biraz demin alǵan soń «Baq­baq­ty» kú­rish keńsharyna bet burdyq. Áıgili kú­rish egýmen aınalysatyn sharýashylyq. Naý­qannyń endi ǵana bastalyp, egindi orýǵa kirisken kez. Egin bitik shyqqan, kóz súısintedi, kóńil toltyrady.

Árkim bile bermes osy sátti, dál osy jaǵdaıdy aıtyp ketkenim jón bolar.

Baqanas óńiriniń kúrishti al­qap­­qa aınalýy tikeleı Dıme­keń­­niń esimimen baı­lanysty. Ýaqytynda bul daqyldy munda ósirýge bolmaıdy, aýa raıyna jáne tabıǵatyna sáıkes kelmeıdi dep, ǵalymdar qarsy bolǵan eken...

Kúrish alqabyn aralap, mehanızator jigit­termen kezdesip, ádet­tegideı hal-jaǵ­daı­laryn suras­tyryp, ahýaldaryn bilip jatyr, kóbisin derlik ózi de jaqsy tanıdy.

Bıyl ónim bitik ósken eken, shyǵymy da jaqsy, bir gektarǵa aınal­dyrǵanda ortasha eseppen 45–50 sentnerden shyǵatyn sııaqty. Bar bolǵany jarty saǵat­tyń ishinde birtalaı áńgime aıtylyp, syrly suhbattar tilge tıek boldy.

Alqap aıasynda bir top qyr­ǵaýyl jaıylyp júr. Muny kórgen Dımekeń balasha qýandy. Keshke qaraı Ile ózeniniń tabıǵatyn tamashalap, qarmaq tastap, balyq aýlady. Aq balyqtar, sazandar... Ileniń tabıǵı álemi aǵanyń kóńilinen shyqqandaı...

Erteńine erteletip jer jannaty – Je­ti­sýdyń ortalyǵy Tal­dy­qor­ǵan qala­syna da jettik.

Jylyshyraımen qarsy alyp, qoshe­met­tep jatqan atqaminer ji­git­ter, bári de qur­metti qonaqty qýa­na qarsy aldy.

Lepsi ózeniniń mańaıdy dúbir­letip, ánge bólegen syrshyl aǵy­synyń daýsy irgedegi aýyl-aı­maqtyń ǵana emes, sonaý qyr as­­tyn­daǵy turǵyndardyń da qula­ǵyna jeterlikteı tym adýyndy...

Taý men jazyqtyń arasy bar bolǵa­ny shırek shaqyrym bolsa da, kóte­ri­lip tússeńiz, ózi­ńizdi tramplınnen sekir­gen shań­ǵyshydaı sezinesiz... О́ńir ta­bıǵa­ty­nyń alyp kúshi osyndaı erekshe!

О́zen jaǵalap tirshilik etken aýyl-qonys jeterlik. Bul jerde ózimizden bas­qa, baıyrǵy, sonaý patshalyq Reseıdiń Voronej óńirinen kelgen Stolypınniń stanıchnık-kazaktary da jeterlik eken.

«Ulyq bolsań, kishik bol!»

Osy tusta bir erekshe kezdesý boldy. Alasa boıly ǵana, egde tartqan kazak azamaty kelip Dı­me­keńe sálem berdi. Tula boıy, pishini, kıimi sol baıaǵy kazak baba­la­ry­na uqsaıdy,

Sálem berip, hal-jaǵdaı su­ras­qan soń, álgi azamat óziniń óti­nishin aıtty.

– Ruqsat bolsa, aıaǵyńyzdy qushaq­ta­ıyn, – dedi.

– O ne degenińiz, olaı bolmaıdy, – dedi Dımekeń.

– Jo-joq, siz meniń ótinishimdi oryn­daýy­ńyz kerek! Bul – men úshin úlken már­te­be, ǵanıbet, – dedi kazak qarııa.

– Rahmet! Men sizge óte rıza­myn, biraq olaı jasaý qajet emes! Dı­­mekeń qo­lyndaǵy she­tel­­dik sa­ǵa­­tyn sheship, «Mynany aly­ńyz, me­niń sizge degen tartýym bol­syn!» dedi de, saǵatyn álgi qa­rııa­nyń qo­lyna taqty.

Osy atalǵan kezdeısoq kezdesý kınobeınege tartylyp, tasqa jazylyp qaldy. «Ulyq bolsań, kishik bol!» degen osy.

