Alǵash bolyp sóz alǵan oblystaǵy baılanys salasynyń ardageri, oblystyń Qurmetti azamaty Tilek Ábdirahmanov Respýblıka kúniniń mańyzyna toqtaldy. Aldymen ol Alash qaıratkerleriniń Qazaqstandy jeke el qylýǵa tyrysqan qoǵamdyq-saıası eńbekteri týraly aıtty. «1918 jyly 2 sáýirde Alashordanyń tóraǵasy Álıhan Bókeıhanov, músheleri Halel Ǵabbasov jáne Álimhan Ermekov úsheýi V.Lenınmen, sodan keıin ult isteri halyq komıssary I.Stalınmen sóılesedi. Qazaq avtonomııasy týraly máseleni sheshýdi suraıdy. Lenınniń ómirbaıanynda «1918 jyldyń sáýir aıynyń 2 juldyzynda Lenın men Stalın «Alash Orda» úkimetiniń ókilderi Á.Bókeıhanovpen, H.Ǵabbasovpen, Á.Ermekovpen sóılesti», dep jazylǵan eken. Onda avtonomııanyń shekarasy da qarastyrylǵan. Máskeý Alashordany úkimet retinde moıyndaǵan jáne olardyń usynystarynyń durystyǵyna moıyn qoıǵan», dedi. Belgili alashtanýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Tursyn Jurtbaı da osy pikirdi derekti qujattarmen dáleldep jazǵan edi. Atap aıtqanda, ol 1919 jyly Qazaq avtonomııasyna beriletin jer týraly Ulttar jónindegi Halyq komıssarıatynda Álimhan Ermekov Astrahan, Oral, Torǵaı, Aqmola, Qyzyljar, Semeı, Syrdarııa, Kaspıı syrty, Samarqan, Ferǵana oblysy men gýbernııalaryn qamtıtyn jalpy kólemi 3 467 922 sharshy shaqyrym jerdi Qazaq respýblıkasynyń quramyna berýdi usynǵanyn, kórsetilgen jerdiń 81%-yn jan sany 5,5 mıllıon bolatyn qazaqtar paıdalanatynyn, bul búkil turǵyndardyń 54%-y ekenin atap kórsetkenin aıtady. Sol jınalysqa qatysqan Álıhan Bókeıhanov keıinnen: «Men sen sóılep otyrǵanda kóterilip-basylǵan janartaýdyń ústinde otyrǵandaı boldym. Sóılegendegi jalynyń betimdi sharpydy», dep Ermekovke rıza bolǵan eken.
Elimizdiń osyndaı janashyrlarynyń eńbegin umytpaýymyz kerek deı kelip Tilek Áıtimuly, Qazaq jeriniń bir bóligin Reseı Federasııasyna qosýdy qalaǵan áperbaqan N.Hrýshevtiń saıasatyna qarsy shyqqan Jumabek Táshenovtiń de eńbegin atap ótti. «Osyndaı ardaqtylarymyz bolmasa qazaq jeriniń búgingi keńdigi saqtalyp, halqymyzdyń ıgiliginde bolmas edi. Sondyqtan olardyń eńbegin eshqashan umytpaýymyz kerek. Olardyń isi men ómirin jas urpaqqa úlgi etýimiz kerek», dedi ol.
Shyǵyp sóılegenderdiń arasynda bolǵan baıyrǵy ustaz Qymbat Ismanova patrıottyq tárbıe máselelerine toqtaldy. «Respýblıka kúni – jastardy otanshyldyqqa, memleketshildikke tárbıeleýdiń uıytqysy bolý kerek. О́kinishke qaraı, osy máseleler bizde sońǵy jyldary kemshin qalyp barady. Eger olar óziniń tıisti dárejesinde júrgizilse, bálkı «Qańtar oqıǵasynda» eldiń tynyshtyǵy men turaqtylyǵyna qarsy shyǵýshy jastardyń sany da az bolar edi», dedi ol. Sonymen birge qart ustaz memlekettik gerb pen týdyń tústeri jáne ondaǵy sýretter týraly da muǵalimderdiń tárbıe saǵattarynda túsindirmeleri bolmaıtyndyǵyn da atap ótti.
Saltanatty jıyn án-kúımen ajarlanyp, jınalǵandardyń kóńilin kóterdi.
Petropavl
