Oqyrman úshin osy otyz jylda eki el arasynda saıası-quqyqtyq, ekonomıkalyq, áleýmettik-mádenı, ǵylym-bilim jáne gýmanıtarlyq salalardaǵy yntymaqtastyqqa qatysty 200-ge jýyq mańyzdy qujatqa qol qoıylǵanyn aıta ketý kerek.
Almatydaǵy Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń Ál-Farabı atyndaǵy kitaphanasynda ótken «Qazaqstan-Qytaı: tatý kórshilik jáne ózara tıimdi yntymaq tastyqtyń otyz jyldyǵy» atty kitaptyń tusaýkeseri osy iske uıytqy bolǵan eki taraptyń da kórnekti ókilderin toǵystyrdy.
Mereıtoılyq kitaptyń tusaýkeseri atalǵan ýnıversıtette ótýi kezdeısoqtyq emes, eki eldiń dıplomatııalyq qarym-qatynastaryna qatysty barlyq derek, málimet pen ilkimdi oqıǵany jınaqtaýǵa Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti men Qytaıdy zertteý ortalyǵy muryndyq bolǵan.
Shejiresi mol kitaptyń jaryq kórý saltanatyna Qazaqstannyń QHR-daǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Shahrat Nuryshev, QHR-nyń elimizdegi Tótenshe jáne ókiletti elshisi Chjan Sıao, Tuńǵysh Prezıdent kitaphanasy, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ, Qazaqstan jáne Qytaı Syrtqy ister mınıstrlikteri, saraptamalyq qurylym ókilderi qatysty.
Qolymyzǵa tıip otyrǵan kitapta 1992-2022 jyldardaǵy ekijaqty qatynastar jan-jaqty zerttelgen. Kitapqa Tuńǵysh Prezıdent kitaphanasy, Syrtqy ister mınıstrligi, «Kazahstanskaıa pravda» gazeti redaksııasynyń muraǵat materıaldarynyń negizinde biregeı anyqtamalyq derekter, asa mańyzdy resmı qujattar, sırek fotosýretter jınalyp, 30 jyl ishinde qol qoıylǵan qoldanystaǵy kelisimder men sharttardyń tizimi engen.
Táýelsizdik bederindegi eki taraptyń barys-kelisin, alyc-berisin saralaǵan jınaqtyń jaryq kórý qurmetine jınalǵandar eki saǵatqa sozylǵan jıynǵa eń mańyzdy jaıttardy syıdyrýǵa tyrysty. Kitaptyń basty ereksheligi – qazaq, orys jáne qytaı tilderindegi úsh bólikten turýy. Ondaǵy usynylyp otyrǵan resmı qujattardyń basym bóligi alǵash ret memlekettik tilge aýdarylǵanyn erekshe atap ótken jón.
– Qazaqstanda sınologııa jaqsy damyp keledi ári Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ sınologterdiń jańa býynyn daıarlaýda erekshe ról atqaryp otyr. Ýnıversıtetimizdiń shyǵystaný fakýltetiniń sınologııa kafedrasynda úsh dárejeli mamandar – bakalavrlar, magıstranttar jáne doktoranttar (PhD) daıarlanady. Ýnıversıtette ǵylymı ortalyqtar – Qazirgi Qytaıdy zertteý ortalyǵy jumys isteıdi, Konfýsıı ınstıtýtynyń da jumysy belsendi, – deıdi Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ prorektory Ásel Ývalıeva.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Qytaı Halyq Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Shahrat Nuryshev kitapta buryn basylmaǵan eki tarap qol qoıǵan qujattardyń tolyq tizilimi jáne negizgi strategııalyq qujattardyń mátinderi berilgenin atap ótti.
«Kópshilikke jáne ekijaqty qatynastardy zertteýshilerge qyzyqty bolatyn 30 jyl ishindegi memleket basshylary deńgeıindegi ózara saparlardyń jylnamasy, Qazaqstan jáne QHR arasyndaǵy qazirgi kezdegi máńgilik jan-jaqty strategııalyq áriptestikti damytýdy kózdeıtin túrli deńgeıdegi tetikter týraly aqparat usynylǵan. Qytaı – elimizdiń eń iri saýda seriktesteriniń biri. 2021 jyly ekijaqty saýda aınalymy 18,2 mlrd dollarǵa jetse, osy jyldyń 8 aıynyń statıstıkasy boıynsha bul kórsetkish 26%-ǵa ósip, 15,4 mlrd dollardy qurady. Iаǵnı jyldyń qorytyndysy boıynsha saýda aınalymy jańa bıik mejege jetý yqtımaldylyǵy joǵary», dedi Sh.Nuryshev.
О́z kezeginde Qytaıdyń Qazaqstandaǵy dıplomatııalyq mıssııasynyń basshysy Chjan Sıao jınaqtyń tereń taldaýymen, bedeldi baǵalarymen, jan-jaqty muraǵattyq derekterimen jáne eksklıýzıvti fotosýretterimen erekshe ekenine toqtaldy.
Qoryta kelgende, salıqaly kitap halyqaralyq qatynastar, shyǵystaný salasyndaǵy dıplomattarǵa, mamandar men stýdentterge jáne Qazaqstan-Qytaı qatynastarynyń damýyna qyzyǵýshylyq tanytatyndarǵa baǵdar bola alady.
ALMATY