Jan-jaqtan bul oqıǵanyń kýá­si bolyp, tarıhı kórinisti tamashalap turǵan qart kisiniń jer­les­teri kezdesýdiń osylaı aıaq­tal­ǵanyna dán rıza, ózderinshe máz-meıram bolyp, aǵamyzdyń tartýyn kórip, kóńilderi kóterilip qaldy.

Bireýleri qol alyssa, bireýleri qol sha­pa­­laqtap, daýystap, Dıme­ke­ńe alǵys­ta­ryn jaýdyryp, aman­dyq tilep jatyr.

Syrt kózge ózinshe bir tamasha kórinis!

О́zge jurt bolsa da, júrekten shyqqan le­bizin alǵaýsyz kórsetip jatyr. «Syıǵa syı, syrǵa bal!» degen osy...

Úlken toıdy bylaı qoıǵanda, Dıme­keń­men kezdesýdiń ózi áp-sátte toıǵa aınaldy.

Muhamedjan aǵamyzdyń kin­digi kesi­lip, qany tamǵan kishi otany­ – Pıoner aýyly búgin erek­she ajarlanyp ketken. Taý bók­­terinde ornalasqan osynaý aýyldyń tabı­ǵaty tamasha. Aınala záýlim terekter men jemis aǵash­tary kóz qy­zyq­ty­rady, ási­re­se shoqtaı ja­nyp turǵan qyzyl almany aıt­sańyzshy.

Jetisý óńirine tanymaly – An­tonov almasy, ýaqytynda Qoılyq aýyly osy ataýmen atal­ǵan. Sonaý XX ǵasyrdyń ba­synda Voronej kazaktarynyń ózimen birge ala kelgen tábárikteri. Keń-baıtaq qazaq jerine tereń tamyryn jibe­rip, áli de jaı­qalyp tur. Túri de, túsi de, dámi de sol baıaǵydaı. Alyp­tyń judyryǵyndaı, qyp-qyzyl, alystan kóz tartyp, bir tistegende aý­zyńyz shyrynǵa tolady. Ár­bir aýlanyń kórki osy qyzyl alma der­likteı, kúzge qaraı ár aýla, ár kóshe al­maly baqqa aınalady, mol ónim tógilip turady.

Jońǵar Alataýynyń bir tar­ma­ǵy – Lepsi taýy. Taram-taram taý jotalary osy jerge kelgende, ózinshe bir jaı­daq­tanyp ketedi. Jasaǵan Iem ózi bir túzýlep, jan-ja­ǵyn tegistep, sondaı bir jaıly etip jasap qoıǵandaı. Jan-jaǵy quz, qulama jotalar, tómen jaq yldı qulamalar...

Ardaqty aǵanyń arýaǵyn eselep, qola músininiń alqyzyl lentasyn óz qolymen qıǵan Dımekeń úlken toıdy ózi ashty. Aýyl mek­te­bine, jańa kóshege esimi be­ril­di. Osylaısha, dúbirli toı bas­taldy... Atadan qalǵan salt-dástúrdiń erejesi de biryń­ǵaı. Taı, qunan, dónen, jorǵa, alaman báıge, qyz qýý, aýdaryspaq, teńge ilý, qazaqsha kúres.

Namysqa tyrysqan jigitter ońaılyq­pen bir-birine beriser emes, aılasyn asyrǵany ǵana je­ńiske jetip jatyr. Máz-meı­ram bolǵan úlken-kishi taqym qysyp, ózderi básekege túskendeı. Dom­by­ra­nyń qu­laǵynda oınap, án men jyrdyń, kúm­­birlegen kúıdiń ma­ıyn tamyzǵan kór­kem­óner­paz­darǵa degen jurttyń ynta-yqylasy da tym erekshe boldy...

Osy rette asyl sózdiń sheberi Abaı ata­myzdyń «ólmeıtuǵyn ar­tynda sóz qal­dyrǵan!» degen tujyrymy oıǵa ora­lady. Taǵ­dyr­­dyń dara jolynda jaryq jul­dyzdaı jarqyrap, sonaý HH ǵasyrdyń basynda Reseıdiń Sankt-Peterbýrg temir­jol ınstıtýtyn úzdik bitirgen asyl aǵa­myzdyń beınesi sol oqý ornynyń mura­jaıynda máńgilik saqtaýly tur... Taǵdyrdy ózine baǵyndyra almasa da, tarıhty moıyndatqan osynaý qazaq balasynyń bul jetistigi – halqymyz úshin úlken már­tebe. Mine, tektiliktiń túbi qaı­da jatyr, aǵaıyn!

