Qujatta qazaqstandyqtardy qylmystyq teris qylyqtary men aýyrlyǵy az jáne ortasha qylmystary úshin jazadan bosatýdy kózdeıtin normalar jazylǵan. Mundaı qylmystar úshin jazasyn ótegenderden sottylyǵy alynady. Aýyr jáne asa aýyr qylmys jasaǵandarǵa: aýyr qylmystar úshin – sot taǵaıyndaǵan merzim tórtten úshke, al asa aýyr qylmystar úshin jartysyna qysqarady. Budan basqa, zańda bosatylatyn adamdardy qaıta áleýmettendirý, ıaǵnı jumysqa ornalastyrý, medısınalyq kómek kórsetý jáne qujattardy resimdeý sharalary qarastyrylǵan. Bul rette azaptaýmen aınalysqandar, terrorıster, ekstremıster, resıdıvıster jáne tártipsizdikterdi uıymdastyrýshylar raqymshylyqqa jatpaıtynyn atap ótken jón.
«Usynyp otyrǵan zań jobasy – qańtar oqıǵasy kezinde jasalǵan qylmystar boıynsha jaýapqa tartylatyn adamdarǵa memleket pen qoǵam tarapynan gýmanızm men meıirimdilik aktisi. Tergeý organdary qańtar oqıǵasy kezinde qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaǵan 1 600-deı adamdy anyqtap, jaýapqa tartqan. Sonyń ishinde 1 112 adamǵa sot úkimi shyǵaryldy. Basqalarynyń isteri tergeý satysynda. Raqymshylyq sotta da, tergeýde de qoldanylady.
Endi Zań jobasynyń negizgi erejelerine toqtalyp óteıin. Jasalǵan qylmystardyń naqty ýaqyt aralyǵy jáne raqymshylyqqa ilikken azamattar toby belgilendi. Zań jobasy teris qylyq, aýyrlyǵy tómen jáne ortasha qylmys jasaǵandardy jazadan tolyq bosatýdy kózdeıdi. Al jazasyn ótep shyqqandardan sottylyq alynady. Alaıda bul sharany qylmys jasaǵandardy aqtaý nemese kinásiz dep taný retinde túsinýge bolmaıdy. Bul shara – qańtar oqıǵasyna qatysýshylardy jazadan bosatý týraly Prezıdenttiń sheshimi», dedi zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan senator Lázzat Súleımen.
Budan bólek, aýyr jáne asa aýyr qylmystardy jasaǵandarǵa jaza merzimderin qysqartý kózdelgen. Máselen, aýyr qylmystar úshin sot taǵaıyndaǵan merzimniń tórtten úsh bóligi, al asa aýyr qylmystar úshin merziminiń jartysy qysqarady. Eger sottalǵan tulǵanyń jazany óteý merzimi bir jyldan az bolsa, onda ol tolyqtaı jazany óteýden bosatylady.
«Jalpy raqymshylyq myń jarymnan astam adamdy qamtıdy. Negizinen olar – zańsyz úgit-nasıhatqa erip, urlyq, búlik, órteý jasaǵandar. Bul tulǵalarǵa jazanyń neǵurlym jeńil túri qarastyrylǵan. Iаǵnı gýmanızm qaǵıdasy qylmys jasaǵan adamdarǵa osyǵan deıin de qoldanyldy. Sonymen qatar zań jobasynda bosatylatyn adamdardy áleýmettendirý kózdeledi. Bul baǵytta ýákiletti organdardyń buryn ótkizilgen raqymshylyqtar barysynda jınaqtaǵan tájirıbesi bar. Soǵan sáıkes tıisti jumys atqarylady», dedi L.Súleımen.
Zań jobasynyń óz erekshelikteri de bar. Buryn bolǵan raqymshylyq kezinde aıyptalýshy mindetti túrde keltirilgen shyǵyndy óteýge tıis edi. Bul joly keltirilgen zalal ótelgen soń ǵana raqymshylyq jasalady degen talap qoıylmaıdy. Biraq múlik ıesi materıaldyq shyǵyndy sot arqyly azamattyq-quqyqtyq tártipte óndirip alýǵa quqyly. Buǵan deıingi qalyptasqan tájirıbe boıynsha bas bostandyǵynan aıyrý mekemesinde jazasyn ótep jatqan adamǵa raqymshylyq jasaý úshin mindetti túrde onyń júris-turysy eskeriletin. Jazany óteý tártibin qasaqana buzýshy sottalǵan adamdarǵa raqymshylyq qoldanylmaıtyn. Usynylǵan zań jobasynda ondaı talaptar joq.
«Qabyldanǵan zań Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 1 qyrkúıektegi Joldaýynda bergen tapsyrmasyn oryndaý maqsatymen ázirlendi. Zań «Qasiretti qańtar» oqıǵasy kezinde tártipsizdiktermen baılanysty qylmystyq quqyq buzýshylyqtarǵa barǵan azamattardy qylmystyq jaýaptylyqtan bosatýdy jáne olardyń jaza merzimderin qysqartýdy kózdeıdi. Sonymen qatar zańda raqymshylyq jasaýdy qoldaný sharttary, tártibi jáne ol qańdaı adamdarǵa qoldanylmaıtyny týraly naqty normalar belgilengen. Bul zańdy tártip buzýǵa jol bergen adamdarǵa qatysty qoǵam men memleket tarapynan jasalǵan gýmanıstik qadam dep qabyldaımyz. Budan bylaı osyndaı qaıǵyly oqıǵalar elimizde eshqashan qaıtalanbaıdy dep senemiz», dedi zań jobasy jóninde pikir bildirgen Máýlen Áshimbaev.
Sonymen qatar Senat depýtattary «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tehnıkalyq reglamentteri talaptarynyń saqtalýyna memlekettik baqylaýdy (qadaǵalaýdy) Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń kórsetilgen saladaǵy zańnamasyn úılestirý maqsatynda júzege asyrý qaǵıdattary men tásilderi týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zańdy qabyldady. Qujat múshe memleketterdiń atalǵan saladaǵy zańnamasyn úılestirýdi qamtamasyz etedi.
Otyrys barysynda senatorlar ózderiniń depýtattyq saýaldaryn joldady. Amangeldi Tolamısov Jetisý oblysynda tıisti ınfraqurylymdy jańartý máselesin kóterip, óńirde qysqy sport túrlerin damytýǵa qatysty problemalarǵa nazar aýdardy.
Senator Bekbolat Orynbekov elimizdiń Premer-Mınıstrine joldaǵan depýtattyq saýalynda veterınarlar máseleleri men olardyń qandaı jaǵdaıda jumys istep jatqandyǵy týraly aıtty. Ol bul maman ıeleriniń mártebesi áli anyqtalmaǵanyna, ár veterınarǵa júkteme bekitilmegenine jáne materıaldyq-tehnıkalyq bazanyń eskirgenine basa mán berdi.
Al Premer-Mınıstrdiń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda Andreı Lýkın tıimsiz jáne nátıjesiz tekserýler júrgiziletinin eskerip, memlekettik aýdıt komıtetiniń jumysyn synǵa aldy. Sondaı-aq depýtat táýekelderdi basqarý júıesiniń krıterıılerin jáne memlekettik aýdıt nysandaryn irikteý tártibin qaıta qaraýdy usyndy.
