Egemendik deklarasııasy jarııalanǵan kún. Odaq jańaramyn degende, qaıratkerler oıy san saqqa bólindi. О́tkendi qımaıtyndar, enshi alýdan góri selbesip júrýdi ońaı kóretinder qarasy kóp. Baltyq boıy baǵytyn aıqyndap alǵan. Ýkraın jurty abadandap tur. Kavkaz respýblıkalary da oń aıaqpen azattyq asýyna qadam basqan. KSRO-nyń qysylǵan halqy kúnde tikeleı efırden kórsetiletin odaqtyq Joǵarǵy keńestiń keńirdek jyrtysqan jıynynan sharshaǵan... Iá, tarıh sahnasyna legıtımsiz kelgen bolshevızm-sosıalızm bıliginiń kúni batyp bara jatty. Biraq sońǵy «tuıaq serpýi» jeńil ótti deýge de bolmaıdy.
Qıyn da jaýapty kezeńde ult oqyǵandary, qaıratkerleri, zııalylary Azattyqtyń negizin zańmen de, kisilik ustanymmen de qalady. Qazaq qoǵamy býyrqanyp bursandy. Bilik, bilim, tájirıbe alǵa shyqty. Alpys eki tamyr búlkildep, mıllıondardyń júregi «El! Jer!» dep soqty. Namystyń deńgeıin eshteńemen ólsheýge kelmeıtin edi. О́ıtkeni onyń qyzýy bizge balǵa men oraq dáýiri úıretken domna peshindeı myń gradýsta burq-sarq qaınap jatty.
Sol kezeńdegi turlaýly tarıhtyń kýási, bálkim tııanaǵy – Qazaq KSR Memlekettik egemendigi deklarasııasy.
Búgingi urpaqqa ult nyspysy túsinikti, al «KSR» (keńestik sosıalıstik respýblıkasy) túsiniksizdeý. Árıne, talaptysy parqyn biledi. Biraq halyq ta, jurt jaqsylary da qalamaǵan sol «KSR» qysqarǵan sózi men el ańsaǵan «memlekettik egemendik» uǵymynyń ózi – qorǵasyn qara bulttan shyqqan kúndi elestetti. Bul – «myń ólip, myń tirilgen» qazaq azattyǵynyń rámizdi kúni edi.
Endi ózimiz úshin abbrevıatýradan arashalap alǵan «Memlekettik egemendik deklarasııasy» qujatyna úńileıik.
«2. Qazaq SSR-i ulttyq memlekettigin saqtaý, qorǵaý jáne nyǵaıtý jóninde sharalar qoldanady...
- Qazirgi shekarasyndaǵy Qazaq SSR-iniń terrıtorııasy bólinbeıdi jáne oǵan qol suǵylmaıdy, onyń kelisiminsiz paıdalanýǵa bolmaıdy».
Osy zańdyq uǵymdar men sózderdiń qujatqa júıeli túsýi, onyń Joǵarǵy keńeste (parlament) talqylanyp bekitilýi – sol kez úshin órge asa aýyr tasty dóńgeletip shyǵarǵanmen birdeı edi. Muny eldik eńbek desek jarasady.
Deklarasııanyń kirispesindegi «... Qazaq ultynyń taǵdyry úshin jaýapkershilikti uǵyna otyryp, izgilikti demokratııalyq pravolyq memleketti qurýǵa bel baılaýdy negizge ala otyryp...» degen joldar saıasatta, qoǵamda jańa kezeń bastalǵanyn jarııalady.
Memleket basshysy Q.K.Toqaev tarıhı Ulytaýda ótken Ulttyq quryltaıda: «Respýblıka kúni eldiń memleket qurý jolyndaǵy tarıhı qadamynyń sımvoly bolýy kerek!» dep, 25 qazanǵa ulttyq mereke mártebesin qaıtarýdy usynýy halyq kóńilinen shyqty.
Prezıdenttiń memleket qurý jolyndaǵy tarıhı qadamnyń rámizi deýiniń jóni bar. Bul tujyrymnyń san ǵasyrlyq eldik-memlekettilik jolymyzdy, kúresimizdi, shejiremizdi zerdeleýge jumyldyratyn qýaty bar. Uly dala tósindegi memlekettilik qurylymdar, qazaq halqynyń genealogııalyq bereke-birligin quraǵan, tarıhta aty tańbalanyp qalǵan memleketter, baıyrǵy qaǵandar men handardyń elshildik joly hám jarǵysy, Batystyń da, Shyǵystyń da dúıim jurtyna sińip, dáýletin tasytqan ejelgi qandastarymyzdyń taǵdyr-talaıy, bir ǵasyr buryn patshalyq ımperııa men bolshevızm búligi qırandysynyń astynda qalmasyn dep sharq urǵan Alash respýblıkasy men Túrkistan muhtarııaty izdenisi – bári de Qasym-Jomart Kemeluly aıtqan «tarıhı qadamnyń» mazmunynda tur.
Bul – bizdiń mańdaıymyzǵa basatyn, peıil-nıetimizdiń ashyqtyǵyn kórsetetin kún.
«Táýelsizdik – memlekettigimizdiń altyn dińgegi, derbestigimizdiń berik negizi. Tarıhy baı, tamyry tereń Qazaq eli úshin budan asqan qasterli qundylyq joq. Ony eń qymbat qazynaǵa, eń asyl amanatqa balaımyz», degen Memleket basshysy sózi – ádiletti Qazaqstannyń álippesindeı.
Álemdi tereń teketires pen daǵdarys býyp turǵan kúrdeli kezeńde ádiletti qoǵam men tıimdi memleket qurýdy qolǵa alǵan Prezıdent munyń mánin «halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýmen qatar barlyq azamattyń múddesin teń qorǵaý» dep túsindirdi.
Alash kóshbasshysy Álıhan Bókeıhan ár býynnyń moınynda tarıh júkteıtin mindet baryn qadap aıtqan edi. Biz muny umytpaýǵa tıispiz. Búgingi Qazaqstannyń jaýapty azamattarynyń mindeti – «saıası-ekonomıkalyq reformalardy jáne sanany jańartý úderisin jalǵastyryp, zaman talabyna beıimdelgen ulttyń jańa bolmysyn qalyptastyrý». Buıyrsa, násibimiz de osydan qalyptaspaq.
Eldiktiń ustyny syndy babalarymyz: «Ergenek bolmasa, esik tura ma? Eńbek bolmasa, násip tura ma?» degen eken. Jaratqan irgemizdiń berik, eńbegimizdiń jemisti bolýyn jazsyn.