Sol XX ǵasyrdyń basynda Jarat­qan Iemiz qazaq dala­syna da­ryndy tul­ǵa­lar­dy úıip-tógip bergenine tań­ǵalasyz. О́kinishke qaraı, olardyń úmitke toly almas­taı jarqyraǵan ómir­lerin qyzyl ókimet qıdy. Opasyz bıliktiń zardaby men zulymdyǵyn eshqashan umytýǵa bolmaıdy.

Dımekeń sol toıda minberde qoz­ǵalmaı tórt saǵat otyrdy. Árı­ne, osynshama ýaqyt 33 gradýs aptap ystyqta otyrý ja­­sy kelgen adamǵa ońaı bolmaı­tyny aıtpasa da belgili. Aldymyzda áli talaı kezdesý tur. Úsharal aýylynyń turǵyndary da Dımekeńmen kezdesýge daıyn otyr. Ýaqyt zymyrap ótip barady, saǵat tórtten asty, al jergilikti halyqtyń Dımekeńdi jiberetin oıy joq. Qarasha jurt aǵany taǵy da jarty saǵat ustady, árqaısysy amandyq, densaýlyq jáne uzaq ǵumyr tilep, aqyndar óleń arnap jatyr. Shirkin, jomart júrekti halqymyzdyń keń peıili-aı deseńizshi...

Asyl aǵanyń aqtyq sapary

Aqyrynda dúıim halqynan ruqsat suraǵan Dımekeń tilegin aıtyp, aq batasyn berip, jolǵa shyqtyq. Keshtetip Úsharalǵa da jettik. Keshki merzimge qara­mas­tan, ortalyq alańda tolǵan adamdar. Dımekeńniń de kólikten túskeni sol edi, jıylǵan jurttyń bir adamdaı: «Jasasyn Dımash aǵa!» dep shyqqan daýsy búkil alańdy dúrildetti. Aspanǵa kóger­shin­der de ushyryldy. Halyq shyn nıetpen qýanyp jatyr. Adamǵa osydan artyq qandaı qurmet kerek! Shyndyqtyń kózi halyqta!

Aǵaǵa degen iltıpat bizge de áser etken­deı, kúni boıy ystyq kúnniń astyn­da júrip shar­sha­ǵa­nymyz lezde umy­tyl­­ǵan­daı. Alańdaǵy halyqtyń kózi Dıme­keńde.

Árıne, aıtpasa da túsinikti, min­berge kóterilýi sol edi, búkil alań bir mezgilde tynyshtaldy. Dımekeń keshikkeni úshin halyqtan keshirim surap, barshaǵa amandyq, densaýlyq jáne bereke tiledi. Sońǵy sózin bitirmeı-aq, alańda turǵan halyq dý qol shapalaqtap, iltıpatyn bildirdi. «Dımekeń ja-sasyn, aǵamyz aman bolsyn!» degen tilekter estilip jatyr.

Shirkin, dúnıe, kim oılaǵan erte­ńine aǵamyzdyń fánı dúnıe­men qoshtasyp, kelmestiń kemesine minetinin...

Alakól... Shyǵys Qazaqs­tan­nyń injý-marjany. О́ziniń shıpaly qasıetimen aty shyqqan áıgili kól, jaǵajaıy qara tasqa boıalǵan grafıtke uqsaıtyn taý jynysy shýngıtten turady. Bul álem­de­gi osy turpattaǵy jalǵyz-aq kól. Quramynda otyzdan astam hı­mııalyq element bar. Shýngıt degenimiz, osydan bir mıllıon jyl buryn qatyp qalǵan tas kó­mir qaldyǵy. Osy keń dalada budan 3000 jyl buryn jartasqa salynǵan sýretter saqtalǵan jáne ejelgi saqtardyń kósemderi jerlengen – Patshalar jazyǵy da osynda. Kól sýynyń shıpalyq qasıeti, o bastan-aq belgili bol­ǵan. Ýaqytynda Shyńǵys han­nyń ja­ra­­lan­ǵan sarbazdaryn osy kól­diń sýymen emdegen.

Shúkirshilik, osynaý ólke jyl­dan-jylǵa qanatyn jaıyp, úlken demalys jáne týrıstik aı­­maqqa aınalýda. Jyl saıyn syrqattarynyń kiltıpanyn Ala­kól­diń sýynyń shıpasymen emdegen adamdar sany artyp keledi. Bul ólkege aǵamyzdyń aq tilegi men batasy daryǵan sııaqty...

