О́mirlik serigi Ińkármen birge jeti bala tárbıelep, bárin de adal eńbekke baýlydy. Balalaryna mańdaı termen tapqan nannyń tátti bolaryn uǵyndyrdy. О́ıtkeni Amanǵalı Jańabaev – ǵumyryn mal sharýashylyǵyna arnaǵan eńbek adamy. Qyr tósinde kindik qany tamyp, ákesi Otarbaıdyń tájirıbesin jadyna túıgen ol eńbekke erte aralasty. On segiz jasynda «Qyzyl tý» keńsharynda shopannyń kómekshisi bolyp bastaǵan kásibin áskerden oralǵan soń qaıta jalǵastyrdy. Osy keńshardyń túıesin de, qoıyn da baqty. Túlik sanyn tólimen kóbeıtýdegi adal eńbegi úshin «Qyzylqoǵa aýdanynyń chempıon túıeshisi» atandy. Bul onyń jalǵyz marapaty emes. Jyl saıyn osyndaı marapatpen mereıi tasydy.
Onyń balalary ár mamandyqty ıgergen. Otbasynda muǵalim men dáriger de, quqyq qorǵaý salasynyń mamany da bar. Bul áýlet úshin mal sharýashylyǵy – atadan balaǵa mura bolyp kele jatqan kásip.
Adal eńbekpen eseıgen ákeniń abyroıly eńbek jolyn jalǵastyrǵan uldary Dýmanbek, Qurmanbek, Esen, Temir 2006 jyly mal sharýashylyǵyn damytýǵa bet burdy. Sóıtip, Qurmanbek jetekshilik etetin «Qurman» sharýa qojalyǵyn qurdy. Qazir bul qojalyqta 230 jylqy, 140 túıe, 330 múıizdi iri qara men 1 500 qoı bar. Adal eńbekpen eseıgen, jasy jetpistiń jelkenin kergen qarııa áli de úıde otyra almaıdy. Balalary baǵymyn kelistirse de bir mezgil tórt túliktiń qońyna kóz salyp, aqyl-keńesin berýdi mindeti sanaıdy. «Myrzabaı» jáne «Naýryzbaı» ataýyn alǵan qystaqtyń daıyndyǵyn tekseredi. «Jamansaı» atalatyn jerdegi jaıylymnyń qunaryna kóz salady.
Qojalyq jetekshisi Qurmanbek mal tuqymyn asyldandyrý úshin seleksııalyq jumysqa bet burdy. Sóıtip, aberdın-angýs, qazaqtyń aqbas sıyry sekildi tuqymdarynan taraǵan jańa tıpti múıizdi iri qaranyń tóli alyndy. Maqsat – jazǵy mezgildegi aptap ystyǵy, kúzgi qara sýyǵy men qaqaǵan aıazy sekildi tabıǵı qubylysqa tózimdi sıyr ósirý. Jalynan ustatpaıtyn asaý jylqyny «Kóshim» men «Muǵaljar» tuqymymen asyldandyrýdyń jemisi kórine bastady. Qazir asyl tuqymdy ár jabaǵy 140-160 kılo taza et beredi.
On alty jyl buryn qurylǵan shaǵyn sharýashylyqtan asyl tuqymdy mal fermasyna aınalǵan «Qurman» sharýa qojalyǵy memlekettiń qoldaýyn kórip otyr. Asyl tuqymdy malǵa berilgen sýbsıdııa qarjysymen aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn jańartyp, Oıyl aýyldyq okrýginiń ortalyǵy – Jasqaırat aýylynda et-sút ónimderin óńdeıtin sehtyń qurylysy bastaldy. Bul sehta mal ónimderi ozyq tehnologııamen óńdeledi. Sehty 2023 jyly tolyq iske qosý kózdelgen. Osylaısha, aýyl turǵyndaryna «Jasqaıratta jasalǵan» tańbasymen shujyqtar men súzbe, qatyq, qaımaq men maı sekildi tabıǵı ári sapaly ónimder usynylmaq. Sharýa qojylyǵynda jumys istep júrgen 40-qa jýyq aýyl turǵynynyń qatary taǵy 10-15 adamǵa kóbeıedi.
– Adal eńbek qana adamdy abyroıǵa bóleıdi. Únemi izdený, úırený qajet. Ásirese mal sharýashylyǵyn damytý úshin qyraǵylyq qajet. О́ziń ósirip otyrǵan malǵa janashyrlyq tanytpasań, eńbegiń esh bolady. Tórt túlikten de tabysy kól-kósir tabys tabýǵa bolady. Biraq mal baǵýdy qıyn kóretinder bar. Teginde qıyndyqsyz jetistikke jetetin jumys bar ma? Sharýa qojalyǵyn quryp, mal sharýashylyǵyn damytýǵa bet burǵan uldarym qıyndyqty jeńip keledi, – deıdi Amanǵalı Jańabaev.
Áke men shesheniń tálimdi tárbıesin kórgen balalary qaıyrymdylyq isterden shet qalmaıdy. Jyl saıyn Naýryz, Qurban aıt, Qarttar kúni sekildi merekelerde áleýmettik turmysy tómen jáne balasy kóp otbasylarǵa, múgedek jandarǵa demeýshilik kórsetedi. Múmkindigi shekteýli 20 balany qamqorlyǵyna alǵan. Aýyldaǵy «Shalqyma» mádenıet úıiniń bir bólmesin balalar úshin kúres bólmesi retinde qaıta jasaqtaýǵa qarjylaı qoldaý kórsetti. On otbasynyń árqaısysyna qysqy mal azyǵy úshin 10 rýlondy tegin beredi.
Atyraý oblysy