Dımekeńmen júzdesýge jınal­ǵan halyq kópke deıin alańnan taramady.

Erteńine qadirmendi meıman aýdandaǵy jańalyqtarmen tanysyp, jańadan iske qosylǵan meke­me­lerdi aralady. Isker jigit­ter­men kezdesip, áńgimesin tyńdap, keńesin berdi. Tús aýa Alakól aıdynyna shyǵyp, katermen saıa­hat jasap, balyq sorpasyn iship, jaqsy demaldy. Kesh túse, ja­ǵa­daǵy aǵamyz burynnan ózi jıi keletin qonaqúıge jaıǵastyq. Sol bir otyrystyń kúlli qazaq elin qamyqtyryp, qabyrǵasyn qaıystyryp, talaı júrekterge jara salar keshke aınalaryn kim bilgen...

Ádettegideı, kóńil kúıimiz kó­te­­­rińki, Dımekeńe arnaıy ja­ıyl­­ǵan aq dastarqanǵa jınal­ǵa­­nymyzǵa kóp bola qoıǵan joq edi, tórde otyrǵan aǵamyzdyń hal-jaǵdaıy kúrt nasharlap ketti. Muny birden sezgen jeke dárigeri jyldam qasyna jetti. Bárimiz sos­tıyp, birden ornymyzdan óre túregeldik. Jasyratyny joq, oıymyzda eshqandaı kúdik joq. Jyldam dıvanǵa jatqyzdyq. Dá­rigeri em-sharasyn qoldanyp jatyr, men bolsam aıaq jaǵynda turyp, aıaǵyn ýqalap jatyrmyn. Denesi jyly, qan tamyry soǵyp tur. Basyn qubylaǵa bura berdi. Allanyń úkimine amal bar ma, asyl aǵamyzdyń júregi toqtap qaldy. Sol kúıi basyn kótermedi, sózge de kelmesten, kózin de ashpastan, baqılyq saparyna júrip ketti.

Osylaısha, sonaý qıyn-qystaý zamanda, 30-jyldary Máskeýde oqyp júrgeninde, óziniń kózi kórip, ósıetin tyńdaǵan, bir úzim nannyń quny altynnan da qymbat bolǵanda qolynan dám tatyp, ákedeı qamqor bolǵan Muhamedjan aǵasynyń elinde, 115 jyldyq toıyn ótkizip, ózi de máńgilik saparǵa attandy.

Mine, sol kezden beri 30 jyl­dyń zymyrap ótip ketkenin baı­qamaı da qalyppyz. О́tken ǵasyrdyń 69-jylynan bastap aqtyq demi bitkenshe, uly tul­ǵanyń janynda qyzmet etýdi taǵ­dyr­dyń ózime bergen syıy dep esep­teımin. Tańǵalamyn, tolǵanamyn, oılanamyn, osy ýaqyttyń ishinde aýzynan bir qatty sóz estimeppin. Shirkin, qandaı shydamdylyq pen baı­saldylyq, ne degen para­sat­ty­lyq, naǵyz adamgershilik qa­sıet pen mádenıettilik! Osy­nyń barlyǵy bir Dımekeńniń bo­ıyndaǵy men kórgen qasıet.

Keshegi bizder, bozbalalar, mine, 70-ten astyq... Dımekeńnen maǵan qalǵan rýhanı baılyq, birge júrgende túsirilgen, ólshemmen aıtqanda, 30 shaqyrymdaı bolatyn beınetaspa. Ol kisiniń arqasynda barmaǵan taýymyz, baspaǵan je­ri­miz qalǵan joq. Áli kúnge de­ıin elimizdiń árbir buryshyn, ár túkpirin kózimdi jumyp baryp, ıisinen bilemin. Asyl aǵanyń júrgen jeri baılyq, otyrǵan orny bereke, árbir sózi naqyl, she­jireshil, al kúlki-qaljyńy ózinshe bir tarıh edi.

О́z tarıhyn bilmeý – máńgúrttik

«Ulyq bolsań, kishik bol!» degen osy. Osynaý ǵalamat tul­ǵa­ǵa qarap biz óstik, bizge bergen tálim-tárbıesi bir bólek edi. О́mir­lik máselelerdi óne­geli só­zimen jáne izgilikti is­te­ri­­men qabystyryp, aqıqat pen adaldyqtyń, shyndyq pen ádil­dik­tiń, qarapaıymdylyqtyń úlgisin salyp ketti. Muny jalań aıtyp, syrǵyta jazyp jet­kizý múm­kin emes. Arýaǵyn syılamaǵan halyq­tyń bolashaǵy joq, al óz tarıhyn bilmeý – máńgúrttik.

Ásirese búgingi zamanda ósip kele jat­qan jastarǵa, aýyr bolsa da, adal shyn­dyqty aıtýǵa adal sóz kerek. «Qaıran hal­qym – qa­zaǵym!» degen ǵaqlııatty sóz­diń maǵynasyn baǵamdaǵan, mán-mańyzyn túsingen halyqpyz.

Dımekeńniń ómir joly – eli­mizdiń, memleketimizdiń tarıhy, halqymyzdyń taǵdyry. Halyqtan shyqqan ul, halqynyń qamyn oı­laǵan perzent halyqtyń esinde máńgi qaldy. Eshqandaı dúnıeni ózimen birge alyp ketken joq, tipti ony jınaǵan da emes, tek eńbegi, aty ǵana qaldy.

Osyǵan da shúkirshilik.

Aqtyq saparynda alǵan sońǵy suhba­tyn­da aıtqan sózi, ǵala­mat bolashaqty boljaǵan uly tulǵa­nyń kóregendigindeı edi: «Men óz halqyma senemin, onyń bola­shaǵy zor!» dedi...

Hal­qyna degen osydan artyq súıispen­shilik bar ma?!

Endeshe, ýaqyt keldi, Dımekeń­niń halyqqa degen ósıetin tábárik etip qaıtarý – árbir azamattyń boryshy.

Eki ǵasyrdyń kýágeri bolǵan asyl aǵamyzdyń ómir joly ónegege toly. О́ziniń aýzynan jazylyp alynǵan taspalar bolashaq kıno­fılm­niń negizin qurary sózsiz. Týyndynyń kórkemdik jetekshisi jáne ssenarııin jaz­ǵan belgili aqyn aǵamyz Oljas Súleımenov. Qolda bar taspadan 30 saǵattyq fılm shyǵarýǵa bolady, biraq áńgime kólemde emes, sapasy men máninde, sonyń ózi 10 saǵattyq serııaǵa jetip tur. Atalǵan eńbekti Qazaqstan Kınematografıster odaǵy­nyń batys bólimshesi atqa­rý­da. «Jomarttyń qolyn joq­tyq baı­­laıdy» demekshi, qolǵa alar ju­­­mysty qarajat máselesi tejep tur.

«Kóp túkirse – kól» deıdi ha­lyq danalyǵy, bul máselege beıjaı qaraı almaıtyn el aza­mat­tarynyń kómegimen asyl aǵanyń ómir joly, tulǵalyq beınesi jaıly kınotaspanyń ómirge joldama alatynyna kámil sengimiz keledi.

• Jastyq shaq qanattaryn jaıyp salý úshin emes, ushý, jumys isteý, jumys isteý, jumys isteý úshin berilgen.
• О́mirdiń eki tiregi bar: úırenýden jalyqpaý, úıretýden aıanbaý.
• Sypaıylyq kishilikten ǵana emes, kisilikten de týady.
• Jıyrmasynshy ǵasyr tańǵajaıyp ǵasyr, tarıh úshin qyzyqty, al zamandas
úshin qasiret ǵasyry.
• Adam aınasy – adam.
• Aqıqattan attap ketý – arǵa syn.
• Satyǵa aıaq salmaı jatyp, baspal­daqtan attama.
•Qanmen sińgendi qasıettemeseń, qadiriń bolmaıdy.
• Búgingi kún – keshegi kúnniń shákirti.
• Adamdyq qalypty bıik ustaý – kimge de bolsa úlken syn.
• Senim – qudiretti kúsh: taýdy da qozǵaıdy.
• Jalada shyndyq bolmaıdy.
• Dúnıe túske deıin kıiz, tústen keıin múıiz bolyp ketýi áp-sátte.
• Oryndy syn oılantpaı qoımaıdy.
• Panam da el, danam da el. Soǵan arqa súıedim, sodan úırendim.

(Dinmuhamed Ahmetuly Qonaevtyń oı-oramdarynan)

Moldaǵalı OMAROV,

kınorejısser